“Muborak oy suhbatlari” (8-son)
Boshlovchi — Saidolim Turdiboyev: — Assalomu alaykum, aziz do'stlar! O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo'yicha qo'mita, O'zbekiston Musulmonlari idorasi hamda “UzReportTV” telekanali bilan hamkorlikda tayyorlanib, jonli efirga uzatilayotgan “Muborak oy suhbatlari” ko'rsatuvining navbatdagi soni yana xonadoningiz mehmoni.
Eslatib o'tamiz, ko'rsatuvimiz bosh homiysi — “Ipak yo’li banki”. Homiylarimiz “Biolife” hamda “Plasterm” savdo belgilari.
Bugun studiyamizga Toshkent shahar bosh imom-xatibi Nuriddin domla Holiqnazarovni taklif etganmiz. Assalomu alaykum. Ko'rsatuvimizga xush kelibsiz!
Nuriddin Holiqnazarov: — Bismillahir Rohmanir Rohiym! Alhamdu lillahi Robbil 'alamiyn, vassolatu vassalamu 'ala Rosulihi Muhammadin va 'ala alihi va ashabihi ajma'iyn! Amma ba'd. Assalomu alaykum va rahmatullohi va barokatuhu!
Boshlovchi: — Bugungi ko'rsatuvimizni suhbat shaklida davom ettirsak. Bu esa muxlislarimiz tomonidan kelayotgan savollarga ko'proq vaqt ajratish imkonini beradi.
— Assalomu alaykum. Er va xotin bir-birlarini Alloh taolodan hidoyatga boshlashini so'rab duo qilsalar bo'ladimi?
— Albatta, bu tabiiy. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytadilarki, mo'min kishi o'ziga ravo ko'rganini boshqalarga ham ravo ko'rishi kerak. Kishi ibodatning lazzatini o'zida totyaptimi, buni atrofdagilarga ham ulashsa, haqiqiy mo'minlik qilgan bo'ladi.
— Men Qur'oni karimni o'qishni yaxshi bilmayman. Qorilarning ovozini qo'yib o'qiyman. Shu tarzda o'qisam ham xatm o'rniga o'tadimi?
— Avvalo, Qur'oni karimni ta'lim bilan o'qigan ma'qul. Ustoz o'qiganining ketidan o'qish ham savob keltiradi.
— Namozdagi rukuda “Subhana robbiyal aziym” so'zidagi “z” harfini arabcha ohangda o'qimasa ma'nosi o'zgaradi, deb eshitdim. Shu to'g'rimi?
— Biz har bir harflarni o'z mahrajidan, o'rnidan kelib chiqib aytishimiz lozim. Bo'lmasa ma'no chindan ham o'zgarib ketadi. Ammo biz ajammiz, arab emas. Biroq arab tili grammatikasini o'rgansak o'zimizga manfaatli bo'ladi.
— Ko'zmunchoqni asraydi, deb taqib yurish qanchalik to'g'ri?
— Bu noto'g'ri ish. Faqat Alloh taolo bizni turli balolardan asraydi va rizq beradi.
— Yaqinda jarrohlik amaliyotini boshimdan kechirdim. Hozir yaxshiman. Ro'za tutsam bo'larmikin?
— Avvalo, salomatlikka qarash kerak. Agar musulmon shifokorlar ko'rib, ro'za tutish mumkin, desa tutish kerak. Agar tutmaslik kerak, desa tutmaslik kerak.
— Dush qabul qilishlik bilan ro'za buzilish mumkinmi?
— Dush qabul qilish bilan ro'za buzilmaydi.
— Qur'oni karimning “Baqara” surasi 136-oyatida payg'ambarlarning ismlari kelgan. U ismlarning ichida “asbod” degan so'z ham uchraydi. Bu nima degani?
— “Asbod” arabcha so'z bo'lib, o'zbekchaga o'girilganda “nabira” degan ma'noni anglatadi. Oyati karimada payg'ambarlar hamda ularning avlodlari degan mazmunda kelgan.
— Yaqin kunlarda sport turidan musobaqam bor. Shu kuni ro'za tutmasam bo'ladimi?
— Ro'zani tutishlikda uzrli kishilarning ro'yxati bor. Ularga ruxsat berilgan. Hamma o'zining holatiga qarab tutadi.
— Taroveh namozini uyda o'qisa savobi bo'ladimi?
— Ibodatni hamma joyda ado etsayam savobi bor. Hozir karantin payti uyda o'qisa juda yaxshi bo'ladi.
— Ramazon oyida spirtli ichimlik sotilishiga nima deysiz?
— Ramazondan boshqa paytdayam bu ishni qilmaslik kerak. Tijoratning boshqa turlari bilan shug'ullangan ma'qul.
— Tunda ishlayman. Saharlikni ishda qilaman. Va iftorlikkacha uxlayman. Ro'zam qabul bo'ladimi?
— Ro'zaning birinchi talabi niyat qilib subhdan to shomgacha emay, ichmay nafsni tiyishdir. Yana bir qator parhezlar borki, bu ramazonning odobiga kiradi. Shu ma'noda, ro'zador kishi uzrsiz kunni uyqu bilan o'tkazishi ham yaxshimas. Agar tunda ishlab, kunduzi uxlasa zarar qilmaydi.
— Biz Navoiyda, Buxoro viloyati bilan yondosh yashaymiz. Shunda qaysi viloyatnnig taqvimiga qarab og'iz ochishimiz kerak?
— Taqvimlar bizga ko'rsatma, xolos. Aslida, g'urub, ya'ni quyosh botishiga qarab og'iz ochish kerak.
— Rasmga tushish gunohmi?
— Rasmga tushish arablardayam bor. Foto nuqtai nazaridan qaraganda mumkin. Lekin insonni chizish joiz emas.
— Namozxon, ro'zador odam sarimsoqpiyoz iste'mol qilsa bo'ladimi?
— Bu eguliklar harom emas. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam sarimsoqpiyoz egan odamlarni masjidga kelmay turishni nasihat qilganlar. Sababi hidi bilan yonidagi insonga ziyon etkazib qo'yishi mumkin.
— Oshxonada ishlayman. Chuchqa go'shtidan taom tayyorlashadi. Musulmon odam shunday ovqatlarni tayyorlashi mumkinmi?
— Musulmon kishi bu narsadan qaytishi kerak.
— Masjidimizda qori aka suralarni tez o'qiyapti. Shunday qilsa bo'ladimi?
— Hatmda o'qiladigan qiroatlar bor. Tez o'qishadi. Tajvid qoidalariga amal qilsa bo'ldi, tezroq o'qishning zarari yo'q.
— To'yga atab yig'ilgan umumiy pul zakot nisobiga o'tadimi?
— Qanday pul bo'lsayam bir yil tursa zakot nisobiga o'tadi.
— Qur'on xatm qilish muddati qirq kunmi?
— Dinimizda bunday talab yo'q.
— Ramazon oyida gunoh ish qilsa, boshqa oylardagidan og'irroq bo'ladimi?
— Mo'min kishi gunoh qilishga ijozat so'rashi kerak emas. Ammo Ramazonda gunoh qilish og'ir narsa. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam agar Ramazon oyi kirsayu gunohlardan mag'firat bo'lib chiqmasa, burni erga ishqalansin, degan hadisi bor. Demak, Ramazonda gunoh qilmaslik kerak.
— Turmush o'rtog'im ko'p ichadi. Oxirgi paytlarda otasi bilan kelishmay qolyapti. Turmush o'rtog'imga namoz o'qing, desam o'qimayapti. O'ylab o'yimga etolmayapman. Turmushimizni davom ettiray desam, bu farzandlarimdan qaytmaydimi, deb qo'rqaman. Shu haqda nasihat qilsangiz?
— Singlimizga sabr, turmush o'rtog'iga insof, tavfiq bersin. Bu holat ko'p. Ayollik vazifasini bajarib, eriga mehr ko'rsatsin.
— Qo'shnimiz g'ayridin vakili. Ular tez-tez uyimizga eguliklar olib chiqib turadi. Ulardan iste'mol qilsa bo'ladimi?
— Shunday qo'shnilar bo'ladi, ularni sizda bitta haqqi bor, ba'zi birlarida ikkita, uchta haqlari bor. Bitta haqqi bor qo'shni g'ayridin qo'shni, deyiladi. Musulmonmas, lekin qo'shni. Ular bizning shariatimizda ma'n qilinmagan eguliklarni olib chiqsa, iste'mol qilsa bo'ladi.
— Men namozda “Fotiha”dan keyin faqat “Ixlos” surasini o'qiyapman. Bu noto'g'rimasmi?
— Toki boshqa suralarni yod olguncha shuni o'qib tursa bo'ladi.
— Parkentdanman. Bizda taqvim bilan masjidda aytilayotgan azonning o'rtasida etti daqiqa farq bor. Dadam taqvimga qarab og'iz ochyapti. Shu to'g'rimi?
