Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Sentabr, 2026   |   3 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:02
Peshin
12:19
Asr
16:44
Shom
18:39
Xufton
19:54
Bismillah
14 Sentabr, 2026, 3 Rabi`us soni, 1448

Bid'at tushunchasi va uning turlari

17.04.2024   5714   4 min.
Bid'at tushunchasi va uning turlari

Jarir ibn Abdulloh roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam «Kim Islomda go'zal sunnat paydo qilsa va undan keyin o'sha sunnatga amal qilinsa, unga o'shanga amal qilganlar ajriga o'xshash ajr, ularning ajridan biror narsa noqis qilinmagan holda yozilib turadi. Kim Islomda bir yomon sunnat paydo qilsa va undan keyin o'sha sunnatga amal qilinsa, unga ham o'sha amal qilganlar gunohiga o'xshash gunoh, ularning gunohlaridan biror narsa noqis qilinmagan holda yozilib turadi » dedilar.
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning ushbu hadislaridan Islomda sunnat paydo qilish mumkinligini, o'sha paydo bo'ladigan sunnat yaxshimi yoki yomon bo'lishi mumkinligini bilib olmoqdamiz.
Bu narsaga biroz ehtiyot bo'lib yondoshmoq lozim. Ko'pgina kishilar ushbu nozik masalada noto'g'ri tushunchalarga borib qolishlari ham mumkin. Doimo Islom dini mukammal din, unda hayotdagi har bir masalaning echimini topishimiz turgan gap, deymiz. Endi esa, Islomda yaxshi yoki yomon yangilik paydo qilish mumkin, demoqdamiz. Yomon yangilik tushunarli, dinga xilof ish yomon yangilik bo'ladi. Buni hamma qoralaydi. Ammo yaxshi yangilikni qandoq tushunishimiz mumkin? Agar u mumkin bo'lsa, demak, Islomda kamchilik bormi? Yoki yomon ham, yaxshi ham yangilik bo'lishi mumkin emasmi?
Ba'zi bir kishilar oxirgi savolga Islomda yomon ham, yaxshi ham yangilik bo'lishi mumkin emas, deb javob beradilar. Ular o'zlarining bu fikrlariga Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning «har bir bid'at zalolatdir, har bir zalolat do'zaxdadir», degan hadislarini dalil qilib kelitradilar.
«Bid'at» degani esa, «yangi paydo bo'lgan narsa» ma'nosini anglatadi. Hozirgi paytda bizning aholimiz orasida ta'ziyalardagi 20, 40 marosimlari yoki ziyoratlardagi noto'g'ri ishlar va hokazo ishlar bid'atdir. Chunki bu ishlar shariat chegarsidan tashqaridagi ishlar. Noto'g'ri e'tiqoddagi kishilar esa hamma narsa Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam davrlarida qandoq bo'lsa, shunday bo'lishi kerak, deydilar.
Ahli sunna va jamoa mazhabining ulamolari esa ushbu biz o'rgnayotgan hadisi sharif « har bir bid'at zalolatdir» hadisini tafsir qilib kelayotganini aytadilar. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam “Har bir bid'at zalolatdir» degan hadislarida yomon bid'atni ko'zda tutganlar. Uni ushbu hadisdan tushunib olamiz deydilar. Dastlab Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Har bir bid'at zalolatdir, har bir zalolat do'zaxdadir», deb umumiy ravishda aytdilar. Keyin esa, yangi paydo bo'ladigan narsalar yaxshi yoki yomon bo'lishi mumkinligini ushbu biz yuqorida aytgan hadisi sharifda bayon qilidlar. Demak, «har bir bid'at zalolatdir », hadisida yomon bid'at ko'zda tutilgan.
Endi Islomda yaxshi yangilik paydo qilish mumkin bo'lsa, Islom mukammal din, degan gapimizga to'g'ri keladi, degan savolga o'taylik.
Islom ruhini tushunmaydigan ba'zi kishilar uchun bu kamchilik, nuqson bo'lib tuyulishi mumkin. Lekin aslida esa, bu Islomning barkamolligidandir. Qur'on va sunnatda shariatning ruhi, asosiy qoidalar to'la-to'kis bayon etilgandir. Masalan: Qur'oni karimda faqat harom narsalar zikr etilgan yoki hadisda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam harom narsalarni aytib o'tganlar. Bu chegara – ya'ni qolgani halol degani. Ya'ni qolgan halol narsalar sanab o'tilmadi. Chunki insonga aql berilgan o'zi anglab, o'lchab amal qilaveradi.

Nazirjon Qo'chqarov,
Namangan tumani "Umarboy xoji" jome masjid imom-xatibi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Akademiyada yangi o‘quv yili boshlandi

08.09.2026   35446   2 min.
Akademiyada yangi o‘quv yili boshlandi

Talabalik inson hayotining oltin davri hisoblanadi. Talabalik va yoshlik cheksiz imkoniyatlar, ulkan maqsadlar sari olib boruvchi, zavq-shavqqa to‘lgan eng go‘zal pallasidir. Har bir fasl singari, har bir davrning ham o‘z fazilati va xislati bor.

Ayni paytda yurtimiz ta’lim muassasalarida yangi o‘quv yili boshlandi. Shu munosabat bilan O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida ham “Yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va kelajak yaratamiz!” shiori ostida ma’naviy-ma’rifiy bayram tadbiri bo‘lib o‘tdi.

Unda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari Davronbek Maxsudov, O‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Akademiya Jamoatchilik kengashi raisi Iqboljon Mirzaaliyev, Toshkent shahar bosh imom-xatibi Abduqahhor domla Yunusov, Akademiya professor-o‘qituvchilari, talabalar, ota-onalar, Akademik litseyning o‘qituvchi va o‘quvchilari ishtirok etdi.

O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi Matbuot xizmati xabariga ko‘ra, marosim O‘zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi bilan boshlandi. Madhiya sadolaridan so‘ng Akademiya birinchi prorektori Habibullo Sadibaqosev so‘zga chiqib, yig‘ilganlarga rektor Muzaffar Komilovning bayram tabrigini o‘qib eshittirdi.

Akademiya prorektori so‘nggi yillarda mamlakatimiz ta’lim sohasini tubdan isloh qilish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilayotganini e’tirof etdi. Yoshlarni oliy ta’limga qamrovini oshirib borish, zamonaviy va raqobatbardosh kadrlar tayyorlash borasida izchil siyosat olib borilayotgani, bu borada O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi nafaqat yurtimiz, balki mintaqamizdagi eng nufuzli va sharafli o‘quv muassasasi hisoblanishini qayd etdi.

Darhaqiqat, davlatimiz rahbari tashabbuslari bilan tashkil etilgan O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida jamiyat rivojiga hissasini qo‘shadigan, o‘z sohasining malakali mutaxassislarini kamolga yetkazish ustuvor vazifa sanaladi.

Bugungi kunda Akademiyada Islom iqtisodiyoti va xalqaro munosabatlar, Mumtoz sharq filologiyasi hamda Islomshunoslik fakultetlari, “Islomshunoslik va islom sivilizatsiyasini o‘rganish ICESCO”, “Islom tarixi va manbashunosligi IRCICA”, “Ijtimoiy fanlar va huquq”, “Dinshunoslik va jahon dinlarini qiyosiy o‘rganish UNESCO”, “Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari”, “Din psixologiyasi va pedagogika” kafedrasi kabi 10 ta kafedra faoliyat olib bormoqda.

Tadbir davomida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari Davronbek Maxsudov, O‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Akademiya Jamoatchilik kengashi raisi Iqboljon Mirzaaliyev, O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi professori, “Imom Buxoriy” ordeni sohibi Zohidjon Islomov so‘zga chiqib, yig‘ilganlarni bayram bilan muborakbod etishdi.

Shuningdek, marosimda talabalarning ota-onalari so‘z oldi. Talabalar tomonidan Akademiya madhiyasi ijro etildi. Tadbir yakunida Toshkent shahar bosh imom-xatibi Abduqahhor domla Yunusov so‘z olib, barchaga yangi o‘quv yili xayrli kelishini so‘rab, duo qildi.

Tantanali marosim auditoriyalardagi “Mustaqillik darslari” bilan davom etdi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari