Imom Kisoiy hikoya qiladi:
«Bir ayolni ko'rib qoldim. U o'g'ilchasini ilm halqasiga borishga undardi. Bolakay borishni istamay qochib, yugurib yurardi. Shunda ayol: «O'g'ilcham boraqolgin, bo'lmasa mana bu cho'ponga o'xshab qo'y boqib yuraverasan», deya menga ishora qildi.
Shunda men o'zimga-o'zim dedim: «Qara, seni bilimsizlik va jaholatga misol sifatida, zarbulmasal ko'rsatilyapsan!».
Keyin bo'lsa, Kisoiy qo'ylarini bozorga olib chiqib sotdida, ilm talabida safarga chiqib ketdi. O'sha vaqtda yoshi qirqda edi.
Shoir qanday to'g'ri aytgan:
Ilmda yutuqqa erishgan u bilan hamisha yashashda davom etadi,
Insonlar vafot etsalarda, ilm ahli hayot bo'laveradilar.
Muhammad Hasan Dedu deydi:
«Qachonki iymon qalblarga chuqur o'rnashar ekan, biron bir bashariy quvvatning uning oldida to'sqinlik qila olishi imkonsizdir. Ana, Fir'avnning sehrgarlarining qalblari qachonki iymon sharobi ila qoplanib to'lgach, Fir'avnni daraxtga xochlab osish yoki qatl etish ila ko'rsatgan tahdididan aslo qo'rqmadilar va albatta dedilar: «Bas, nima hukm qilsang, qilaver. Sen faqat hayoti dunyoda hukm chiqarasan, xolos», (Toha surasi, 72-oyat).
Izoh: Fir'avn o'z qarichi bilan o'lchar edi. U tahdid, azob-uqubat, qiynash, chopish-kesish, o'ldirish bilan odamlarni izmimda ushlab turaman, deb xayol qilardi. Ammo insonning qalbiga haqiqiy iymon kirganida, uning bu choralari zarracha ham ta'sir qilmay qolishini anglamasdi. Uning sobiq sehrgarlari qalbiga ana shunday iymon jo bo'lgan edi. Endi ular Fir'avnning hech qanday do'q-po'pisalaridan qo'rqmasdilar. «Ular: «Biz seni zinhor o'zimizga kelgan ochiq-oydin (mo''jiza)lardan va bizni yaratgan zotdan ustun qo'ymaymiz. Bas, nima hukm qilsang, qilaver. Sen faqat hayoti dunyoda hukm chiqarasan, xolos. Albatta, biz Robbimiz xatolarimizni va sen bizni majbur qilgan sehrni mag'firat qilishi uchun iymon keltirdik. Alloh yaxshi va boqiydir», dedilar». (Toha surasi, 72-73 oyatlar) tafsiridan.
Manba: arabicuz
Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.
Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.
Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:
“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).
Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.
Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.
Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.
Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.
Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.
Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.
Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.
Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.
Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).
Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?
Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.
Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.
Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir.
Muhammad Rotib Nabulsiyning
Qur’on va sunnatdagi
ilmiy mo‘jizalar
ensiklopediyasidan
Mir Arab oliy madrasasi
o‘qitvchisi
Abdurahmonov
Abdulhodiy
tarjima qildi