— Aslida azon ham taqvimga munosib aytilishi kerak. Taqvim O'zbekiston musulmonlari idorasi tomonidan tavsiya etiladi. Demak, bu erda muazzin kechiktirib aytayotgan bo'ladi. Shundan kelib chiqib, taqvimga qarab og'iz ochsa bo'ladi.
— Men tutgan ro'zamning savobini ota-onamning nomlariga yozilishini Hudodan so'rasam bo'ladimi?
— Ota-ona nomidan haj badal qilish mumkin. Shuningdek, boshqa moliyaviy ibodatlarni amalga oshirsa bo'ladi. Lekin ro'za farz amali, har kim o'zi uchun tutadi.
— Oilada erkaklar va ayollar birga namoz o'qisa bo'ladimi?
— Oilada jamoat bo'lib namoz o'qisa bo'ladi. Bunda safga e'tibor berish kerak. Avvalgi safga yoshi kattalar, keyin yoshlar. Oxirida ayollar turadi.
“Uthaym” gazetasi: Madaniy merosni asrash Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim yo‘nalishiga aylangan
Shri-Lankaning “Uthaym” nashrida O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, uni asrab-avaylash va kelajak avlodlarga bezavol yetkazish borasida amalga oshirilayotgan ishlarga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Materialda Yangi O‘zbekistonda milliy qadriyatlarni tiklash, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, ilm-fan va ma’rifatni rivojlantirishga qaratilgan islohotlar yuksak baholangan.
Ta’kidlanganidek, so‘nggi yillarda O‘zbekistonda ma’naviy-ma’rifiy sohani tubdan takomillashtirish, xalqning ko‘p asrlik boy ilmiy-madaniy merosini o‘rganish hamda uni jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Mamlakatda tarixiy obidalarni restavratsiya qilish, muzeylar va arxivlar faoliyatini modernizatsiya qilish, qo‘lyozmalarni asrab-avaylash va raqamlashtirish, milliy madaniy merosni xalqaro miqyosda targ‘ib qilishga qaratilgan tizimli ishlar amalga oshirilayotgani qayd etilgan.
Maqolada Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilgari surilgan Uchinchi Renessans g‘oyasi mamlakat taraqqiyotining muhim strategik yo‘nalishi sifatida alohida e’tirof etilgan. Muallif fikricha, mazkur g‘oya nafaqat tarixiy merosni asrab-avaylash, balki ilm-fan, ta’lim, madaniyat va innovatsiyalarni uyg‘un rivojlantirish orqali mamlakatning intellektual va ma’naviy salohiyatini yuksaltirishga xizmat qilmoqda.
Uchinchi Renessans konsepsiyasi O‘zbekistonning buyuk ilmiy an’analarini qayta tiklash, yosh avlodni bilimli va vatanparvar etib tarbiyalash hamda mamlakatning xalqaro nufuzini yanada mustahkamlashga qaratilgan umummilliy dastur sifatida baholanmoqda.
Gazetaning yozishicha, O‘zbekistonda kechayotgan o‘zgarishlar faqat madaniy sohadagi islohotlar bilan cheklanmaydi. Ular mamlakatning ilmiy, ma’naviy va intellektual taraqqiyotini ta’minlashga qaratilgan uzoq muddatli strategiyaning ajralmas qismi hisoblanadi. Ilmiy muassasalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, tarixiy manbalarni tadqiq etish, madaniy merosni muhofaza qilish va zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish kabi yo‘nalishlar yagona maqsad — Yangi O‘zbekistonning mustahkam ma’naviy poydevorini yaratishga xizmat qilayotgani alohida qayd etilgan.
Maqolada Toshkent shahrida barpo etilgan O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatiga keng o‘rin ajratilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi va g‘oyasi asosida barpo etilgan mazkur betakror majmua O‘zbekistonning madaniy va ilmiy siyosatidagi eng muhim istiqbolli loyihalardan biri bo‘ldi. Markazda VII asrga oid noyob Usmon Mus'hafi saqlanayotgani uning tarixiy ahamiyatini yanada oshiradi.
Shu bilan birga, bu yerda qo‘lyozmalarni ilmiy o‘rganish, restavratsiya qilish, arxiv materiallarini tizimlashtirish va zamonaviy texnologiyalar asosida raqamlashtirish uchun barcha zarur sharoitlar yaratilgan.
Gazetada O‘zbekistonning YUNЕSKO va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan madaniy merosni muhofaza qilish sohasidagi hamkorligi, tarixiy obidalarni asrab-avaylash, ularni xalqaro turizm va ilmiy tadqiqotlar bilan uyg‘un rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari haqida so‘z yuritilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
