Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Iyun, 2026   |   12 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:52
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
27 Iyun, 2026, 12 Muharram, 1448

Damashqdagi o'zbeklar

20.10.2020   2666   4 min.
Damashqdagi o'zbeklar

Bugungi kunda Damashq shahrining tarixiy markazlarida o'zbek etnosi bilan bog'liq bo'lgan kichik mahallalar, ko'chalar, tarixiy masjidlar va madrasalar saqlanib qolgan. Ma'lumotlarga ko'ra, 2010 yillarda Suriyaning Damashq va Halab (Aleppo) shaharlarida taxminan bir necha ming o'zbeklar (buxoriylar) yashagan. Tarixiy manbalarda o'rta osiyoliklar, jumladan o'zbeklar Damashq shahriga turkiy mamluklar bilan birga kirib kelgani haqida ma'lumotlar bor. Misr tarixida bo'lgani singari Suriya tarixida ham Tuluniya va Ishxidiy amirliklari katta siyosiy va harbiy ta'sirga ega bo'lishgan. Mamluklar davrida o'rta osiyolik yirik mulkdorlar, qo'shin qo'mondonlari va siyosiy arboblar Damashqda masjidlar, madrasa va xonaqohlar qurgan.

Yuqoridagi suratda: Damashqdagi o'zbek mahallasi, HH asrning 20-yillari.

XVIII-XIX asrlarda o'rta osiyoliklar haj ziyorati uchun Suriya hududlariga Eron orqali o'tuvchi karvon yo'llari bilan kirib kelgan. Ma'lumotlarga ko'ra, bu davrda Damashq O'rta Osiyodan Eron orqali o'tuvchi haj yo'lining so'nggi bekati bo'lgan. Ko'plab ziyoratchilar, haj safaridan qaytishda shu erda yashab qolib ketishgan. Ularning maxsus xonaqohlari (takyalari) bo'lgan. Jumladan, Usmoniy poshsholar davri hali tugamagan bir davrda, Murodiya takyasi tashkil qilingan bo'lib, bu takyani asli o'rta osiyolik naqshbandiya tariqatining yorqin vakillaridan biri bo'lgan Murod Muhammad al Buxoriy nomi bilan bog'lashadi, bu erda naqshbandiy tariqatining sufiylari yig'ilishgan, hojilar uchun vaqtinchalik boshpana vazifasini bajargan. Bu takya Damashqning al-Vard mahallasida joylashgan. Mazkur takya tarkibida Murodiya jome'si ham bo'lib, u Damashqdagi katta jome'lardan biri hisoblanadi. Shuningdek, Damashqda hozirga qadar saqlanib qolgan Al-Afram jome'sini ham o'rta osiyoliklar bilan bog'lashadi, u eski Damashqning Al-Muhajirin mahallasida joylashgan. O'rta osiyoliklar Damashqning turli mahallalarida yashaganligi ma'lum, jumladan, al-Azbakiya, al-Muxajirin, Annabaa Assalixiya, Suksaruja, al-Maydan va al-Qadam va boshqalar.



Suratda: Murodiya takyasi, HH asr.



Suratda: Damashqdagi Naqshbandiya (Murodiya) jome'si.

HH asrda O'rta Osiyoda boshlangan kolxozlashtirish va undan so'ng bo'lib o'tgan Stalin qatag'onlari davrida o'rta osiyoliklar avval Afg'onistonga, so'ngra Yaqin Sharqdagi katta shaharlarga ko'chib ketgan. Ular Yaqin Sharqdagi katta shaharlarga jumladan, Damashq shahriga ham borib joylashgan. Damashqqa kelgan o'rta osiyoliklar orasida Buxoro amirlari, Qo'qon xonlari oilasiga mansub xon avlodlari, xonlikda yuqori lavozimlarda ishlagan amaldorlar, harbiylar, shayxul islomlar bo'lgan, shuning uchun ham ular bu erlarda katta qiyinchiliklarga uchramasdan tez orada davlat va jamiyatda o'z o'rinlarini topishgan. Ular umumiy nom bilan buxoriylar deb nomlangan. O'rta osiyoliklar orasidan harbiy amaldorlar, siyosatchilar, yirik tadbirkorlar, ko'plab olimlar va muftiylar etishib chiqqan. Hususan, o'z davrida Nasoxi Al-Buxoriy Suriyada yuqori harbiy lavozimlarda va bosh vazir vazifalarida faoliyat yuritgan. Tilshunos olim, professor Burhon Buxoriy nafaqat Suriya ilmiy jamoatchiligida balki o'zbek olimlari orasida taniqli olimlardan biridir.

Bir so'z bilan aytganda xuddi, Saudiya Arabistoni, Iordaniya, Quddus va Qohirada bo'lgani singari Damashqdagi millatdoshlarimiz bunyodkorligi bilan, vatan, islom dini va o'zlari yashab turgan jamiyat taraqqiyoti yo'lida sadoqat bilan xizmat qilganlar, natijada yaxshi nom va hurmatga sazovor bo'lganlar.

Shavkat Ikromov,

Yaqin Sharq davlatlari bo'yicha tadqiqotchi, Toshkent davlat sharqshunoslik universitetining o'qituvchisi, O'zbekiston Fanlar akademiyasi huzuridagi O'zbekistonning eng yangi tarixi masalalari bo'yicha Muvofiqlashtiruvchi-metodik markaz doktoranti.

 

azon.uz

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi

24.06.2026   5145   4 min.
200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida o‘tkazilgan “Uchinchi Renessans chorrahasi” ilmiy-ma’rifiy tadbiri mamlakatning turli hududlaridan kelgan 200 nafarga yaqin diniy soha vakillari, tinglovchilar va talabalarni bir maydonda jamladi.

 


O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan hamkorlikda “Uchinchi Renessans chorrahasi” mavzusida ilmiy-ma’rifiy tadbir tashkil etildi.


Mazkur tadbir mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ma’naviy-ma’rifiy islohotlar, milliy merosni o‘rganish va keng targ‘ib qilish, shuningdek, Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasida belgilangan Uchinchi Renessans g‘oyasining mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka yetkazish maqsadida tashkil etildi.

 


Unda Andijon, Samarqand va Xorazm viloyatlari hamda Toshkent shahridan tashrif buyurgan 200 ga yaqin imom-xatib va imom noiblar, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada qayta tayyorlash va malaka oshirish instituti tinglovchilari hamda O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi talabalari ishtirok etdi.


Tadbir doirasida mehmonlar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining boy ekspozitsiyalari, zamonaviy kutubxonasi, nodir qo‘lyozmalar fondi va raqamli texnologiyalar asosida tashkil etilgan ilmiy-ma’rifiy platformasi bilan yaqindan tanishdilar.

 

 


Ekskursiya davomida ishtirokchilarga mamlakatimiz hududida shakllangan qadimgi sivilizatsiyalar tarixi, islom dinining Markaziy Osiyodagi taraqqiyot bosqichlari, buyuk muhaddislar, mutafakkirlar va allomalarning jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga qo‘shgan ulkan hissasi haqida batafsil ma’lumot berildi.


Shuningdek, Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlarining boy ilmiy-ma’naviy merosi, ularning insoniyat sivilizatsiyasi taraqqiyotidagi ahamiyati hamda Yangi O‘zbekistonda Uchinchi Renessans poydevorini yaratish borasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ishlar taqdim etildi.


Tadbir ishtirokchilari Markazda yaratilgan zamonaviy infratuzilma, boy ilmiy muhit va tadqiqotchilar uchun taqdim etilayotgan imkoniyatlar haqida yuqori fikr bildirdilar.

 

 


Xorazm viloyati Gurlan tumanidagi jome masjidi imom-xatibi Muzaffar Avezovning ta’kidlashicha, Markaz qurilishining dastlabki bosqichlaridanoq mazkur loyiha diniy va ilmiy jamoatchilik diqqat markazida bo‘lib kelgan.

“Bu markaz qurilayotgan paytlarda ham bir necha bor tashrif buyurib, jarayonlarni kuzatganmiz. Bugun uning to‘liq shakllangan holatini ko‘rib, katta taassurot oldik. Ayniqsa, qadimgi sivilizatsiyalar tarixi, islom madaniyati taraqqiyoti, Renessans davrlari merosi va Yangi O‘zbekiston islohotlarining yagona konsepsiya asosida namoyon etilgani tahsinga sazovor. Bu yerdagi har bir ekspozitsiya insonni ilmga, izlanishga va tafakkurga chorlaydi”, — dedi u.


Muzaffar Avezov, ayniqsa, Markaz kutubxonasi imkoniyatlarini yuqori baholab, boy kitob fondi, nodir manbalar hamda raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan qulayliklar ilmiy tadqiqotlar uchun keng imkoniyatlar ochib berayotganini ta’kidladi.


Andijon viloyati Asaka tumanidagi “Hazrati Usmon” jome masjidi imom-xatibi Xursandbek Kamolov ham Markazning xalqaro ahamiyatga ega ilmiy-ma’rifiy maydon sifatida shakllanayotganiga e’tibor qaratdi.

“Ilgari mashhur xorijiy kutubxonalar va ilmiy markazlar haqida eshitar edik. Bugun esa shunday imkoniyatlar o‘z yurtimizda yaratilganiga guvoh bo‘ldik. Nodir qo‘lyozmalarning raqamlashtirilgan shaklda taqdim etilishi, ulardan erkin foydalanish imkoniyatlari tadqiqotchilar uchun juda muhim. Bu markaz yoshlarda ilmga muhabbat, milliy g‘urur va tarixiy xotirani mustahkamlashga xizmat qiladi”, — dedi u.


Tadbir yakunida ishtirokchilar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida yaratilgan ilmiy-ma’rifiy muhit, boy kitob fondi, nodir qo‘lyozmalar xazinasi va innovatsion texnologiyalar mamlakatimizda ilm-fanni rivojlantirish, ma’naviy merosni chuqur o‘rganish hamda uni kelajak avlodlarga yetkazish yo‘lida muhim ahamiyat kasb etayotganini alohida ta’kidladilar. 

iccu.uz

 

200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi 200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi 200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi 200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi 200 nafar imom, olim va talaba Islom sivilizatsiyasi markazi bilan tanishdi
O'zbekiston yangiliklari