Ikki narsa insonning fikrini barbod qiladi: biri mol-dunyo bo'lsa, ikkinchisi, jamoldir.
1. Mol shunday narsaki, u insonning nazdida qancha ko'p bo'lsa, uni sarflab, tezda tugatishi mumkin. Shuning uchun u ko'pincha o'zining asl hojatlarini ko'rmaydi, balki orzu-istaklarini ko'radi.
Ma'lumki, asl hojatlar miqdorining chegarasi bordir. Lekin orzu-istaklarning chek-chegarasi yo'q. Masalan:
– piyoda kishi velosipedda yurishni;
– velosipeddaggi kishi mototsiklda;
– mototsikldagi kishi mashinada;
– mashinadagi kishi esa har yili yangi mashina xarid qilishni xohlaydi.
Velosiped yoki mototsikl hojatimizni qondirishi yoki oddiyroq mashina ham bizni qanoatlantirishi mumkin. Lekin biz aslo bunday fikrlamaymiz. Alloh taolo nimani bergan bo'lsa, unga qanoat qilish o'rniga biz doim bir qadam oldinda yurishni istaymiz. Har doim “Menda bunday mashina bor, falon kishida piston mashina bor”, degan xayolda yuramiz.
Inson zaruriy hojatlarini qondiradigan mablag'ni emas, balki uning barcha xohish-istaklarini qondira oladigan darajada puli bo'lishini xohlaydi. “Pul barcha muammolarini hal qila oladi”, deb o'ylash katta xatodir. Chunki qachon mol-dunyo o'zi bilan birga g'am-tashvishlarni ham olib keladi.
Shunda ushbu muammolar yuzaga kelishi mumkin:
– Alloh taolo mol-dunyo beradi, ammo farzandlar noqobil bo'lishi mumkin;
– Mol-dunyo kelsa, xotin buzuq, yomon yo'lga yuruvchi bo'lishi mumkin;
– Mol-dunyo bo'lsa, hasadchilar paydo bo'lishi mumkin.
– Mol-dunyo bo'lsa, dushmanlar ko'payishi mumkin.
– Mol-dunyo topilganda kasalliklar paydo bo'lishi mumkin.
Bunday holatlarda mol-dunyo egasi nima qila oladi? Mol-davlati qanday yordam beradi? Halovatsiz hayotda mol-dunyoning nima qizig'i bor?” Aksincha, biz Alloh taolodan taqdirimizda nima rizq yozgan bo'lsa, duo qilib u zotdan uni barakotli va ofiyatli qilishini so'raylik. Agar rizq barakotli va ofiyatli bo'lsa, unda halovat bo'ladi.
"Sharm va hayo” kitobidan
Gunohga sabab bo‘lmasa, otaonaning buyurganlarini albatta bajarish; ota-onaga muloyim so‘zlash; uyga kirganlarida, hurmatlari uchun o‘rnidan turish; har tong salom berish, uyqudan oldin xayrli tun tilash; mol-mulklarini saqlash; so‘ragan narsalarini berish; ulardan maslahat so‘rash; ota-ona haqiga duo va istig‘for aytish; ular mehmon kutishsa, yonlarida muntazir bo‘lib turish; ularning aytishlarini kutmay, ularni xursand qiladigan ishlarni bajarish; ularning huzurlarida ovozni baland ko‘tarmaslik; gaplarini bo‘lmaslik; izn berishmagan joyga bormaslik; uxlayotganlarida bezovta qilmaslik; ahli ayoli, farzandlarini ulardan ustun qo‘ymaslik; ota-ona xatoga yo‘l qo‘ysalar, bilmaslikka olish, darhol kechirib, unutish; kulgili gap bo‘lsa ham, ularning huzurlarida o‘zini tutish; ular yaxshi ko‘radigan taomni ilinish; ulardan oldin taomga qo‘l cho‘zmaslik; ularning oldilarida cho‘zilib yotmaslik, oyoq uzatmaslik; uyga ulardan oldin kirmaslik, oldilariga tushib yurmaslik; chaqirganlarida tezlik bilan javob berish; ularning hayotliklarida ham, vafot etganlaridan keyin ham do‘stlarini hurmat qilish; ota-onasining hurmatini qilmaydiganlar bilan do‘stlashmaslik; ularning haqlariga duo qilish; vafotlaridan keyin Allohning quyidagi kalomini ko‘p aytish: «Ey, Rabbim! Meni ular go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek, Sen ham ularga rahm qilgin!» (Isro surasi, 24-oyat).
Ibrohimjon INOMOV tayyorladi.
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 10-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws