2. BAQARA SURASI, 170–171 OYaTLAR
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَآ أَلۡفَيۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ءَابَآؤُهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ شَيۡٔٗا وَلَايَهۡتَدُونَ١٧٠
170. Ularga: "Alloh tushirgan narsalarga ergashinglar" deyilsa, "Yo'q, ota-boblarimiz qilganlariga ergashamiz", deyishadi. Ota-bobolari hech narsani tushunmagan va to'g'ri yo'lda yurmagan bo'lsa-chi?!
O'tgan barcha payg'ambarlar o'z qavmlarini Alloh tavhidiga da'vat qilishdi, Uning vahiylariga itoat etishga chaqirishdi, Parvardigor ko'rsatgan yo'lda yurishni nasihat qilishdi. Ammo gumroh qavmlar ko'p hollarda osiylik va isyonga borib, "Biz ota-bobolarimizning yo'lidan boshqasini tan olmaymiz" deya sarkashlik qilishdi. Ota-bobolari Allohning dinidan hech narsani tushunmay o'tishgan bo'lsa-chi?! Ular to'g'ri yo'lni aniqlay olmay, zalolat va jaholatda yurishgan bo'lsa-chi?! Abu Hurayra roziyallohu anhu shunday rivoyat qiladi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: "Banda Parvardigoriga yuzma-yuz qilinadi. Alloh taolo bandasiga bunday deydi: "Seni maxluqotning eng aziz-mukarrami va sayyidi qilmaganmidim? Seni jufti halolingga qo'shmaganmidim? Ot, tuyalarni senga bo'ysundirmaganmidim?". "Ha, shunday qilganding", deydi banda. "Menga albatta yuzma-yuz bo'lishingni o'ylaganmiding?" deb so'raydi Alloh. "Yo'q", deydi bandasi. Shunda Alloh taolo bandaga: "Meni unutganing kabi Men ham seni unutdim", deydi" (Muslim rivoyati)
وَمَثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ كَمَثَلِ ٱلَّذِي يَنۡعِقُ بِمَا لَا يَسۡمَعُ إِلَّا دُعَآءٗ وَنِدَآءٗۚ صُمُّۢ بُكۡمٌ عُمۡيٞ فَهُمۡ لَا يَعۡقِلُونَ١٧١
171. Kofirlarxuddibaqir-chaqirqilayotgancho'pondanboshqaningovozinieshitmaydiganhayvonlargao'xshaydi: ularkar, soqovvako'rdirlar, tushunishmaydiham.
Sarkash kofirlarni to'g'ri yo'lga da'vat qilish xuddi cho'ponning hayvonlar podasini chaqirgani kabidir, ular ovozni eshitsa-da, ammo hech narsani tushunmay turaveradi. Kofirlar Haqni eshitishdan kar, Haqni so'zlashdan gung va Haqni ko'rishdan benasibdirlar. Bu uch ne'matdan mahrum qavmdan hidoyat umid qilib bo'larmikin?! O'zi bilmaydigan, bilganlarning so'ziga esa kirmaydigan kimsalarning holi ham xuddi shundaydir. Alloh taolo kofirlarning sarkashligi, hamma narsani ko'rib-bilib tursa ham inkor qilishini qulog'i tom bitgan, ko'zi ko'rmaydigan, tili yo'q, o'zi hech narsani tushunmaydigan hayvonlar kabidir, deya tavsiflamoqda. Boshqa bir oyati karimada bunday marhamat qilinadi: "Jahannamuchunjinlarvainsonlarningko'pchiliginiyaratganmiz. Ulardaqalbbor, (lekin) ularbilan "ko'rishmaydi". Ulardaquloqbor, (lekin) ularbilan "eshitishmaydi". Anao'shalarhayvonkabidirlar, balkibundanhambattarroqdirlar. Aynano'shalarg'ofildirlar" (A'rof, 179). Hozirgi paytda ham ayrim insonlarga Allohning vahdoniyati, Uning haq dini haqida gapirguday bo'lsangiz, xuddi eshitishni xohlamagan kabi qulog'ini bekitib, ko'zlarini yumib, dilini mahkam qulflab oladi. Bundaylar haqiqiy johil, gumroh, ikki dunyosini boy bergan bebaxt kimsalardir.
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
