Vaqting ketdi...
Vaqt nima? Undan qanday foydalanish kerak?
Vaqt – go'yo insonning hayot kiyimi to'qiladigan ip. Pishiq va nafisligiga qarab, uning qiymati oshadi. Agar iplari to'zg'igan bo'lsa, hayotning ham ma'nisi qolmaydi.
Vaqt o'tib ketsa, qaytib kelmaydi. U inson sarf etadigan asosiy sarmoyadir. U qanchalik ko'p bo'lsa ham, ozdir. Oz bo'lsayu barakali bo'lsa, ko'pdir. Inson har bir daqiqadan unumli foydalanib, uni yaxshi amallarga sarflasa, umri barakali bo'ladi.
Umrning g'animat ekanini Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan go'zalroq ta'riflagan kishi bo'lmagan.
“Besh narsani besh narsadan oldin g'animat biling:
1) keksalik kelishidan avval yoshligingizni; .
2) kasal bo'lishdan avval salomatligingizni; .
3) faqirligingizdan avval boyligingizni; .
4) bir ishga mashg'ul bo'lishingizdan avval bo'sh vaqtingizni;
5) o'limdan avval tirikligingizni!” (Imomi Hokim rivoyati).
Islom ummati mana shu oltin qoidalarga rioya qilgan paytlarda bashariyatning gultoji bo'lib, musulmon renessansiga asos soldilar.
Afsuski, bugun bunday deya olmaymiz. Chunki umrimiz “telegram”, “instagram”, “feysbuk”, “tik-tok” kabi ijtimoiy tarmoqlarda sovrilmoqda. Hatto kechasi bilan bedor, turli o'yinlar o'ynab yoki ko'ngilxushlik bilan vaqt o'tkazayotganlar ko'payib ketdi. Bunday illatlarning yana biri choyxona, gap-gashtagu turli ziyofatlarning haddan tashqari ko'pligidir. Vaqti-vaqti bilan do'st-yor va birodarlar bilan ko'rishmoq yaxshi. Biroq uning ham me'yori bo'lishi kerak.
Agar inson choyxonaga sarflagan vaqtini farzandlarining ta'lim-tarbiyasiga bag'ishlasa, o'zi uchun ham, farzandlari uchun ham foydadan xoli bo'lmaydi. Shu bilan birga, gap-gashtak, choyxonalarda foydali mavzular ko'tarilib, yaxshilikka targ'ib, yomonlikdan qaytarish bo'lsa, nur ustiga nur. Lekin aksar hollarda choyxona bekorchi va g'iybat gaplardan iborat bo'ladi. Bunday holatlar qalbni qoraytirishdan, umrning, pulning isrofidan boshqa narsa emas.
Halqimizda “So'nggi pushaymon – o'zingga dushman” degan maqol bor. Umrning isrofi qattiq pushaymonlikdir.
Alloh taolo Qur'oni karimda bunday marhamat qiladi: “(Ey Muhammad! Odamlarga) dunyo hayoti misolini keltiring, u xuddi bir suv kabidurki, biz uni osmondan yog'dirgach, bahorda u sababli er o'simliklari bir-biriga aralashib (qo'shilishib) ketur, so'ngra kuzda shamollar uchirib ketadigan xashakka aylanib qolur” (Kahf surasi, ٤٥-oyat).
Ushbu oyatning mazmun-mohiyatini yaxshi anglagan inson umrini isrof qilmaydi.
Bir mulohaza qiling. Ayni shu soatlarda dunyoning turli burchaklarida binolar qad ko'tarmoqda, yangi-yangi kashfiyotlar qilinmoqda, ilm majlislari o'tkazilmoqda, insonlarga yaxshilik ulashilmoqda, yosh yigit-qizlar turmush qurmoqda, chaqaloqlar dunyoga kelmoqda, kimlardir bu foniy dunyo bilan xayrlashmoqda.
Ammo biz-chi? Hech bir ezgu amalsiz hech narsa bo'lmagandek, hech narsa yo'qotmagandek xotirjammiz. Qimmatli vaqtimizni boy berayotganimiz bizni aslo tashvishga solayotgani yo'q. Har bir soniya zavolni topadi, har bir lahza yo'qlik qa'riga ketadi.
Bu hayotda “Esizgina umrim-a, yoshlik yillarimni behuda o'tkazib yuboribman. Qaniydi, umr boshqatdan berilganda bu xatolarni takrorlamagan bo'lar edim”, deya afsus-nadomat chekkan juda ko'p insonlarni ko'ryapmiz.
Siz-chi, azizlar. Chuqurroq bir o'ylab ko'ring... Umringizni nimalarga sarflayapsiz? .
Otabek YO'LDOShYeV,
Arnasoy tumani bosh imom-xatibi
Erhan Afyonju: O‘zbekiston – turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan zamin
Turkiyaning “CNN-Türk” telekanalida efirga uzatilgan “Tafakkur doirasi” dasturida so‘zga chiqqan taniqli olim, Milliy mudofaa universiteti rektori, professor Erhan Afyonju O‘zbekistonning boy tarixiy merosi va sayyohlik salohiyati haqida fikr yuritdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Ko‘rsatuvda qatnashgan turk tarixchisi Erhan Afyonju O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan alohida geografik hudud sifatida ta’riflagan.
Olimning fikricha, juda ko‘pchilik sayyohlar O‘zbekistonni o‘z ko‘zi bilan ko‘rishni istaydi. Chunki dunyoga mashhur Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent kabi shaharlar ana shu zaminda joylashgan.
Turk tarixchisi yoshlarga murojaat qilib, xorijga sayohat qilishni, avvalo, Turkiy dunyo mamlakatlarini kashf etish, ajdodlar yurti bilan yaqindan tanishishdan boshlash lozim ekanini ta’kidladi.
“Yoshlarga tavsiyam shuki, hozir xorijga sayohat qilmoqchi bo‘lsangiz, avvalo Turkiy zaminni aylaning. Masalan, O‘zbekistonga borib, tarixiy shaharlarni ko‘rib keling, ajdodlaringiz yurti bilan tanishing. So‘ng Saljuqiylar davlati barpo etilgan zaminlarni ko‘ring”, – dedi professor.
Erhan Afyonjuning ta’kidlashicha, bunday sayohatlar yoshlar uchun har tomonlama foydali va qiziqarli bo‘lib, ularning tarixiy xotirasi va dunyoqarashini boyitadi.
“Masalan, Samarqandning go‘zalligini dunyoning ko‘p joylarida topa olmaysiz. Ayniqsa, turk yoshlari o‘z ajdodlari yashagan zaminni borib ko‘rishlari lozim”, – dedi olim.
Professor O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning asosiy beshiklaridan biri, ilm-fan markazi sifatida ham alohida e’tirof etgan.
Shuningdek, turk tarixchisi O‘zbekistonning nafaqat tarixiy va madaniy, balki geografik jihatdan ham yashash uchun qulay hudud ekanini ta’kidlagan.
Dastur davomida professor bildirgan fikr-mulohazalar Turkiya jamoatchiligi orasida O‘zbekistonning tarixiy shaharlari, boy madaniy merosi va turizm salohiyatiga bo‘lgan qiziqishni yanada oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
- «
- »