۞يَسَۡٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡأَهِلَّةِۖ قُلۡ هِيَ مَوَٰقِيتُ لِلنَّاسِ وَٱلۡحَجِّۗ وَلَيۡسَ ٱلۡبِرُّ بِأَن تَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنِ ٱتَّقَىٰۗ وَأۡتُواْ ٱلۡبُيُوتَ مِنۡ أَبۡوَٰبِهَاۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ١٨٩
189. Sizdan hilol haqida so'rashadi. "Ular insonlar uchun va haj uchun vaqt o'lchovidir", deng. Uylaringizning orqa tarafidan kelishingiz yaxshilik emas, yaxshilik taqvodorlikdadir. Uylarga eshiklaringizdan kiringlar va Allohdan qo'rqinglar, shundagina najot topasizlar.
Oyati karimadagi "hilol" yangi chiqqan oy ma'nosida. Alloh taolo oyni O'zi bilgan qonun va hikmat bilan, kechalari nur sochib, yoritib turishi, bandalarning yillar va vaqt sanog'ini bexato bilib yurishlari uchun yaratgan. Bu haqda bir necha hadislar ham bor: Husayn ibn Horis roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Makka amiri xutba qilib: "Rasululloh bizlarga ibodatlarni oyni ko'rib ado etishni... amr qilganlar", dedi" (Abu Dovud, Doriqutniy rivoyati); Ibn Umar roziyallohu anhumodan qilingan rivoyatda: "Oyni ko'rib ro'za tutinglar va uni ko'rib ochinglar", deganlar (Termiziy rivoyati). Hilol (yangi chiqqan o'roq shaklidagi oy) surati musulmon o'lkalarda dinlari ramzi sifatida ishlatiladi.
O'tmishdagi arablar ehromga kirganidan keyin yana uylariga kirmoqchi bo'lishsa, darvozadan emas, tomdan tushishar yo uyining orqa tomonini teshib, o'sha erdan kirishar edi. Ular bu narsani yaxshi amal, deb e'tiqod qilishardi. Baro ibn Ozib roziyallohu anhu rivoyat qiladi: "Arablar johiliyat davrida ehrom bog'lashsa, uylariga tomdan oshib tushishar edi. Keyin Alloh taolo yuqoridagi oyatini nozil qildi" (Buxoriy rivoyati). Alloh taolo bu oyati karimada mazkur e'tiqodning ma'nisizligini bildirib, yaxshilik faqat O'ziga taqvo qilish bilan bo'lishini zikr etmoqda.
Vengriyaning “Daily News Hungary” axborot portalida Toshkentda bo‘lib o‘tgan “Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh, yangi kashfiyotlar” mavzusidagi xalqaro mediaforumga bag‘ishlangan maqola chop etildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Nashrda qayd etilishicha, forumga 46 mamlakatdan 200 nafarga yaqin ommaviy axborot vositalari xodimlari, kinematograflar va raqamli texnologiyalar bo‘yicha ekspertlar jam bo‘ldi.
Tadbirning asosiy maydoni Toshkentdagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ldi. Muallifning ta’kidlashicha, forumdagi asosiy muhokama zamonaviy raqamli avlod uchun tarixiy va madaniy merosni dolzarblashtirish masalasiga qaratilgan.
Qayd etilishicha, jurnalistikaning asosiy mezonlari bo‘lgan haqqoniylik va xolislikni qat’iy saqlagan holda sun’iy intellekt, immersiv texnologiyalar hamda striming platformalaridan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi.
Maqolada O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi Sherzod Asadovning nutqiga, “CNN”, “Euronews” va “BBC Studios” kabi xalqaro media sanoati gigantlarining ishtirokiga alohida e’tibor qaratilgan.
Materialda Toshkent mediaforumi uzoq muddatli xalqaro hamkorlikka poydevor qo‘ygani, O‘zbekistonning global imijini shakllantirishda an’ana va innovatsiyalarning muvaffaqiyatli uyg‘unlashuvini namoyon etgani ta’kidlangan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati