Jinoyatchilikning yuqori pog'onasida turganlar
TARAQQIYoTGA TAZYIQ BO'LAYoTGAN TAHDIDLAR
Dunyoda shunday hududlar borki, o'g'rilik, giyohvandlik, qotillik kabi jinoyatlar sodir etilishi me'yor darajasidan ortib ketgan. Ko'chalardagi o'q ovozlari, nohaq odam o'ldirilishi va mahalliy aholi uchun oddiy holatga aylangan.
Dunyoning eng kriminal hududlar asosan Lotin Amerikasi, Afrika va Yaqin Sharq mintaqalarida joylashgan. Uzoq muddatli harbiy qarama-qarshiliklar, hokimiyat uchun ichki kurashlar, terrorchilik xavfining oshishi, giyohvand moddalar savdosi va boshqa jinoyatlar jinoiy to'dalarni shakllanishiga asos bo'lgan. Bu esa o'z navbatida mazkur davlatlarning iqtisodiy taraqqiyotga erishishiga to'sqinlik qiladi.
Shahar va mamlakatlarga oid ma'lumotlar asosidagi reytinglarni e'lon qilib boradigan “Numbeo”portali dunyoning eng kriminal davlatlari reytingini e'lon qildi.
VYeNYeSUELA – jinoyatchilik darajasi yuqoriligi bo'yicha etakchilik mamlakat hisoblanadi. 30 millionga yaqin aholi yashaydigan ushbu hududda qotillik deyarli har kuni sodir etiladi. Mamlakat muntazam ravishda politsiya nazoratiga olingan bo'lsa-da, shavqatsiz to'dalar shahar ko'chalarida shiddatli janglarni boshlaganlarida ular o'z mas'uliyatidan deyarli kechadi. Har 100 ming aholiga o'rtacha 120-200 ta qotillik nisbati to'g'ri keladi. 1998 yilda mamlakatda sodir etilgan qotilliklar soni 4500 ta bo'lib, 2010 yilga kelib bu ko'rsatgich 20 mingga etgani mamlakatda yil sayin kriminal hayot rivojlanib borayotganini ko'rsatadi.
PAPUA-YaNGI GVINYeYa – dunyodagi ishsizlik darajasi yuqori bo'lgan mamlakat (aholisining 4/1 qismi ishsiz) hisoblanadi. Jinoyatchilik ko'rsatgichi 2020 yil holatiga ko'ra 80 foizni tashkil etgan. Mamlakatda inson huquqlari himoyasiga qaratilgan qonunlar mavjud bo'lsa-da, ular ijrosi ta'minlanmagan. Mamlakat tabiiy resurslarga boy bo'lsa-da, aholining asosiy qismi qashshoqlikda yashaydi, deyiladi BMT bayonotida.
JANUBIY AFRIKA RYeSPUBLIKASI – jinoyatlar ko'rsatgichi ushbu hududda 1980 yillardan boshlab oshdi. 2000 yillar boshida krimiinal tizim avj oldi. Jinoyatchilikning doimiy o'sib borishi hududda uyushga jinoyatchilarning ko'payishiga sabab bo'lib, demografik o'zgarishlarga, mamlakat adliya tizimiga salbiy ta'sirini ko'rsatdi. Hududda talonchilik, zo'ravonlik va qotillik keng tarqalgan bo'lib, respublika bo'ylab kunlik qotillik soni 50 tadan oshadi.
MYeKSIKA – jinoyatchilik darajasi yuqori bo'lgan davlatlar reytingining keyingi o'rnini egallagan. Mamlakatning eng kriminal tuman S'yudad-Huares aynan AQSh bilan chegara hududida joylashgan. 2009 yilda bu tuman qotilliklar bo'yicha dunyoda birinchi o'ringa chiqqan. Giyohvand savdosi o'chog'iga aylangan hududda bir necha yillar avval avtomatdan otilgan o'qlar va jinoiy to'dalar shovqini tinchlikni buzgan bo'lsa, hozirda esa jinoyatchilar ancha tinch harakatlanmoqda. O'tgan yillarda jinoyat olamida “El chapo” nomi bilan tanilgan meksikalik jinoyatchi Hoakin Gusman AQShga ekstraditsiya qilingan. Bunga sabab Meksika qamoqxonalaridagi xavfsizlik tizimi ishonchsiz ekanligi bo'ldi.
SURIYa – 2011 yil davlat to'ntarilishi boshlangunga qadar sayyohlar uchun xavfsiz mamlakat hisoblangan. Hukumat va prezident boshqaruviga qarshi norozilik harakatlarida mamlakatning bir qismi “Islom davlati” teror guruhi tomonidan vayronaga aylantirilgan. Bugungi kunda mamlakatning katta qismi terror guruhlaridan xoli qilingan bo'lsa-da, to'liq bexavotir deb bo'lmaydi.
