AHLI SUNNA VAL JAMOA
To'g'ri yo'ldagi xalifalar davridan keyin Islom dinidan turli adashgan mazhab, oqim va firqalar paydo bo'ldiki, bulardan xavorijlar, mo''taziliylar, murjialar kabilar Islom birligi va birdamligiga jiddiy zarar keltirdi, turli fitna va tafriqalarga (bo'linishlarga) sabab bo'ldi. Ana shunday og'ir bir paytda sof Islom aqidasini saqlab qolish uchun harakat qiladigan ulamolar etishib chiqdilar. Ular Qur'oni Karim va Sunnat ta'limotlari asosida, Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalari uslubida aqida masalalarini yorita boshladilar. Ularga «Ahli sunna val jamoa» nomi berildi.
Keyinroq, odamlarga tushunarli bo'lishi uchun, matnlarni ta'vil qilishga ham majbur bo'lindi. Turli kitoblar bitildi. Ahli sunna val jamoaning aqida bobidagi ta'limotlari to'planib, tartibga solindi. Nihoyat, aqidaviy mazhab bo'lib shakllandi va o'z imomlariga ham ega bo'ldi.
«Ahli sunna val jamoa» ismi bundan avval ham bor edi. Ammo keyinroq, yuqorida nomlari aytib o'tilgan turli firqalarga muqobil o'laroq, ayni shu ismni ishlatila boshlandi. «Ahli sunna» deganda «sunnatga yurganlarning yo'li va hadisga amal qiladiganlar» degan ma'nolar ko'zda tutilgan. Bu borada imom al-Ash'ariy va al-Moturidiy Ahli sunna val jamoaning aqida bo'yicha imomlari deb tan olindilar. Bu ikki imom Islom olamining ikki tarafida – Ash'ariy basralik, Moturidiy samarqandlik bo'lsa ham va bir-birlari bilan ko'rishmagan bo'lsalar ham, bir xil ishni bir xil vaqtda, bir xil tarzda ado etganlari hamda ikkovlarining birdaniga Ahli sunna val jamoa mazhabining imomi deb e'tirof qilinishi bu mazhabning aqidasi doimo barcha yurtlarda ma'lum va mashhur ekaniga yorqin dalildir.
Islom ummati ichida Haqni topgan va unga ergashgan firqa Payg'ambarimiz alayhissalom va u zotning sahobalari amal qilgan yo'lda sobit qolgan musulmonlardir. Qolgan etmish ikki firqa Haqni topmagan bo'lsa-da, Islom dinining qat'iy hukmlarini inkor qilmagani uchun Islom doirasida hisoblanadi. Islom ummati ichida Haqni topgan va unga ergashgan firqa «Ahli sunna val jamoa» deb ataladi. Ahli sunna val jamoa firqasi amaliyotda to'rt mazhabga bo'lingan:
1. Hanafiy mazhabi. Imom Abu Hanifa No''mon ibn Sobit.
2. Molikiy mazhabi. Imom Molik ibn Anas.
3. Shofe'iy mazhabi. Imom Muhammad ibn Idris ash-Shofe'iy.
4. Hanbaliy mazhabi. Imom Ahmad ibn Hanbal.
Bugungi kunda dunyodagi musulmonlarning 92,5 foizi Ahli sunna val jamoa mazhabidadir. Ulardan hanafiylar 47 foizni, shofe'iylar – 27, molikiylar – 17, hanbaliylar – 1,5 foizni tashkil etadi.
Xushxabar: Xoja Buxoriy ta’lim muassasasi mudiri ilmiy darajaga ega bo‘ldi
Xoja Buxoriy o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi mudiri O‘tkir domla G‘uzarov pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasiga ega bo‘ldi.
Tadqiqotchi O‘tkir Umbarovich G‘uzarov Qarshi davlat universiteti huzuridagi Ilmiy kengashda 13.00.01 – "Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi" ixtisosligi bo‘yicha "Pedagogik jarayonda Burhoniddin an-Nasafiyning didaktik g‘oyalarini tizimlashtirish mexanizmlari" ("Go‘zal xulqlar" asari misolida) mavzusidagi dissertatsiya ishini muvaffaqiyatli himoya qildi.
Ushbu ilmiy natija ta’lim muassasasi jamoasi uchun katta quvonch bo‘lib, diniy ta’lim tizimida ilmiy-tadqiqot ishlarini chuqurlashtirish va ajdodlarimiz boy ma’naviy merosini zamonaviy pedagogikaga tatbiq etish yo‘lidagi muhim qadamlardan biridir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi jamoasi O‘tkir domla G‘uzarovni qo‘lga kiritilgan ilmiy daraja bilan samimiy qutlab, ilm yo‘lidagi sa’y-harakatlariga baraka, kelgusi ilmiy-pedagogik faoliyatiga ulkan zafarlar tilaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
