Jinoyatchilikning yuqori pog'onasida turganlar
TARAQQIYoTGA TAZYIQ BO'LAYoTGAN TAHDIDLAR
Dunyoda shunday hududlar borki, o'g'rilik, giyohvandlik, qotillik kabi jinoyatlar sodir etilishi me'yor darajasidan ortib ketgan. Ko'chalardagi o'q ovozlari, nohaq odam o'ldirilishi va mahalliy aholi uchun oddiy holatga aylangan.
Dunyoning eng kriminal hududlar asosan Lotin Amerikasi, Afrika va Yaqin Sharq mintaqalarida joylashgan. Uzoq muddatli harbiy qarama-qarshiliklar, hokimiyat uchun ichki kurashlar, terrorchilik xavfining oshishi, giyohvand moddalar savdosi va boshqa jinoyatlar jinoiy to'dalarni shakllanishiga asos bo'lgan. Bu esa o'z navbatida mazkur davlatlarning iqtisodiy taraqqiyotga erishishiga to'sqinlik qiladi.
Shahar va mamlakatlarga oid ma'lumotlar asosidagi reytinglarni e'lon qilib boradigan “Numbeo”portali dunyoning eng kriminal davlatlari reytingini e'lon qildi.
VYeNYeSUELA – jinoyatchilik darajasi yuqoriligi bo'yicha etakchilik mamlakat hisoblanadi. 30 millionga yaqin aholi yashaydigan ushbu hududda qotillik deyarli har kuni sodir etiladi. Mamlakat muntazam ravishda politsiya nazoratiga olingan bo'lsa-da, shavqatsiz to'dalar shahar ko'chalarida shiddatli janglarni boshlaganlarida ular o'z mas'uliyatidan deyarli kechadi. Har 100 ming aholiga o'rtacha 120-200 ta qotillik nisbati to'g'ri keladi. 1998 yilda mamlakatda sodir etilgan qotilliklar soni 4500 ta bo'lib, 2010 yilga kelib bu ko'rsatgich 20 mingga etgani mamlakatda yil sayin kriminal hayot rivojlanib borayotganini ko'rsatadi.
PAPUA-YaNGI GVINYeYa – dunyodagi ishsizlik darajasi yuqori bo'lgan mamlakat (aholisining 4/1 qismi ishsiz) hisoblanadi. Jinoyatchilik ko'rsatgichi 2020 yil holatiga ko'ra 80 foizni tashkil etgan. Mamlakatda inson huquqlari himoyasiga qaratilgan qonunlar mavjud bo'lsa-da, ular ijrosi ta'minlanmagan. Mamlakat tabiiy resurslarga boy bo'lsa-da, aholining asosiy qismi qashshoqlikda yashaydi, deyiladi BMT bayonotida.
JANUBIY AFRIKA RYeSPUBLIKASI – jinoyatlar ko'rsatgichi ushbu hududda 1980 yillardan boshlab oshdi. 2000 yillar boshida krimiinal tizim avj oldi. Jinoyatchilikning doimiy o'sib borishi hududda uyushga jinoyatchilarning ko'payishiga sabab bo'lib, demografik o'zgarishlarga, mamlakat adliya tizimiga salbiy ta'sirini ko'rsatdi. Hududda talonchilik, zo'ravonlik va qotillik keng tarqalgan bo'lib, respublika bo'ylab kunlik qotillik soni 50 tadan oshadi.
MYeKSIKA – jinoyatchilik darajasi yuqori bo'lgan davlatlar reytingining keyingi o'rnini egallagan. Mamlakatning eng kriminal tuman S'yudad-Huares aynan AQSh bilan chegara hududida joylashgan. 2009 yilda bu tuman qotilliklar bo'yicha dunyoda birinchi o'ringa chiqqan. Giyohvand savdosi o'chog'iga aylangan hududda bir necha yillar avval avtomatdan otilgan o'qlar va jinoiy to'dalar shovqini tinchlikni buzgan bo'lsa, hozirda esa jinoyatchilar ancha tinch harakatlanmoqda. O'tgan yillarda jinoyat olamida “El chapo” nomi bilan tanilgan meksikalik jinoyatchi Hoakin Gusman AQShga ekstraditsiya qilingan. Bunga sabab Meksika qamoqxonalaridagi xavfsizlik tizimi ishonchsiz ekanligi bo'ldi.