“Syrian Observatory for Human Rights” tashkiloti hisobotiga ko'ra, mamlakatda 2011 yil boshlangan notinchliklar oqibatida 100 mingdan ortiq aholi halok bo'lgan. Minglab odamlar o'z yurtini tashlab ketgan. 2018 yil Suriya tarixida eng ko'p aholi qurbon bo'lgan. 2012 yildan buyon mamlakatda har oy 5 mingtadan ortiq odam halok bo'lmoqda.
“Numbeo” portalining jinoyatchilik, qotillik eng avj olgan notinch mamlakatlari ro'yxatining keyingi pog'onalaridan Iroq, Liviya, Braziliya, Eron, Rossiya, Buyuk Britaniya kabi nomdor mamlakatlar o'rin olgan.
Ma'lumot o'rnida, ushbu ro'yxatda 137 ta mamlakat kiritilgan bo'lib, O'zbekiston 101-o'rinda, qo'shni davlatlar – Qozog'iston 40-o'rinda, Qirg'iziston – 30-o'rinda, Afg'oniston esa 4-o'rinda qayd etilgan.
Zuhra MIRZABOYeVA, O'zA
Saudiya Arabistoni xalqaro qorilar tanlovining ikkinchi kunida 33 nafar ishtirokchi o‘zaro bellashdi
Makkada bo‘lib o‘tayotgan 46-Saudiya xalqaro qorilar musobaqasining ikkinchi kunida 28 mamlakatdan 33 nafar erkak va ayol musobaqa qatnashchilari o‘zaro bellashdi.
IQNA "Saudiya axborot agentligi"ga tayanib xabar berishicha, Makkada Saudiya Arabistoni Islom ishlari, da’vat va hidoyat vazirligi shafeligida o‘tkazilgan tanlovning final bosqichi turli mamlakatlardan kelgan erkaklar va ayollar ishtirokida davom etdi.
Tadbirning ikkinchi kunida erkaklar va ayollardan iborat hakamlar hay’ati 28 mamlakatdan 33 nafar erkak va ayol ishtirokchining Qur’on tilovatiga baho berdi.
Ikki bosqichda, ertalab va kechqurun o‘tkazilgan hakamlar hay’ati Katta masjid hovlisida 17 nafar erkak va tanlov o‘tkaziladigan joydagi ayollar bo‘limida 16 nafar ayolni o‘z ichiga oldi. Shunday qilib, birinchi va ikkinchi kunlarda erkaklar va ayollar hay’ati oldida yangragan chiqishlarning umumiy soni 40 dan ortiq mamlakatdan 66 taga yetdi.
Tadbir kelasi payshanbagacha (2026 yil 20 avgust) davom etadi, bu ishtirokchilarning Saudiya Arabistonidan jo‘nab ketish kuni bo‘ladi. Qur’on ilmlari, qiroat va qiroat qoidalari bo‘yicha erkak va ayol mutaxassislardan iborat hakamlar guruhi elektron hakamlik tizimidan foydalangan holda chiqishlar, qorilar va matnni yod olgan ijrochilarni baholaydi, bu esa baholashning aniqligini oshiradi va turli yo‘nalishlarda adolatni ta’minlaydi.
Ayni paytda 133 mamlakatdan 334 nafar erkak va ayol besh yo‘nalishda, jumladan, yetti xil qiroat asosida Qur’oni Karimni to‘liq yodlash (qiroat va nazariy bilimlarni, shuningdek, tajvid qoidalarini a’lo darajada bajarish va rioya qilishni o‘z ichiga oladi); a’lo darajada ijro etish, tajvidga rioya qilish va so‘zlarni sharhlash bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket o‘n beshta juzni yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket beshta juzni yodlash bo‘yicha bellashmoqda.
Tadbir 6 avgust kuni boshlangan bo‘lib, uning maqsadi yosh musulmonlarni Qur’onni yodlash va tushunishga, oyati karimalar ustida mulohaza yuritishga va halol raqobatni yaratishga undashdir.
Ushbu musobaqada u boshlanganidan beri rekord darajadagi ishtirokchilar - 133 mamlakatdan 334 kishi ishtirok etdi va umumiy sovrin jamg‘armasi 10 260 000 saudiya rialini tashkil etdi, bu musobaqa boshlanganidan beri eng yuqori miqdordir.
Mazkur musobaqada O‘zbekiston sharafini "Mir Arab" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, "Sayyid Muhiddin maxdum" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti hamda "Xadichai Kubro" qizlar o‘rta maxsus islom bilim yurti talabalari himoya qilishi haqida avval xabar berilgan edi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
