Albatta, Qur'on tilovati eng afzal ibodatlardan bo'lib, u bilan musulmon banda Robbiga yaqin bo'ladi. Qur'on qiroati insonga manfaatli bo'lib, xoh vafotidan keyin bo'lsin, xoh manzilida yoki uyida bo'lsin, xoh janozadan keyin yoki oldin bo'lsin yoki qabr oldida bo'lsin, bu narsa shar'iy hukmda joiz hisoblanadi va Allohning fazli bilan mayyitning qabrida azobdan engillashishiga sabab bo'ladi. Bu haqda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xabar berib, o'liklarga vafotidan keyin Qur'on qiroat qilishga undaganlar. Ul zot: «Biror mayyitga «Yaasiyn» surasi o'qilsa, engillik bo'ladi», deb aytganlar. Albatta, ushbu qiroatda tilovat odoblariga amal qilib, harflarni o'z maxrajidan chiqarish kerak.
Hanafiy mazhabidagilar mayyitga ham, tiriklarga ham Qur'on qiroatining savobi etib borishi joizligini aytishgan. «Hidoya», «Badoi'», «Bahr» va boshqa kitoblarda bu haqda aytilgan.
Shuningdek, Shofe'iy mazhabi ulamolari ham qiroatning savobi, agar o'quvchi Allohdan so'rasa, mayyitga etib borishini aytishgan.
Ibn Abu Zayd «Risola» kitobida Ibn Farhundan rivoyat qilib aytishlaricha, Molikiy mazhabi imomlari ham mayyitga qiroat savobi etishini naql qilishgan.
Hanbaliy faqihlaridan Ibn Qudoma «Mug'niy» kitobida: «Mayyit barcha qurbat bo'luvchi narsalardan manfaat olganidek, Qur'on qiroatidan ham manfaat oladi. Demak, inson qanday qurbat qilsa ham, savobini mayyitga bag'ishlasa, Allohning izni bilan manfaat oladi», degan.
Ibn Qudoma Ma'qal ibn Yasordan qilgan rivoyatlarida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «O'liklaringizga «yaasiyn» surasini o'qinglar», deb aytganlar.
Hulosa qilib aytadigan bo'lsak, Qur'on tilovati mayyitga, xoh u mayyit qabrda bo'lsin yoki undan uzoqda bo'lsin, joizdir. Allohning izni bilan savobi mayyitga etib boradi. Hususan, qori qiroati savobini mayyitga bag'ishlasa».
Ammo buning yagona sharti bor: qori (qiroat qiluvchi) xolisan-lilloh tilovat qilishi va har qanday tama'dan xoliy bo'lishi kerak. Haq yoki boshqa bir manfaatlar evaziga xatmi Qur'on buyurishning va buyurtma asosida tilovat qilishning na o'likka, na tirikka savobi bor.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rahimahullohning
"Ixtiloflar, sabablar, echimlar" nomli kitobidan olindi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Imom Sa’labiy rahimahulloh aytadilar: “Abu Muhammad Xalil ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Mas’ud Muzakkar rahimahullohning bunday deganlarini eshitdim: “Ba’zi ulug‘lardan bunday hikoya keltirilgan:
“Mansur ibn Ammor aytadi: “Bir xaroba joyga kirdim. U yerda qo‘rquv bilan namoz o‘qiyotgan yigitni ko‘rdim. Ichimda: “Albatta, bu yigitda bir gap bor. Ehtimol, u Alloh azza va jallaning valiy do‘stlaridan bo‘lsa”, dedim. Namoz o‘qib bo‘lgunicha kutib turdim. Namozidan salom bergach, unga salom berdim. U alik oldi. Unga: “Jahannamda bir vodiy borligini bilmadingiz-mi? Alloh taolo u haqida bunday degan:
كَلَّا إِنَّهَا لَظَى
“Yo‘q! Albatta u (jahannam) kuchli alangadir”.
نَزَّاعَةً لِّلشَّوَى
“Boshning terisini sidirib oluvchidir”. (Bosh terisi shilib olingan do‘zaxiyga Alloh taolo yana yangi teri ato etadi. Jahannam o‘ti esa yana uni shilib oladi va shu tariqa to‘xtovsiz davom etaveradi.)
تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى
“U chaqiradir; orqaga ketgan va yuz o‘girganni” (Maorij surasi, 15-17-oyatlar).
Oyatni eshitgan yigit chuqur nafas oldi-da, ho‘ngrab yig‘lab yubordi, oh tortdi-yu, hushidan ketdi. O‘ziga kelganda, menga: “Yana Qur’on oyatidan o‘qib bering!” dedi. Men:
وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ
“Yoqilg‘isi odamlar va tosh bo‘lgan” (Baqara surasi, 24-oyat) degan oyatni o‘qidim. Oyatni eshitishi bilanoq joni uzilib, yerga yiqildi.
Libosini ko‘tarib, ko‘ksini ochsam, ko‘kragi ustiga:
فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ
“Bas, u rozilik hayotidadir”
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ
“Oliy jannatdadir”
قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ
“Uning mevalari yaqindir” (Haaqqoh surasi, 21-23-oyatlar) degan oyatlar yozilganini ko‘rdim.
Kech bo‘lgach, uyquga yotdim. Tushimda uni to‘shak ustida, boshiga toj kiyib o‘tirgan holda ko‘rdim. Undan: “Alloh taolo seni nima qildi?” deb so‘radim. Shunda u: “U Zot menga Badr ahlining savobini berdi va yana ziyoda qildi”, deb javob berdi. Men yana undan: “Nega senga ularning savobi mislicha savob berdi?” desam, u: “Chunki ular kofirlarning qilichlari bilan o‘ldirildilar. Men esa Malikul G‘afforning qilichi bilan o‘ldirildim”, deb javob berdi.
Ushbu qissani olim Yofi’iy “Rovzur rayohiyn fiy hikayatis solihiyn” kitobida keltirgan.
Ahmad ibn Ibrohim Sa’labiyning
"Qur’on oshiqlari" kitobidan