Dinimiz Islomda sabrga targ'ib qilingan ekan, sabrli bo'lish, ushbu maqtalgan sifat sohibiga aylanish yo'l-yo'riqlari ham ko'rsatilgan. Zero Alloh bir dardni tushirsa, uning davosini ham nozil qiladi. U Zot bandalarni bir ishga buyursa, unga etishish uchun vositalarni ham joriy qiladi. Sabrli bo'lishga xizmat qiladigan omillardan biri bu ilmdir. Jumladan, sabrli bo'lish uchun sabr fazilatini to'liq anglab etib, sabrlilarga Alloh tarafidan beriladigan mukofot va darajalarni, sabrsizlik oqibatida kelib chiqadigan yomon oqibatlarni, gunoh-ma'siyat, afsus-nadomat va qabihliklarni xayolga keltirish kerak. Agar banda shu ishni qilsa, uning qalbida sabrga nisbatan xohish, iroda, qat'iyat va asl insoniylik ruhi paydo bo'ladi. Shunda uning mashaqqatlari rohatga, hayotning achchiq sinovlari lazzatga aylanadi.
Boshga tushgan musibat va qo'ldan ketgan narsalarga sabr qila olish uchun dunyo hayoti o'tkinchi, Alloh dargohida uning biron qadri yo'q ekanini eslash kifoya.
Ibodatlarga sabr qilish uchun o'sha ibodat fazilati, uni tark qilish oqibatlarini yaxshi bilib olish kerak bo'ladi.
Sabr insonning fitriy fazilati bo'lib, bu unga bolalikdan xos bo'ladi. Hayotda ko'rib turganimizdek, ba'zilar sabrli, yana ba'zilar besabr bo'ladilar. Lekin shu bilan birga sabrni o'ziga odat qilish, uni nafsga singdirib borish mumkin. Aks holda shariatda sabrga targ'ib qilinmagan bo'lardi.
Kishi besabr bo'lsa, u o'zini sekin-asta sabrga o'rgatib borsa bo'ladi. Bunda bandaning xohish va harakati muhim sanaladi. Sabr fazilatini egallash mumkin ekani nabaviy hadisda bayon qilingan. Imom Buxoriy rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim sabrli bo'lishga harakat qilsa, Alloh uni sabrli qilib qo'yadi”, deganlar. Ushbu hadisdan ma'lum bo'ladiki, banda nafsini sabrga o'rgatishi mumkin. Zero kim biron narsani ko'p takrorlasa va unga odatlansa, o'sha ish bora-bora banda uchun qiyin bo'lmay qoladi. Sabr ham xuddi shunday. Kishi ibodat, musibat va harom ishlarga sabrli bo'lishga harakat qilgan sari uning uchun sabr odatiy holga aylanib qoladi. Keyinchalik u ibodatlarni qiynalmay xushu' bilan bajarishi, musibatlarga sabr qila olishi, harom ishlardan tiyilishi mumkin.
Odilxon qori Yunusxon o'g'lining
“Jannat kaliti” kitobidan olindi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا: كَانَ مِنْ دُعَاءِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ. رَوَاهُمَا مُسلِمٌ وَأَبُو دَاوُدَ.
Ibn Umar roziyallohu anhumo dedi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning duolarida «Allohim! Albatta, men Sendan ne’matingning zavol bo‘lishidan, ofiyatingning burilishidan, to‘satdan keladigan ofatingdan va barcha g‘azabingdan panoh tilayman» bor edi».
Muslim va Abu Dovud rivoyat qilganlar.
Sharh: Bu hadisi sharifda to‘rt narsadan panoh so‘ralmoqda:
1. Ne’matning zavolidan.
Alloh taolo O‘zi bergan ne’matni O‘zi ketkazib qo‘yishi hech gap emas. Banda uchun unga berilgan ne’matning zavolga uchrashi katta baxtsizlik bo‘ladi.
Ne’matning zavoli ko‘proq unga shukr qilmaslik oqibatida sodir bo‘ladi. Ne’matning zavoli uning ozayishi, nuqsonga uchrashi, barakasining ketishi yoki butunlay yo‘q bo‘lishi bilan bo‘ladi.
Banda o‘ziga berilgan ne’mat uchun doimiy shukr qilish bilan birga, ushbu duoni ham qilib tursa, yaxshi bo‘ladi.
2. Ofiyatning burilishidan.
«Ofiyat» so‘zi salomatlik, eson-omonlik, bardamlik, yaxshi kayfiyat kabi ma’nolarni ifoda qiladi.
Ko‘rinib turibdiki, ofiyat ham Alloh taoloning katta ne’matlaridan biri ekan. Uning bandadan boshqa tarafga o‘tishi uning uchun katta musibat bo‘lishi turgan gap.
Shuning uchun doimo Alloh taolodan ofiyatning boshqa tarafga burilib ketishidan panoh so‘rab turish lozim bo‘ladi.
3. To‘satdan keladigan ofatdan.
Bunday ofat to‘satdan kelgani uchun banda tavba ham qila olmay, baloni daf qilish uchun chora ham ko‘ra olmay qoladi. Butun dunyo birlashib, unga yordam bermoqchi bo‘lsa ham, zarracha yordam bera olmay qoladi.
Alloh taoloning O‘zi bu kabi uqubatlardan doimo asrasin.
4. Allohning barcha g‘azabidan.
Ya’ni Alloh taoloning g‘azabiga sabab bo‘ladigan ishlardan panoh so‘ralgan. Chunki Alloh taoloning har qanday g‘azabiga duchor bo‘lgan banda albatta halok bo‘ladi, noumid bo‘ladi va yutqazadi.
«Hadis va hayot» kitobining 35-juzi