— Ko'pincha ovqatlangandan so'ng “edik, ichdik, savoblarini o'tganlar ruhiga bag'ishladik”, deb duo qilinadi. Inson ovqat tanovul qilsa ham savob bo'ladimi, buning hikmati nimada? Aslida dasturxonga nima deb duo qilish kerak?
— Qilingan barcha yaxshilikning savobini o'tganlarga bag'ishlash joiz. Shuningdek, taom berish kabi yaxshiliklardan hosil bo'lgan savobni bag'ishlash shariatimizda bor. Taomdan keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam quyidagicha duo qilar edilar. Shunisi sunnat.
Abu Umoma roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Qachon dasturxonlari yig'ishtirilsa, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Allohga ko'p, pok, muborak hamd bo'lsin. Undan o'zga kifoyachi yo'q. U tark qilingan ham emas. Undan behojat ham bo'linmas. Robbimiz”, der edilar” (Beshovlaridan faqat Imom Muslim rivoyat qilmagan).
Imom Buxoriyning rivoyatida: “Bizga kifoya qilgan va bizni qondirgan, Undan o'zga kifoyachi yo'q va inkor ham qilinmagan Allohga hamd bo'lsin”, deyilgan.
“Sunan” sohiblarining rivoyatida: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam qachon taomlaridan forig' bo'lsalar: “Bizni edirgan, ichirgan va musulmonlardan qilgan Allohga hamd bo'lsin”, der edilar”, deyilgan.
Mu'oz ibn Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kim taom esa-yu, keyin: “Shuni mening kuch-quvvatimsiz menga taom qilib, rizq qilib bergan Allohga hamd bo'lsin” desa, uning avvalgi gunohlari mag'firat qilingay”, dedilar” (“Hadis va Hayot” kitobidan). Vallohu a'lam!
Muhammad Ayyub HOMIDOV
Sahobalar aytadilar: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sariyog‘ va xurmoni yaxshi ko‘rar edilar” (Imom Abu Dovud, Imom Ibn Moja rivoyati).
Xurmo kam kaloriyali meva hisoblanib, unda bor-yo‘g‘i 23 kilo kaloriya mavjud. Biroq xurmoning tarkibida inson organizmi uchun zarur bo‘lgan 30 ga yaqin turdagi aminokislotalar mavjud bo‘lib, ularning aksariyati boshqa mevalarda uchramaydi.
Shuningdek, u kaliy, magniy, temir, mis va vitaminlar ayniqsa B6ga boydir.
Xurmo organizmdagi xolesterin darajasini pasaytirish orqali yurak kasalliklari xavfini kamaytiradi. Ichak faoliyatini yaxshilaydi va qabziyatning oldini oladi. Uni muntazam iste’mol qilish ichak mikroflorasini sog‘lomlashtirishga xizmat qiladi.
Xurmo tarkibidagi kaliy qon bosimini me’yorlashtirishga va yurak funksiyasini qo‘llab-quvvatlashga yordam beradi. Unda B6 vitamini va antioksidantlar miyadagi yallig‘lanish jarayonlarini kamaytiradi, xotirani mustahkamlaydi, fikrlash qobiliyatini yaxshilaydi.
Tarkibidagi glyukoza, fruktoza va sukroza kabi tabiiy shakarlar tufayli xurmo organizmga energiya beradi. Shu sababli u jismoniy charchoq paytida va iftorlikda eng yaxshi ozuqa hisoblanadi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Xurmo mo‘min uchun qandoq ham yaxshi saharlik”, deganlar (Imom Abu Dovud rivoyati).
Nabiy sollallohu alayhi vasallam qishda xurmo bilan, yozda suv bilan og‘iz ochar edilar.
Xurmo tarkibidagi kalsiy, magniy va fosfor suyaklarni mustahkamlaydi va osteoporoz kabi kasalliklar xavfini kamaytiradi. Undagi antioksidantlar esa, teri qarishini sekinlashtiradi va uning elastikligini saqlaydi.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, homiladorlik davrida muntazam xurmo iste’mol qilish tug‘ruq jarayonini osonlashtirishga yordam beradi.
Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kimki: “Subhanallohi va bihamdihi”, desa, u uchun jannatda bir xurmo ekiladi», dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD