Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Avgust, 2026   |   13 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:18
Quyosh
05:43
Peshin
12:25
Asr
17:09
Shom
19:10
Xufton
20:30
Bismillah
26 Avgust, 2026, 13 Rabi`ul avval, 1448

2. BAQARA (sigir) SURASI, 83–86 OYATLAR

21.08.2020   11055   6 min.
2. BAQARA (sigir) SURASI, 83–86 OYATLAR

وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ لَا تَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَانٗا وَذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسۡنٗا وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنكُمۡ وَأَنتُم مُّعۡرِضُونَ٨٣

  1. Bani Isroildan: "Faqat Allohga sig‘inasizlar, ota-onaga, qarindoshlarga, yetim va miskinlarga yaxshilik qilasizlar, odamlarga shirinso‘z bo‘linglar, namozni ado etinglar va zakotni beringlar", deb ahd olgan edik. Keyin ozchilikdan boshqalaringiz yuz o‘girib ketdinglar.

Alloh taolo Isroil avlodlaridan faqat O‘ziga sig‘inish, turli toifadagi kishilarga yaxshilik qilish, namoz o‘qish va zakot berish yuzasidan ahdnoma olgan edi. E’tibor berayotgan bo‘lsangiz, oyati karimada turli toifadagi kishilarga yaxshilik qilish Allohga ibodat qilishga tenglashtirilyapti. Eng oldin ota-onaga yaxshilik qilishga buyurilmoqda. Ota-onaga yaxshilik qilish ularga chiroyli muomala qilish, ulardan malolli gap o‘tsa, "uff" demaslik, ularni xafa qiladigan so‘z yoki ish qilmaslik, ularga hamisha hurmat va ehtirom ko‘rsatib, yaxshi so‘zlarni aytish, ularga shafqat ko‘rsatib, o‘zini kamtar tutish, hojatlari bo‘lsa, darrov ado etish, muhtoj bo‘lishmasa ham hadyalar berib turish, Allohdan ularga rahmat tilab duoda bo‘lish bilan amalga oshiriladi. Ota-onadan keyin qarindoshlarga, ya’ni aka-uka, opa-singil, amma-xola, tog‘a-amaki va boshqalarga yaxshilik qilinadi. Shundan so‘ng yetimlarga yaxshilik qilishga buyurilyapti, chunki ular boquvchi va tarbiyachilarini yo‘qotgan bo‘lib, yordamga muhtojdirlar. Agar ular tarbiyasi va ta’limiga sal beparvo bo‘linsa, yomon yo‘lga kirib, jamiyat osoyishtaligiga zarar yetkazishadi. Miskin va faqir kishilar ham boshqalarning yordamlariga, saxovatlariga muhtojdirlar. Shuningdek, Alloh taolo uzoqdagi qarindoshlargayu yon qo‘shnilarga ham yaxshilik qilishga buyuradi. Oila a’zolaringiz, ya’ni ahli ayolingizga, farzandlaringizga ham yaxshilik qilish, chiroyli muomala qilish, shirinso‘z bo‘lish shartdir. Ularga nafaqa qilsangiz, ehtiyojlarini qondirsangiz, goho hadya-ehsonlar qilib tursangiz, evaziga Alloh azza va jalladan ulkan ajr-savoblar olasiz.

وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ لَا تَسۡفِكُونَ دِمَآءَكُمۡ وَلَا تُخۡرِجُونَ أَنفُسَكُم مِّن دِيَٰرِكُمۡ ثُمَّ أَقۡرَرۡتُمۡ وَأَنتُمۡ تَشۡهَدُونَ٨٤

  1. Sizlardan: "O‘zaro qon to‘kmaysizlar va bir-biringizni vatanidan badarg‘a qilmaysizlar" deb ahd olgan edik. Keyin iqror bo‘lib, guvohlik ham bergansizlar.

Islom dinida begunoh insonlar qonini to‘kish va kishilarni turar joylaridan badarg‘a qilish taqiqlangan. Ammo Alloh taoloning bu amriga bo‘ysunmagan, ilohiy vahiylarni inkor qilgan ayrim qavm va kimsalar ana shunday mudhish jinoyatlarni bemalol qilib, qancha insonlarning umriga zomin bo‘lishyapti. Ahli kitoblar qon to‘kmaslik va bir-birlarini vatanlaridan chiqarmaslik haqida Allohga va’da berishgan, bergan va’dalariga iqror ham bo‘lishgan edi. Ammo ular bu ahdnomalariga xilof ravishda juda ko‘p bor zulm va tajovuzlarga yo‘l qo‘yishdi.

