Eng go'zal g'azal sharhi:
ne o'tkarmakdurur
Madfaning ayvonig'a
ko'k gunbazidin irtifo'.
“Maskaning, oxir-oqibat borar manziling tuproqdir. Shundoq ekan, dafngohing, ya'ni qabring ayvoniga ko'k gumbazdan baland bino ko'targaning – yuksak maqbara qurganing nimasi? Buning nima nafi bor?”
Nuh surasi 17–18-oyatlarida aytiladi (ma'nosi): “Alloh, nabotot kabi, sizlarni erdan undirib chiqardi. So'ngra sizlarni yana unga qaytarur va yana (mahshar kuni qabrlardan tiriltirib) chiqarur”.
IZOH. “Alloh, nabotot kabi, sizlarni erdan undirib chiqardi”, ya'ni: «Otangiz Odam alayhissalomni tuproqdan yaratdi» (Jalolayn tafsiri). Oyatlarda kelganidek, qabrdan tirilib chiqishlar oxiratdagi tirilishdir.
* * *
“Tazkiratul-avliyo” kitobidan: “Naqldirki, Hasan Basriy hazratlari bir gal bir janozaga bordi. Mayyitni dafn qilganlaridan keyin Hasan mozor boshida o'tirib, shu qadar yig'ladiki, tuproq loy bo'ldi. So'ngra dedi: «Ey insonlar! Ishning avali ham, oxiri ham lahaddir! Qarangiz, dunyo manzilining oxiri qabrdir, oxirat manzilining boshi ham qabrdir. Zero (aytilgandir)ki: «Qabr – oxirat manzillaridan bir manzildir». Oxiri shu lahad bo'lgan dunyoda qanday shod bo'lib kezarsizlar?! Nechun avali shu lahad bo'lgan olamdan qo'rqmassizlar?! Modomiki, sizlarning avvalu oxirlaringiz shu mozor ekan, ey g'aflat ahli, avvalgi va oxirgi manzil uchun hozirlik ko'ringiz!»
Mirzo Kenjabek,
“Navoiy muhabbati”
kitobidan.
Muborak Ramazon oyida insonparvarlik, o‘zaro hurmat va mehr-oqibat, kam ta’minlangan va ehtiyojmand shaxslar, yordamga muhtoj oilalarga e’tibor va g‘amxo‘rlik ko‘rsatish maqsadida bir qator amaliy chora-tadbirlar belgilab olingani e’tiborga molik.
Jumladan, respublikadagi 8 ming 992 ta mahallada “yettilik” tavsiyasi asosida hamda Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan birgalikda 100 ming nafar nogironligi bo‘lgan, yakka-yolg‘iz, boquvchisini yo‘qotgan va ijtimoiy reyestrga kiritilgan fuqarolarning manzilli ro‘yxati shakllantirildi.
Ro‘yxatga kiritilgan fuqarolar tarkibi asosan ehtiyojmand ayollar, boquvchisini yo‘qotganlar, yakka-yolg‘izlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar, ijtimoiy reyestrdagi fuqarolar, “Yoshlar daftari”da ro‘yxatda turganlardan iborat ekani e’tiborli.

Mazkur fuqarolarga davlat ko‘magi sifatida 100 ming dona Ramazon sovg‘alari tayyorlandi. Har bir sovg‘ada 10 turdagi oziq-ovqat mahsulotlari jamlangan (un, o‘simlik yog‘i, guruch, shakar, makaron, grechka, xurmo, pechene, qora choy, ichimlik suvi).
Transport vazirligi bilan birgalikda oziq-ovqat mahsulotlari markazlashgan holda hududlarga yetkazilib, hududiy omborlarga joylashtirilmoqda.
Tuman (shahar) hokimlari boshchiligida, tegishli mutasaddilar ishtirokida ishchi guruhlar shakllantirilib, mahsulotlar mahallalarda “yettilik” a’zolari va faollar tomonidan ehtiyojmand oilalarga manzilli yetkazilishiga e’tibor qaratiladi.
Aytish kerakki, respublika bo‘yicha (oila soni, mahsulot turi va miqdori kesimida) yagona hisobot yuritiladi.
Ramazon oyida barcha mahallalarda ehtiyojmand oilalar xonadonlarida mahalla raislari tomonidan iftorlik dasturxonlari tashkil etiladi. Unga jami 629 ming nafardan ortiq obro‘-e’tiborga ega nuroniylar, ko‘cha (uy) boshilar, ijtimoiy daftar va “Ijtimoiy reyestr”dagi fuqarolar jalb etiladi.

Iftorliklarda diniy ulamolar tomonidan mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, shukronalik hissini oshirish va ma’naviy qadriyatlar haqida ma’ruzalar qilinadi.
Har bir mahalladan 5 nafardan, jami 45 ming nafardan ortiq kambag‘al oilalarning uy-joylari hashar yo‘li bilan ta’mirlanadi. Har bir mahalladan 10 nafardan, jami 100 mingga yaqin kambag‘al oilalarning tomorqalariga sabzavot, poliz, kartoshka va boshqa turdagi ekinlar ekiladi.
20 ming nafar ehtiyojmand oila a’zolarining muqaddas qadamjolar va ziyoratgohlarga sayohatlari tashkil etiladi. Barcha mahallalarda kayvoni va hoji onaxonlar ishtirokida sumalak sayllari o‘tkaziladi.
Mazkur xayriya va ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarni O‘zbekiston mahallalari uyushmasi mas’ulligida barcha mahallalarda yuqori saviyada tashkil etish va o‘tkazish choralari ko‘riladi.
N.Usmonova, O‘zA