AHLI SUNNA VAL JAMOA
To'g'ri yo'ldagi xalifalar davridan keyin Islom dinidan turli adashgan mazhab, oqim va firqalar paydo bo'ldiki, bulardan xavorijlar, mo''taziliylar, murjialar kabilar Islom birligi va birdamligiga jiddiy zarar keltirdi, turli fitna va tafriqalarga (bo'linishlarga) sabab bo'ldi. Ana shunday og'ir bir paytda sof Islom aqidasini saqlab qolish uchun harakat qiladigan ulamolar etishib chiqdilar. Ular Qur'oni Karim va Sunnat ta'limotlari asosida, Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalari uslubida aqida masalalarini yorita boshladilar. Ularga «Ahli sunna val jamoa» nomi berildi.
Keyinroq, odamlarga tushunarli bo'lishi uchun, matnlarni ta'vil qilishga ham majbur bo'lindi. Turli kitoblar bitildi. Ahli sunna val jamoaning aqida bobidagi ta'limotlari to'planib, tartibga solindi. Nihoyat, aqidaviy mazhab bo'lib shakllandi va o'z imomlariga ham ega bo'ldi.
«Ahli sunna val jamoa» ismi bundan avval ham bor edi. Ammo keyinroq, yuqorida nomlari aytib o'tilgan turli firqalarga muqobil o'laroq, ayni shu ismni ishlatila boshlandi. «Ahli sunna» deganda «sunnatga yurganlarning yo'li va hadisga amal qiladiganlar» degan ma'nolar ko'zda tutilgan. Bu borada imom al-Ash'ariy va al-Moturidiy Ahli sunna val jamoaning aqida bo'yicha imomlari deb tan olindilar. Bu ikki imom Islom olamining ikki tarafida – Ash'ariy basralik, Moturidiy samarqandlik bo'lsa ham va bir-birlari bilan ko'rishmagan bo'lsalar ham, bir xil ishni bir xil vaqtda, bir xil tarzda ado etganlari hamda ikkovlarining birdaniga Ahli sunna val jamoa mazhabining imomi deb e'tirof qilinishi bu mazhabning aqidasi doimo barcha yurtlarda ma'lum va mashhur ekaniga yorqin dalildir.
Islom ummati ichida Haqni topgan va unga ergashgan firqa Payg'ambarimiz alayhissalom va u zotning sahobalari amal qilgan yo'lda sobit qolgan musulmonlardir. Qolgan etmish ikki firqa Haqni topmagan bo'lsa-da, Islom dinining qat'iy hukmlarini inkor qilmagani uchun Islom doirasida hisoblanadi. Islom ummati ichida Haqni topgan va unga ergashgan firqa «Ahli sunna val jamoa» deb ataladi. Ahli sunna val jamoa firqasi amaliyotda to'rt mazhabga bo'lingan:
1. Hanafiy mazhabi. Imom Abu Hanifa No''mon ibn Sobit.
2. Molikiy mazhabi. Imom Molik ibn Anas.
3. Shofe'iy mazhabi. Imom Muhammad ibn Idris ash-Shofe'iy.
4. Hanbaliy mazhabi. Imom Ahmad ibn Hanbal.
Bugungi kunda dunyodagi musulmonlarning 92,5 foizi Ahli sunna val jamoa mazhabidadir. Ulardan hanafiylar 47 foizni, shofe'iylar – 27, molikiylar – 17, hanbaliylar – 1,5 foizni tashkil etadi.
Diniy ta’lim muassasalarida yangi o‘quv yili boshlandi
Bugun, 7 sentyabr kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalarining barcha kurslari va oliy diniy ta’lim muassasalarining 1-kurs talabalari uchun yangi 2026-2027 o‘quv yili boshlanishi munosabati bilan “Yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va kelajak yaratamiz!” shiori ostida ochilish tadbirlari bo‘lib o‘tdi.
Mazkur marosimlarda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, O‘zbekiston musulmonlari idorasi, hududiy hokimlik mas’ullari, diniy ta’lim muassasalari rahbarlari, bosh imom-xatiblar, o‘qituvchi va talabalar ishtirok etdi.
Tadbirlar Qur’oni karim tilovati, xayrli duolar va davlat madhiyasi bilan boshlandi.
So‘zga chiqqan mutasaddilar barchani mustaqilligimizning 35 yilligi va yangi o‘quv yili boshlanishi bilan qutladi. Yurtboshimiz tomonidan diniy-ma’rifiy sohaga alohida e’tibor qaratilayotgani, xususan, yaqinda ham bir guruh ulamolar “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlangani yorqin dalil ekani alohida ta’kidlandi. Shuningdek, joriy yilda Toshkent islom institutini ilk magistrlar tamomlagani, endilikda doktorantura tashkil etilishi rejalashtirilayotgani ham aytib o‘tildi.
Shu bilan birga, diniy ta’lim muassasalari faoliyati yildan-yilga takomillashayotgani, jumladan, o‘quv dasturlari zamon talabiga qarab yangilab borilayotgani, kirish imtihonlari elektron test shaklida o‘tkazilib, eng munosib talabalar saralab olinayotgani, mudarris va talabalarga har jihatdan sharoitlar hozirlanayotgani, ana shunday imkoniyatlardan unumli foydalanib, talabalar astoydil o‘qib-o‘rganib, yaxshi mutaxassis bo‘lishga harakat qilishi lozimligiga urg‘u qaratildi.
Tadbirlar davomida diniy ta’lim muassasalariga o‘qishga yangi qabul qilingan talabalar ham so‘zga chiqishdi.
1-kurs talabalariga O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin domla Xoliqnazar hazratlari nomidan esdalik sovg‘alari ulashildi.
Yakunda Haq taolodan elu yurtimiz tinchligi va farovonligi, mustaqilligimiz abadiy bo‘lishi hamda yangi o‘quv yili xayrli va manfaatli kechishini so‘rab xayrli duolar qilindi.
Shundan so‘ng o‘quv xonalarida “Mustaqillik darslari” boshlandi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