ثُمَّ أَنتُمۡ هَٰٓؤُلَآءِ تَقۡتُلُونَ أَنفُسَكُمۡ وَتُخۡرِجُونَ فَرِيقٗا مِّنكُم مِّن دِيَٰرِهِمۡ تَظَٰهَرُونَ عَلَيۡهِم بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَإِن يَأۡتُوكُمۡ أُسَٰرَىٰ تُفَٰدُوهُمۡ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيۡكُمۡ إِخۡرَاجُهُمۡۚ أَفَتُؤۡمِنُونَ بِبَعۡضِ ٱلۡكِتَٰبِ وَتَكۡفُرُونَ بِبَعۡضٖۚ فَمَا جَزَآءُ مَن يَفۡعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ إِلَّا خِزۡيٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰٓ أَشَدِّ ٱلۡعَذَابِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ٨٥

  1. Lekin keyinchalik o‘z kishilaringizni o‘ldiryapsiz, ba’zi guruhlarni vatanidan chiqaryapsiz, gunoh va zulm bilan ularning dushmanlariga yordam beryapsiz. Agar sizlarga asirlar kelsa, ularni tovon bilan qutqarib olasizlar. Holbuki ularni chiqarib yuborish harom edi. Yoki kitobingizning ba’zi joyiga imon keltirib, ba’zisini inkor qilasizlarmi? Sizlardan bunday ish qilganlarga dunyoda xorlik va rasvolik, qiyomat kunida qattiq azob bo‘ladi. Alloh qilmishlaringizdan g‘ofil emasdir!

Ya’ni, o‘z kishilaringiz boshqalar qo‘liga asir tushsa, ajratib olishga tayyorsizlar, lekin ularga o‘zingiz zulm qilishingizning sababi nima va bu qanday muomala bo‘ldi? Alloh taoloning hukmiga amal qiladigan bo‘lsanglar, har ikki holatda ham amal qilmaysizlarmi? Rivoyat qilinishicha, Madina yaqinida yashaydigan yahudiylar musulmonlarning Madinaga ko‘chishlaridan (hijratdan) oldin qo‘rquvga tushib, turli majusiy arab qabilalari bilan shartnoma tuzishgan edi. Keyinchalik bir-birlariga qarshi urushga kirishganida ayrim yahudiylar bir-birlariga dushmanlikka o‘tishdi, bu esa ularning kitobi Tavrotga va qonunlariga zid edi. Yahudiylar bilaturib ularga qarshi ish tutishdi. Shunda bir yahudiy qabilasiga asir tushib qolgan yahudiyni tovon puli to‘labgina ozod qilish mumkin bo‘ldi. Bu holdan taajjubga tushgan qabiladoshlarining hayron bo‘lib bergan savollariga ular asirlarni tovon evaziga qutqarish Kitoblarida yozilganini ro‘kach qilishgan.

أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا بِٱلۡأٓخِرَةِۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ٨٦

  1. Ana o‘shalar dunyo hayotini oxirat evaziga sotib oluvchilardir, shunday ekan, ularning azobi yengillatilmaydi va ularga yordam ham qilinmaydi.

Islom kelguniga qadar insoniyat ochiq-oydin adashuvda edi. Insonlar aqida, e’tiqod, tasavvur va hayotiy tushunchalarda, turli aloqalar va urf-odatlarda, iqtisod, axloq va ijtimoiy munosabatlarda, xullas, boshqa ko‘pgina sohalarda ochiq-oydin adashuvda edi. Alloh taolo insonlarga o‘zlaridan Muhammad alayhissalomni bir payg‘ambar o‘laroq yuborib, insoniyatni bu adashuvdan, zalolatdan qutqardi, to‘g‘ri yo‘lga soldi. Qur’oni karimda bunday deyilgan: "Garchi mushriklar xohlashmasa-da, Alloh O‘z Payg‘ambarini hidoyat va haq din bilan barcha dinlarga g‘olib qilish uchun yuborgan Zotdir!" (Tavba, 33). "Batahqiq, sizlarga Allohdan nur va oydin kitob keldi" oyatidagi "nur"dan murod Muhammad alayhissalomdirlar. Muhammad sollallohu alayhi vasallam insoniyatga keltirgan narsa nurdir, hidoyat nuri, Islom nuridir... Lekin juda ko‘p nodon va johil kimsalar shundan keyin ham hidoyat yo‘liga yurishni istamay, o‘z jonlariga zulm qilishdi. Ular oxirat hayotini arzimas va bevafo dunyo lazzatlari evaziga sotib yuborishdi. Endi qiyomat kuni ularning azoblari yengillatilmaydi ham, hech kim ularga yordam bermaydi ham. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning bunday hadislari bor: «Man kanatid-dunyo na’tahu harramallohu taolo alayhi jivari fainni bu’istu bixarabid-dunya valam ub’as biimroniha», ya’ni «Kimning orzu-istagi, vasf etgani, o‘ngida ham, tushida ham takrorlab turgan narsasi dunyo bo‘lsa, Alloh bunday odamga oxiratda mening yonimda qo‘shni bo‘lishni harom qiladi. Chunki men dunyoni xarob qilish (buzish) uchun yuborildim, men bu dunyoga uni ma’mur qilish uchun kelmadim».

Tafsiri irfon
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda

25.08.2026   18428   5 min.
Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda

Ba’zi shaharlarni kitobdan o‘qib tanimaysiz — ularni ko‘rish, his qilish, ko‘hna devorlariga boqish, tor ko‘chalaridagi tarix nafasini tuyish kerak. Buxoro dunyodagi ana shunday betakror, g‘aroyib shaharlardan biri hisoblanadi.

Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.

Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.

Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.

Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.

Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.

Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.

Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.

Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.

Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.

Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.

Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.

Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.

Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.

Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.

O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari