Sayt test holatida ishlamoqda!
08 Iyul, 2026   |   23 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:14
Quyosh
04:58
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:02
Xufton
21:42
Bismillah
08 Iyul, 2026, 23 Muharram, 1448

2. BAQARA SURASI, 158 OYaT

03.10.2020   10269   4 min.
2. BAQARA SURASI, 158 OYaT

۞إِنَّ ٱلصَّفَا وَٱلۡمَرۡوَةَ مِن شَعَآئِرِ ٱللَّهِۖ فَمَنۡ حَجَّ ٱلۡبَيۡتَ أَوِ ٱعۡتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَاۚ وَمَن تَطَوَّعَ خَيۡرٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ١٥٨

158. SafovaMarvahaqiqatanAllohningnishonlaridandir. KimBaytnihajyokiumraqilsa, ikkisiorasidaborib-kelishigunohemas. Vakimixlosilayaxshilikqilsa, Allohalbattataqdirlovchivabiluvchidir.

Safo va Marva Makkadagi ikki tog' bo'lib, Ibrohim alayhissalom zamonlaridan beri haj qiluvchilar ularda ham sa'y qilishar edi. So'ngra arab mushriklari bu tog'larga ikki but qo'yib, ularga sig'ina boshlashdi. Islom dini bilan sharaflangan sahobalar shirkdan tavba qilishgani uchun Safo va Marva tavofidan ham chekinishdi. Shunda nozil bo'lgan Allohning hukmiga ko'ra, ular orasida borib kelish (sa'y qilish)ning gunohi yo'q, balki bu haj amallaridandir. Safo va Marva orasida sa'y qilish ham musulmonlarga juda muhim ramzlardandir.

Ibrohim alayhissalom xotinlari Hojar onamiz va emizikli o'g'illari Ismoilni shu ikki tog' oralig'ida qoldirib ketadilar. Hojar onamiz: "Bizni tashlab qayoqqa ketyapsiz?" deb so'raydi. Ibrohim alayhissalom bu savolga javob bermadilar, chunki qilayotgan ishlarining hikmatini bilmas edilar. Faqat Alloh taoloning amrini bajarar edilar, xolos. Qayta-qayta so'rab javob ololmagan Hojar onamiz: "Bunga sizni Alloh buyurdimi?" deb so'radi. Tasdiq javobini olgach, "Unday bo'lsa bizni Alloh o'z holimizga tashlab qo'ymaydi", dedi va Unga tavakkul qildi. Hojar ham erlari kabi chin mo'mina edi, lekin go'dagi chanqaganini ko'rib, suv izlashga tushdi hamda Safo va Marva orasida etti marta uyoq-buyoqqa borib-keldilar. Nihoyat Alloh ona-bolaga Zamzam bulog'ini oqizib berdi. Shunga ko'ra hojilar ham haj paytida Allohga bo'lgan itoat va muhabbat ramzi sifatida Safo va Marva orasida etti martadan sa'y (yurish) qilishadi.

Hishom ibn Urvaning otalari bunday degan: "Men yosh bola bo'laturib, Nabiy alayhissalomning zavjalari Oisha roziyallohu anhoga: "Alloh taoloning: "Safo va Marva haqiqatan Allohning nishonlaridandir. Kim Baytni haj yoki umra qilsa, ikkisi orasida borib-kelishi gunoh emas. Va kim ixlos ila yaxshilik qilsa, Alloh albatta taqdirlovchi va biluvchidir" degan oyati haqida nima deysiz? Men Safo va Marvani sa'y (borib-kelish) qilmagan odam gunohkor bo'lmaydi, deb hisoblayman", dedim. Oisha onamiz: "Aslo unday emas, agar bu oyatning tafsiri sen aytganday bo'lsa, unda Safo va Marvani sa'y qilmasa ham gunohkor bo'lmas ekan-da?! Ammo bu oyat ansorlar xususida nozil bo'lgan, ular (musulmon bo'lmaslaridan oldin) Manot degan butni ulug'lashar edi. Shu boisdan ular Safo va Marvani sa'y qilishga botinishmas edi. Islom joriy etilib, musulmon bo'lganlaridan so'ng janob Rasulullohga shu haqda savol berishdi. shunda Alloh taolo yuqoridagi oyati karimani nozil qildi", dedilar" (Buxoriy rivoyati). Osim ibn Sulaymon rivoyat qiladi: "Men Anas ibn Molikdan Safo va Marva haqida so'radim. Shunda u: "Bu ikkisini sa'y qilishni johiliyat davridan qolgan odat, deb hisoblab yurardik. Islom joriy bo'lgach, ularni sa'y qilmay qo'ydik. Shunda Alloh taolo Baqara surasining ushbu oyatini nozil qildi", dedi" (Buxoriy rivoyati).

Tafsiri irfon
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Dunyo tamaddunini yoritgan ma’rifat nuri

07.07.2026   1821   3 min.
Dunyo tamaddunini yoritgan ma’rifat nuri

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida “Islom sivilizatsiyasi: tinchlik, bag‘rikenglik va ilm-ma’rifat yo‘li” mavzusidagi I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi o‘z ishini boshladi.

Prezident Shavkat Mirziyoyevning Islom sivilizatsiyasi xalqaro I forumi  ishtirokchilariga murojaatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi Xayriddin Sultonov o‘qib eshittirdi.

Murojaatda ta’kidlanganidek, bugungi  murakkab vaziyatda azaldan bashariyatning tinch-totuv hayoti, hamjihatlik va ma’rifatga intilishi, tadrijiy rivojlanishi uchun mustahkam zamin bo‘lib xizmat qilib kelgan ezgu tushunchalar, jumladan, islomiy qadriyatlar alohida ahamiyat kasb etadi. Bu qadriyatlar asrlar davomida ilmiy taraqqiyot, madaniy yuksalish va ma’naviy kamolotning qudratli manbai sifatida jahon tafakkuri rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan va umuminsoniy merosning ajralmas qismiga aylangan.

Shu ma’noda, 2017 yilda BMTning yuksak minbaridan O‘zbekiston ilgari surgan “Jaholatga qarshi ma’rifat” degan konseptual g‘oya oddiy, ammo o‘zgarmas bir haqiqatni tasdiqlaydi: bugungi notinch va tahlikali dunyoda faqat ilm-fan, ta’lim-tarbiya, madaniyat va yuksak axloqiy qadriyatlargina yer yuzida tinchlik, o‘zaro tushunish, ijtimoiy hamjihatlik va barqaror rivojlanish uchun ishonchli poydevor bo‘la oladi.

Darhaqiqat, muqaddas islom dinimiz insoniyatni tinchlikka, mehr va oqibat, bag‘rikenglik, ijtimoiy adolat, bunyodkorlik va taraqqiyotga, ezgu amallarga undashi bilan g‘oyat qadrlidir.

Islom sivilizatsiyasining boy ilmiy-ma’naviy merosini chuqur o‘rganish va uni jahon hamjamiyatiga keng tanitish maqsadida mamlakatimizda Islom sivilizatsiyasi markazi hamda Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi kabi yirik ma’rifiy va ilmiy-ma’naviy maskanlar barpo etildi. Bugungi kunda mazkur majmualar nafaqat milliy ma’naviy hayotimizning muhim markazlari, balki xalqaro ilmiy hamkorlik, tadqiqot va ma’rifat almashinuvi uchun muhim platforma sifatida shakllanib bormoqda.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi: tinchlik, bag‘rikenglik va ilm–ma’rifat yo‘li”ning asosiy maqsadi – islom sivilizatsiyasining haqiqiy mazmun-mohiyatini ochib berish, uning ilm-fan, madaniyat va ma’naviy taraqqiyotga qo‘shgan ulkan hissasini namoyon etish, shuningdek, zamonaviy dunyoda tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini keng targ‘ib qilishdek maqsadlarga qaratilgani bilan diqqatga sazovordir.

Forum doirasida o‘ndan ortiq yalpi majlislar tashkil etilib, mavzuga doir dolzarb masalalar keng va atroflicha tahlil etilib, galdagi vazifalar belgilab olinmoqda.

                                                                  Nazokat Usmonova,

                                                              Asliddin Alijonov (surat),O‘zA

O'zbekiston yangiliklari