Hamdardlik
O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov hazratlari umr haqida bunday yozgan edilar: «Umr insonga berilgan ne'matlar ichra eng qadrlisidir. Kunlar ketidan haftalar, oylar, yillar o'tib boryapti. Inson umri cheklangan. Shu bois uni g'animat bilib, manfaatli ishlarga sarflash zarur. Chunki o'tib ketgan vaqtni ortga qaytarishning sira iloji yo'q.
Akani ukadan, otani boladan, onani qizdan, boyni moldan judo qilib, hayot lazzatlarini kesadigan o'limni esda tutish va shunga yarasha Alloh roziligi uchun harakat qilish kishining umriga baraka kiritadi...»
Muftiy hazratlari o'zlarining ana shu so'zlariga amal qilib yashadilar. Afsuski, o'lim u kishini birodarlaridan, farzandlaridan, barcha yaqinlaridan judo qildi.
Inson umri qancha yashalgani bilan emas, balki qanday yashalgani bilan ahamiyatlidir. Chunonchi, Abdurahmon ibn Abu Bakra roziyallohu anhu otasidan rivoyat qiladi: «Bir kishi Nabiy sollallohu alayhi va sallamdan: “Yo Rasululloh, qaysi inson yaxshi?” deb so'radi. U zot: “Umri uzun va xayrli amallari ko'p bo'lgan kishi”, deb javob berdilar» (Imom Termiziy rivoyati).
Yarim asrga teng Alloh taoloning hanif dini xizmatida bo'lish – katta sharaf, ulkan baxt va saodatdir. Ana shunday baxt va saodatni qo'lga kiritgan ulug' olim, O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy, shayx Usmonxon Temirxon o'g'li Alimov hazratlari og'ir xastalikdan so'ng Rabbimiz huzuriga rihlat qildilar.
Hazratning hayot yo'llariga nazar solsak, u kishida mo'min-musulmonlar uchun namuna bo'ladigan sifatlar, xislatlar, fazilatlar juda ko'p edi. Ayniqsa, halimliklari, har bir masalani yotig'i bilan tushuntirib, muloyim muomala qilishlari biz uchun ibratdir.
Halimlik Rasulimiz alayhissalom maqtagan xislatlardandir. U zot: “Albatta, Alloh taolo muloyimlikni yaxshi ko'radigan Halim zotdir. U muloyimlik (sohibiga)ka qo'pollik va undan boshqa narsa (xislat)larga berilmaydigan narsa (ajr-mukofot)ni beradi”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).
Usmonxon Alimov hazratlari 15 yil muftiylik qilgan bo'lsalar, o'sha davrda yurtimizda diniy-ma'rifiy sohada ulkan islohotlar amalga oshirildi. Ko'plab masjidlar ochildi, madrasalar faoliyati yo'lga qo'yildi. Birgina so'nggi uch-to'rt yilda poytaxtimizda bunyod etilgan, qayta qurilgan o'nlab masjidlarda bugun mo'min-musulmonlarimiz emin-erkin. Yayrab-yashnab ibodat qilishmoqda.
Abdulloh ibn Mas'ud roziyallohu anhumo aytadi: «Ilm ko'tarilmasidan burun uni o'rganinglar. Ilm olimlarning vafoti tufayli ko'tariladi. Jonim qo'lida bo'lgan Zotga qasam, Alloh yo'lida shahid bo'lgan kishilar (qiyomat kunida) olimlarga berilgan karomat-darajalarni ko'rib: “Koshki bizni ham Alloh olim qilib tiriltirsa”, deb orzu qiladilar. Zero, hech kim olim bo'lib tug'ilmaydi. Ilm o'rganish ta'lim olish bilan egallanadi».
Muftiy hazrat umrini ilm olishga va ma'rifat tarqatishga bag'ishlagan olim edi, desak yanglishmaymiz. U kishi ta'lif etgan “Tafsiri irfon”, “Rasulullohning muborak vasiyatlari”, “Rasululloh mo''jizalari”, “Imom Buxoriy barakoti”, “Oilada farzand tarbiyasi”, “Yoshlar – kelajagimiz”, “IX–XI asrlarda Samarqanda kalom ilmining rivojlanishi”, “Sunnat va hadis” kabi ko'plab kitoblari muqaddas dinimizning sof aqidasini, asl mazmun-mohiyatini yurtimiz mo'min-musulmonlariga etkazishda asrlar osha muhim manbalar bo'lib xizmat qiladi, inshoalloh.
Hadisi sharifda: “Qaysi bir musulmonning sochi Islomda oqarsa, unga har bir oq tola barobarida savob yoziladi va bir xatosini o'chiriladi”(Imom Abu Dovud rivoyati), deyilgan.
Muftiy hazratlari koronavirus pandemiyasi tufayli vaziyat qaltis bo'lib turganiga qaramasdan, atrofiga ulamolarni yig'ib, xalqimizga, mo'min-musulmonlarga Islomning sof ta'limotni etkazish, yurtimizning chekka hududlarida yashayotgan aholi bilan muloqot qilib, ularning dardu tashvishlarini tinglash, imkon qadar ularga yordamlashish maqsadida safarlar uyushtirdilar.
Vodiy viloyatlariga safarlari davomida mahallama-mahalla yurib, xonadonlarga kirib, ehtiyojmand, boquvchisini yo'qotgan oilalarga “Vaqf” fondining sovg'alarini ulashdilar. Ana shu xayrli amallar tufayli qanchadan-qancha oilalrga quvonch kirgan bo'lsa, bugun og'ir judolikni eshitib ana shu oilalar, butun O'zbekiston xalqi katta ulamosidan ayrilgani tufayli qattiq qayg'uga cho'mdi.
Na chora, jonning egasi Alloh taolo. U Zot xohlagan paytda omonatini qaytarib olishiga shubha yo'q. Bizga taskin beradigan jihati shuki, Usmonxon Alimov hazratlaridan xalqimiz uchun juda kata sadaqai joriy qoldi.
Muftiy hazratlari juda ko'pchilik mo'min-musulmonlarning, olimlarning janozalarini o'qiganlarida bir so'zni ko'p takrorlar edilar: “Al-baqou lillahi vahdah”, ya'ni boqiylik, mangulik yolg'iz Alloh taologa xosdir.
Alloh taolo marhum ustozimizning bu dunyoda qilgan barcha xayrli ishlariga ajru savoblarni ko'paytirib bersin. Oxiratlarini obod qilib, u kishini nabiylar, siddiqlar, shahidlar bilan jannatlarda birga qilsin. O'zi va'da qilgan mukofotlar bilan siylasin!
Innã lillahi va innã ilayhi rojiu'n!
Nuriddin domla HOLIQNAZAROV,
Toshkent shahar bosh imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Nabiy sollallohu alayhi vasallam Madina bozorida bir a’robiydan ot sotib oldilar. Yonlarida pul yo‘q edi. Savdolashib bo‘lgach, pulni olib kelish uchun shoshib uylariga ketdilar. A’robiyga ortlaridan borishni tayinladilar. A’robiy sekin yurdi. Savdo pishganidan xabari yo‘q kishilar a’robiydan otning narxini so‘ray boshlashdi. Ulardan biri a’robiyga Nabiy alayhissalom bermoqchi bo‘lgan puldan ortiqroq pul taklif qildi. Shunda a’robiy Nabiy sollallohu alayhi vasallamdan yangi narx bersalar sotishini, aks holda, boshqa kishiga berishini aytdi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
- Men sendan otni sotib olgan edim-ku! – dedilar.
A’robiy aytdi:
- Allohga qasamki, men uni sizga sotganim yo‘q! Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
- Men sendan uni sotib oldim! - dedilar yana. Atrofga odam to‘plandi. A’robiy Nabiy sollallohu alayhi vasallamga dedi:
- Meni otni sizga sotganimga guvohingiz bormi? Shunda Huzayma ibn Sobit roziyalloxu anhu o‘rtaga otilib chiqdi va:
- Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallam otni sendan sotib olganlariga guvohman! dedi. Aslida, Huzayma savdoga guvoh bo‘lmagan edi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham undan ajablanib so‘radilar:
- Nima bilan guvohlik berasan?
Huzayma dedi:
- Ey Allohning Rasuli! Sizni tasdiqlaganim bilan guvohlik beraman. Samodan xabar keltirganingizni tasdiqlab, yerdagi xabaringizni yolg‘onga chiqaramanmi?!
Nabiy sollallohu alayhi vasallam shunda o‘sha mashhur gapini aytdilar:
Huzaymaning guvohligi ikki kishining guvohligiga tengdir!
Abu Bakr roziyallohu anhuning davrida Qur’on jamlandi. Zayd ibn Sobit roziyallohu anhu har bir oyatni kim Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning og‘izlaridan eshitganiga ikkita guvoh keltirsagina yozib olar edi. Ahzob surasiga yetganida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan eshitgan, ammo unutgan bir oyatni bilib qoldi. Bu oyatni Huzayma kelib unga eslatdi. U oyat Quyidagi oyat edi:
«Mo‘minlardan Allohga bergan va’dalariga sodiq qolgan kishilar bordir. Bas, ulardan ba’zilari ajalini topdi. Ba’zilari esa kutib turibdi. Ular biror narsani almashtirmadilar» (Ahzob surasi, 23-oyat).
Zayd roziyallohu anhu: «Huzaymaning guvohligi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytganlaridek, ikki kishining guvohligiga o‘tadi», dedi va bu oyatni Mus'hafga kiritib qo‘ydi. Biz bu oyatni qiyomat kunigacha tilovat qilamiz!
Alloh taolo haqlarni himoya qilish uchun shartnomalarni yozib qo‘yishni amr qiladi. Xaridorning haqqini, sotuvchining haqqini, qarz beruvchining haqqini, qarz oluvchining haqqini, ishchining haqqini, ish beruvchining haqqini... Ammo shuni bilishimiz kerakki, gapiga javob bermaydigan kishini hech qanaqasiga eplab bo‘lmaydi. Insonlar dunyo epchilniki deb o‘ylashadi. Yuqoridagi ko‘proq beradigan kishini topgan va savdosini buzgan a’robiy kabi mol jamlash uni qanday yo‘l bilan topishingizdan qat’i nazar daholikni talab qiladi deb xayol qilishadi. Insonlar harom u yoqda tursin, hatto halolning ham kuni kelib ketishini unutishadi. Qolaversa, baraka degan narsa bor. Alloh taolo yolg‘on qasam bilan, xiyonat bilan, va’daga xilof qilish bilan topilgan moldan barakani tortib oladi. Qolaversa, bundan keyin o‘lim, oxirat va hisob-kitob degan narsalar ham bor. Unutmaylik!
«Nabaviy tarbiya» kitobi asosida tayyorlandi