SURIYa – 2011 yil davlat to'ntarilishi boshlangunga qadar sayyohlar uchun xavfsiz mamlakat hisoblangan. Hukumat va prezident boshqaruviga qarshi norozilik harakatlarida mamlakatning bir qismi “Islom davlati” teror guruhi tomonidan vayronaga aylantirilgan. Bugungi kunda mamlakatning katta qismi terror guruhlaridan xoli qilingan bo'lsa-da, to'liq bexavotir deb bo'lmaydi.
“Syrian Observatory for Human Rights” tashkiloti hisobotiga ko'ra, mamlakatda 2011 yil boshlangan notinchliklar oqibatida 100 mingdan ortiq aholi halok bo'lgan. Minglab odamlar o'z yurtini tashlab ketgan. 2018 yil Suriya tarixida eng ko'p aholi qurbon bo'lgan. 2012 yildan buyon mamlakatda har oy 5 mingtadan ortiq odam halok bo'lmoqda.
“Numbeo” portalining jinoyatchilik, qotillik eng avj olgan notinch mamlakatlari ro'yxatining keyingi pog'onalaridan Iroq, Liviya, Braziliya, Eron, Rossiya, Buyuk Britaniya kabi nomdor mamlakatlar o'rin olgan.
Ma'lumot o'rnida, ushbu ro'yxatda 137 ta mamlakat kiritilgan bo'lib, O'zbekiston 101-o'rinda, qo'shni davlatlar – Qozog'iston 40-o'rinda, Qirg'iziston – 30-o'rinda, Afg'oniston esa 4-o'rinda qayd etilgan.
Zuhra MIRZABOYeVA, O'zA
Fidokorona xizmat e’tirofsiz qolmaydi
O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi "Ko‘kaldosh" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasida ko‘p yillar halol va fidokorona mehnat qilgan xodimamiz Ahmadjonova Nilufar Habibullayevnaning 50 yoshlik yubileyi munosabati bilan ta’lim muassasasi hamda kasaba uyushmasi tomonidan tadbir o‘tkazildi.
Tadbirda ta’lim muassasasi mudiri M. Erkayev, o‘quv ishlari bo‘yicha mudir o‘rinbosari N. Djalolov va manaviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha mudir o‘rinbosari, ta’lim muassasasi kasaba uyushmasi raisi A.G‘aniyev ishtirok etishdi. Muassasa mudiri M. Erkayev muhtarama opamizni shaxsan o‘zi tabriknoma bilan taqdirladi. Esdalik sovg‘alari bilan ham mukofotlandi.
Nilufar opa har kuni tong sahardan ilm dargohiga kelib, uning ozoda, shinam va pokiza bo‘lishiga yillarida sabr, ixlos va sadoqat bilan o‘z hissasini qo‘shib kelmoqda. Bunday kamtarin, ammo qadri baland mehnat barchamiz uchun ibrat namunasidir.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: "Pokizalik iymondandir", deb marhamat qilganlar. Ilm va marifat maskanining ta’minlash — talabalar ustozlarning tinch, toza va barakali ilm olishiga munosib hissa qo‘shadigan ezgu ishdir. Ana beminnat xizmat har qanday e’tirof va ehtiromga loyiqdir.
Bilim yurtimiz o‘z yordamga g‘amxo‘rlik qilishni muhim burch deb biladi. Zero, ilm dargohiga qilingan har bir xizmat — Allohning roziligi yo‘lidagi savobli amaldir. Kim ilm ahliga va ilm maskaniga xizmat qilsa, o‘sha ilmdan taralayotgan ezgulikning ajridan bahramand bo‘lishi umid qilamiz.
Muhtarama opamizga mustahkam sog‘lik-salomatlik, uzoq umr, oila baxti va ishlarida baraka tilaymiz. Alloh taolo halol mehnatlarini ajru mukofotsiz qoldirmasin, qilgan ezgu ishlari va mehnatlarining rohatini ko‘rish uzoq yillar davomida nasib etsin!
"Ko‘kaldosh" o‘rta maxsurs islom ta’lim muassasasi
matbuot xizmati
