Tirnoq qanday olinadi?
Har bir amalning ma'lum bir qoidalari bo'lganidek, tirnoq olishning ham o'z tartibi bor. Inson tirnoqlarini olib yurishi lozim. Chunki tirnoq orasiga har xil kir-iflosliklar kirib qolib inson sog'ligiga zarar etkazadi. Payg'ambarimiz sollallohu anhu o'n besh asr ilgari: “Tirnoqlaringni olib yuringlar, Shayton barmoq uchi va tirnoqlaring orasiga o'z urug'ini qo'yadi”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati). Shaytonning urug'i – tirnoq uchidagi qorayib turgan kirlardir. Payg'ambarimiz alayhissalom shayton urug'i deb hozirgi tibbiyot tili bilan aytganda, zararli virus, bakteriyalarni aytganlar. Tirnoq olishimiz bilan sog'ligimiz uchun zararli bakteriyalardan qutilamiz. Shu sabab Islom dini tirnoqlarni olib yurishga targ'ib qiladi.
Dinimizda tirnoq olish sunnat amallardan hisoblanadi. Bu haqda O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy marhum Usmonxon Alimov hazratlari bunday yozganlar: “Tirnoq olish sunnat amallardan. Payg'ambarimiz sollollohu alayhi va sallam mo'ylabni qisqartirishga, tirnoq, qo'ltiq va kindik tagi tuklarni olishga buyurganlar.
“Tuhatul axbor” kitobida tirnoq olish tartiblari bunday bayon qilingan: “Tirnoq olish o'ng qo'l ko'rsatkich barmog'idan boshlab bosh jimjilog'igacha olinadi. So'ng chap qo'l jimjilog'idan boshlab bosh barmog'i tirnog'ini olib, oxirida o'ng qo'lning bosh barmog'i tirnog'i olinadi. Boshqacha ko'rsatilgan yo'llari ham bor,oyoq tirnoqlari o'ng oyoq jimjilog'idan boshlanib, chap oyoq jimjilog'ida tugatiladi”. Ya'ni, o'ng qo'lda boshlagan tirnoq olish yana o'ng qo'lga kelib tugaydi. Oyoq tirnoqlari esa o'ngdan boshlanib, chapida tugaydi.
“Avrod”ning sharhida: “Kunduzi yoki tunda xoh shanba, xoh yakshanba bo'lsin, tirnoq olinaveradi, yaxshi ish ortga surilmaydi. Kunlardan irim qilish-bid'atchining ishi” , deyilgan. Tirnoqni tish bilan olish mumkin emas. Tirnoq erga ko'miladi. Junub kishi g'usl qilmasdan oldin soch yoki tirnoq olishi makruh bo'ladi.
Dinimizda qo'ltiq va kindik osti tuklardan poklanishga targ'ib qiladi. U qo'ltiq va kindik osti tuklarini o'stirib yurishni nopoklik hisoblaydi. Inson qo'ltiq va kindik osti tuklarini olish bilan vujudiy poklanadi. Kindik osti tuklarni kindikdan boshlab olinadi. Bu joylarda tuk olinmasa, u erda kir to'planib qo'lansa hid tarqatadi. Yoki teri kasalligini keltirib chiqaradi. Qo'ltiq va kindik osti tuklarini har 15 kunda olinadi. Ularni 40 kundan o'tkazib, olmay yurish makruhdir. Shu sababli Islom dini mo'ylovlarni qisqartirish, tinoqlarni olish, qo'ltiq va kindik osti mo'ylarni tozalash, xatna qildirish, misvok tutish kabi ishlarga targ'ib qiladi” ( Islom nuri gazetasi. 2012 yil 15-yanvar. 1-son. ).
Tirnoq va soch tolalarini erga ko'mish fazilatli amal hisoblanadi. Bu haqda Imom A'zam rahmatullohi alayh bunday hikoya qiladilar: “Makkaning yo'lida soch oladigan sartarosh mendan uchta xato topdi. Hatolardan biri soch oldirishda yuzimni qiblaga qarab turmaganim, ikkinchisi esa soch oldirarda o'ng tomonimni tutmaganim va uchinchisi esa sochimni olinganlarini erga ko'mishga harakat qilmay ketayotganim bo'ldi”.
Soch va tirnoqlarni erga ko'mish haqida ota-bobolarimizning qadimiy kitobi “Chor kitob”da bunday deyiladi: “Olingan tirnoq va qirqilgan soch va hayz xirqasi va tushgan tish va fasod qoni va shunga o'xshaganlar odam a'zosining juz'iy qismlari bo'lgani uchun ( ko'milmog'i) dafn qilinmog'i talab etilur.
Bu haqda “ Chor kitob” da bunday she'r beriladi:
Yetti narsa bordur inson tanida,
Rasuldan merosdur ularni ko'mmoq.
Go'dak tug'ilganda o'ralgan parda,
Ul neki xatna ziyoda har choq.
Nifosdan ul lahza hayz hirqasi,
Sochu tish, tirnog'u qongacha mutloq”.
Qo'l tirnoqlari har haftada, oyoq tirnoqlari esa 12-15 kunlarda olinadi. Tirnoqlarni olib yurish inson pokligi va sog'ligi uchun foydali ishlardan hisoblanadi.
Ruhiddin Akbarov,
Qashqadaryo viloyatdagi vakillik xodimi
Pol Kapur: «Bu yerda tarixni nafaqat ko‘rasiz, balki uni his qilasiz»
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
