Yo'l qurmoq – savob, yo'l yurmoq – rohat
Yo'l qurish – eng savobli amallardan. Bu tushuncha muborak dinimizda ham, milliy qadriyatlarda ham o'z aksini topgan. Qur'oni karim oyatlari, hadisi shariflar, allomalar hikmatlari zamirida ham mana shunday savobli ishlarga targ'ib qilingan.
Binobarin, yo'lsozlik – ulug', shu bilan birga, mashaqqatli kasb. Halqimizning “Yo'l qurish – savob” degan purma'no naqli zamirida ham ana shu hayot haqiqati mujassam, desak, mubolag'a bo'lmaydi. Negaki, kichik bir yo'l yoki ko'prik bunyod etilishi tufayli qanchadan-qancha odamlar mushkuli osonlashib, manzili yaqinlashadi.
Jonajon O'zbekistonimizning yangi qiyofasini barpo etishda, ona Vatanimizning yuksak taraqqiyotini ta'minlashda, hayotimizni yanada obod va farovon etishda yo'lsozlarning ham alohida hissasi bor, albatta.
Yangi O'zbekistonda zamonaviy avtomobil' yo'llarini rivojlantirish, jahon talablariga javob bera oladigan yangi yo'llar qurish, kompleks rekonstruktsiya qilish va ta'mirlash borasida juda ham keng ko'lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ta'kidlash o'rinliki, avtomobil' yo'llarining asosiy qismi mustaqillik yillarida tubdan ta'mirlandi, rekonstruktsiya qilinib, yangidan barpo etildi. Tarix qarichida arzimagan bo'lib tuyuladigan o'ttiz yillik bu davrda yo'lsozlik sohasida salmoqli ishlar amalga oshirilganini e'tirof etish kerak. Biroq, bugungi kunda olib borilayotgan islohotlar ko'lami shu qadar kengki, yo'lsozlik sohasida amalga oshirilgan ishlar ko'lamidan ham bir necha barorbarga oshiqroq.
Bugunga kunda butun dunyo aholisi qatorida halqimiz ham og'ir sinovli kunlarni boshidan kechirmoqda. Murakkab pandemiya sharoitida ko'plab soha va tarmoqlar rivoji yo'lida jiddiy muammolar vujudga keldi. Ammo mana shunday qiyin vaziyatda ham iqtisodiyotimizning etakchi sohalaridan bo'lgan yo'l qurilishi xodimlari bunyodkorlik ishlaridan aslo to'xtab qolishmadi.
Ayniqsa, yo'lsozlarning say-harakatlari bilan pandemiya davrida ham keng va ravon yo'llar hamda yangi ko'priklarning barpo etilishi ham tadrijiy islohotlarning samarasi bo'lishi bilan birga, muborak dinimiz Islomda ham juda katta xayr-saxovat va savobli amallardan hisoblanadi.
Ma'lumki, inson vafot etganidan so'ng uning savob va gunoh amallari yoziladigan kitobi yopiladi. Ammo shunday savobli ishlar ham borki, ular mo'min-musulmon inson vafot etgandan keyin ham amallar kitobi yopilmasligiga, ayniqsa, savoblari uzluksiz yozilib turishiga, qabridagi hayoti ham chiroyli bo'lishiga asos bo'ladi. Mana shunday savobli ishlardan biri yo'l qurishdir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Inson vafot etsa uchta amalining savobidan boshqa hammasi to'xtaydi. Ular – sadaqai joriya, foydali ilm va ota-ona haqqiga duo qiladigan solih farzand”, - deb marhamat qildilar.
Sadaqai joriya – oqib turadigan, ya'ni savobi mo'minga nafaqat bu dunyoda balki, qabrda ham qiyomatda ham manfaat berib turadigan go'zal ishlar majmuasidir. Jumladan, jamiyat uchun o'ta manfaatli bo'lgan yo'llar va ko'priklarni qurish va ta'mirlash, maktab-madrasa va shifoxona kabilarni barpo etish ishlari ham ulamolarimiz tomonidan sadaqai joriya toifasidagi savobli ishlar, deb e'tirof etilgan.
Shuningdek, bugungi kunda ta'mirtalab yo'llarga shag'al to'kish, ularni asfal'tlash ishlari bilan shug'ullanib, imkoniyati darajasida va savob izlagan kishilar uchun g'animat amallardir. Chunki bu amallar orqali insonga shu yo'ldan o'tuvchilarning har biriga etgan foyda va qulayliklar sababli ajr-savoblar to'xtovsiz amallar kitobiga yozilib turaveradi.
Yo'llar ellarni-ellarga, manzillarni-manzillarga tutashtiruvchi muhim vositadir. Davlatimiz tomonidan yo'l qurilishi sohasiga qaratilayotgan jiddiy e'tibor hududlarni obodonlashtirish, yo'lovchi va haydovchilarga birdek qulaylik yaratish, odamlarning mushkuli oson, turmush darajasi esa yanada farovon bo'lishiga xizmat qiladi, albatta.
Akmalxon AHMYeDOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasi mutaxassisi
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi
Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
