Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Iyun, 2026   |   13 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:52
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
28 Iyun, 2026, 13 Muharram, 1448

Ehson qilish fazilati

18.08.2021   2211   3 min.
Ehson qilish fazilati

Alloh taolo insonlarini doimo xayru ehson qilishga buyuradi. Bu haqda Alloh taolo Qur'oni karimda shunday marhamat qiladi: (Ey Muhammad), sizdan nima ehson qilishni so'rashsa, ”Nima ehson qilsangiz ham ota-onaga, qarindoshlar, etimlar, miskinlar va musofirlarga qiling, qanday yaxshilik qilsangiz ham Alloh uni albatta biladi”, deng (Baqara surasi, 215-oyat).

“Ehson” so'zi lug'atda “yaxshilik qilish, ezgulik ko'rsatish ma'nolarini anglatib, birovga biror ne'matni berish va fazlu-karam ko'rsatish tushuniladi. Ehsonning bir necha turlari bor: Payg'ambarimiz Muhammad alayhissalomga ergashish ham – ehson, birovni kechirish ham – ehson, boshiga kelgan musibat va ozorlarga sabr qilish ham – ehson, hatto birovga yaxshi muomala qilish ham – ehson.

Mo''tabar kitoblarda yozilishicha, xayru saxovat insonlar o'rtasida mehr va muruvvat,oqibat rishtalarini bog'lashga,o'zaro hurmat va totuvlik hislarining ortishiga xizmat qiladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bu borada barchamizga ibrat bo'lib, ehson qilayotgan narsalariga kelajakda o'zlari muhtoj bo'lib qolishlarini o'ylamas edilar. Sadaqa so'rab kelganlarning birortasini ham quruq qaytarmaganlar.

Darhaqiqat biror kishiga bir narsa ehson qilsangiz bundan dilingiz ravshan tortadi, ruhiy xotirjamlik yuzaga keladi, boshqalarga foydangiz tekkanligidan xursand bo'lasiz.

Ehson olgan kishi ham e'tibordan chetda emasligidan,ko'rsatilgan yaxshilikdan sevinadi, dilida sizga muhabbat paydo bo'ladi, agar sizga dushmanligi, adovati bo'lsa unutadi. Shu tariqa jamiyatda kishilar o'rtasida totuvlik, hurmat-ehtirom paydo bo'ladi, dushmanchilik barham topadi, osayishtalik va farog'at barqaror bo'ladi. Eng asosiysi, kimga yaxshilik qilsangiz, Alloh taolo hammasini bilib turadi, ehsonni o'zingizga bir necha barobar qilib qaytaradi.

Inson tabiatan mol-dunyoni sevishga,uni ko'paytirishga moyil. Hatto anchagina mablag'ga ega bo'lgan kishilar ham ba'zan ehson – sadaqa qilishga jur'at qilmaydilar, ularning nazdida go'yo yiqqan mollari kamayib qolayotgandek bo'ladi.

Vaholanki, Islom dini insonlarni ana shunday xasislik illatidan qutulishga chaqiradi. Qur'oni karimda: “Kimki o'z nafsining baxilligidan saqlay olsa, bas, aynan o'shalar iqbollidirlar” deyiladi. (“Tag'obun” surasi, 16-oyat).

Alloh taolo barchalarimizning dunyo va oxiratlarimizni obod qilib, o'zaro birdamlikda hayot kechirib, saxovat pesha yurtdoshlarimizning qilayotgan yashirin va oshkora ehsonlarini Alloh taola benuqson ilohiy dargohida qabul qilsin.

Farhod TO'RAYeV,

“Hoja Ahmad Yassaviy” masjidi imom-xatibi

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Inson barmoq izlari

26.06.2026   7201   4 min.
Inson barmoq izlari

Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.


Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.


Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:


“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).


Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.


Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.


Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.


Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.


Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.


Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.


Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.


Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.


Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.


Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).  


Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?


Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.


Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.


Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir. 


Muhammad Rotib Nabulsiyning 

Qur’on va sunnatdagi 

ilmiy mo‘jizalar 

ensiklopediyasidan

Mir Arab oliy madrasasi

o‘qitvchisi
Abdurahmonov

Abdulhodiy

tarjima qildi