Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Avgust, 2026   |   15 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:45
Peshin
12:24
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:26
Bismillah
28 Avgust, 2026, 15 Rabi`ul avval, 1448

Fil sohiblari qissasi

21.09.2021   3269   4 min.
Fil sohiblari qissasi

Yamanda Abraha bin as-Sobah ismli habashiston podshosi bo'lib, u Payg'ambarimiz sollalohu alayhi vasallam davridagi habashiston podshosi Ashama an-Najjoshiyning bobosi bo'lgan. Abraha “Qullays” nomli kanisa qurdirgan edi. Maqsadi arab hojilarini yo'lini unga burish bo'lgan. Kunlarning birida Kinonalik bir kishi kechasi kanisaga kirib hojat qiladi. Bu holat podshoni qattiq g'azabini keltiradi va shu sababli Ka'bani buzishga qasam ichadi. Bu bilan Makkani fath qilib, Yamanni Shom bilan bog'lash va nasroniylarning shahrini kengaytirishga erishmoqchi bo'ladi.

Podsho bu maqsadini amalga oshirish uchun katta qo'shinni qurollantiradi va arablarni qo'rqitish maqsadida ularga bahaybat fillardan o'n ikkitasini (bir rivoyatda 1000 ta) qo'shib oladi. Makkaga yaqin bo'lgan “Mag'ommas” degan joyga etib kelgach, Makka ahliga chopor yuborib, ularga ular bilan jang qilgani emas balki Ka'bani buzishga kelganini xabarini berdiradi. Arablar Abraha va uning qo'shini bilan jang qilishga kuchlari etmasligini bilib, tog'larga bekinishadi. Arablar Ka'bani himoya qiluvchi Robbisi borligiga ishonib, Abraha va uning qo'shiniga nima bo'lishini kuzatish uchun tog'dan nazar tashlay boshladilar.

Qo'shin Makkaga yaqinlashgach, Abraha arablarning mol-mulklarini talon-taroj qilishga buyurdi. Payg'ambarimiz sollalohu alayhi vasallamning bobolari Abdulmuttalib bin Hoshimning ikki yuzta tuyasi bor edi. Abrahaning askarlari u tuyalarni o'zlari bilan olib ketdilar. Podsho Hannata al-Humayri degan kishini Makkaga yubordi. Unga o'zini jang qilish uchun emas balki ularni Baytullohdan to'sqinlik qilish uchun kelganini va qurayshliklarning eng hurmatli kishisini olib kelishni buyurdi. Arablar Hannataga Abdulmuttalibni ko'rsatishdi. Abdulmuttalib unga jang qilishni istamasliklarini, hatto bu ishga ularda kuch yo'qligini, Ka'ba Allohning bayti ekanligini, uni Baytning egasi himoya qilishini aytdi. Hannata uni o'zi bilan podshoning oldiga olib ketdi. Abraha Abdulmuttalibni ko'rgach hurmat ko'rsatdi. Abdulmuttalib kelishgan va xushbichim kishi edi. Abraha tahtidan tushib, gilamda birga o'tirdi. Abraha Abdulmuttalibdan hojati haqida so'ragan edi, unga ikki yuzta tuyasini qaytarib berishligini aytdi.

Abraha bu holatdan ta'ajjublanib: dining va ota-bobolaring dini bo'lgan Ka'bani buzishga kelgan bo'lsamu sen, men sendan olib qo'ygan tuyalar haqida gapirayapsanmi? dedi.

Abdulmuttalib: men tuyalarning egasiman, Ka'baning egasi bor, u Uni sendan o'zi himoya qiladi dedi. Abraha uning Robbisi meni himoya qilaolmaydi dedi. Abdulmuttalib ko'ramiz dedi. Abdulmuttalib va u bilan kelgan kishilar Abrahaga Tihomaning mol-mulklaridan uchdan bir qismini olish evaziga ortga qaytishlarini aytdilar. Abraha bu talabdan bosh tortdida, Abdulmuttalibning tuyalarini esa qaytib berdi. Abdulmuttalib va u bilan kelganlar ortga qaytdilar, o'zlari va bir qancha qurayshliklar Ka'baning eshigi oldiga kelib, unin xalqasidan ushlab, Abraha va uning qo'shini ustidan g'olib bo'lishlarini so'rab duo qildilar.

Qo'shin Bayt tomon yura boshladi va Makkaga kirdilar. Ularda “Mahmud” isimli bahaybat fil bor edi. Ular filni Haram tarafga qarab yuzlantirsalar erga cho'kkalab olar, Yamanga yuzlantirsa, yugirgilab ketar edi.

Abdulmuttalib duo qilib turar ekan Yaman tarafdan qushlarga ko'zi tushdi. Allohga qasamki, u qushlar ajoyib, ular na Najdlik va na Tihomalik qushlar edi. Har bir qushning tumshug'i va oyoqlarida tosh bor, ularning ustidan tashlaganlarida, ularni halok qilar edi. Qo'shin Yaman tarafga qocha boshlar ekan, yo'l yo'lakay bo'laklarga bo'linib ketishdi. U toshlardan biri Abrahaga tegdi va barmoqlari birin ketin uzilib tusha boshladi. Tanasidagi go'shi esa burda-burda bo'lib uzulib tushur ekan, uni San'oga olib kelganlarida yomon va sharmandalik o'lim topdi.

Alloh taolo bu hodisa ila baytini maqomi va sha'nini oliy qildi hamda arablarni butun dunyoga Islom risolasini tarqatishlari uchun tayyorladi.  

Tarjimon: Yahyo Ubaydulloh o'g'li

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   41849   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV