Ramazon solnomasi
Bandalariga ro‘za tutishni farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar, Ro‘za amallarini go‘zal tarzda ado qilishda yo‘lboshchi bo‘lgan Sayyidimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga salovot va salomlar bo‘lsin.
Albatta, Ramazon islomiy oylar ichida fazilatlarga boy va barakali oylardan hisoblanadi. Bu oyda hidoyat qo‘llanmasi bo‘lgan Qur’oni Karimning nozil bo‘lishi ham, bu oyning eng afzal oy ekaniga dalolat qiladi. Shuningdek, bu oyning fazilati va barkasi borasida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan juda ko‘plab hadisi-shariflar rivoyat qilingan.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).
Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazon oyi kelishi bilan jannat eshiklari ochilib, do‘zax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi» - dedilar. Muttafaqun a’layh.
Haqiqatda, Ramazon oyining fazilatlari va barakotlari juda ham ko‘p. Bu borada juda ko‘p mavi’zalarda eshitib, ko‘plab maqolalar orqali xabardor bo‘lganmiz. Lekin, bugun e’tiborimizni boshqa tomonga qaratamiz. Ya’ni, bu oyning fazilatlari ko‘p bo‘lish bilan birga, tarixda bu ulug‘ kunda juda ko‘plab muhim tarixiy voqealar bo‘lib o‘tgan. Quyida ularni birma- bir sanab o‘tamiz.
Ramazonning birinchi kuni:
1) 2-hijriy yil Dushanba. Musulmonlar birinchi marta ramazon ro‘zasini tutdilar.
2) Ibrohim alayhissalomga ilohiy sahifalar tusha boshlagan.
3) Hijriy 73-yil. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhu vafot etdilar.
4) Hijriy 91- yil. Andalusni fath qilish boshlangan.
5) Hijriy 472- yil. Abu Ali ibn Sino vafot etdi.
Ramazonning ikkinchi kuni:
1) Hijriy 65-yil. Abdumalik ibn Marvon Umaviy xalifa etib tayinlandi.
Ramazonning uchinchi kuni:
1) Hijriy 11- yil. Fotimai Zahro roziyallohu anho vafot etdilar.
2) Hijriy 37- yil. Tahkim voqeasi bo‘lib o‘tdi.
Ramazonning to‘rtinchi kuni:
1) Hijriy 1- yil. Hamza roziyallohu anhu birinchi sariyaga chiqdilar.
2) Hijriy 666 - yil. Antokiya Slavyanlardan qaytarib olindi.
Ramazonning oltinchi kuni:
1) Muso alayhissalomga Tavrot sahifalari tusha boshladi.
2) Hijriy 63- yil. Musulmonlar Sind shahrini fath qildilar.
Ramazonning yettinchi kuni:
1) Hijriy 361- yil. Al-Azhar universiteti ochildi.
Ramazonning sakkizinchi kuni:
1) Hijriy 273- yil. Ibn Moja rohimahulloh vafot etdilar.
2) Hijriy 455- yil. Alp Arslon Saljuqiylar voliysi etib tayinlandi.
Ramazonning o‘ninchi kuni:
1) Payg‘ambarlikning 10-yili, hijratdan 3 yil avval. Xadiyja roziyallohu anhu vafot etdilar.
2) Hijriy 485-yil. Nizomul mulk Abul Hasan Aliy ibn Ishoq o‘ldirildi.
Ramazonning o‘n birinchi kuni:
1) Hijriy 3-yil. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam Zaynab binti Xuzayma roziyallohu anhoga uylandilar.
2) Hijriy 9-yil. Saqif qabilasi elchilari Rosululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlarida bo‘ldi.
3) Hijriy 95- yil. Sai’d ibn Jubayr vafot etdilar.
4) Hijriy 624- yil. Chingizxon vafot etgan.
5) Hijriy 922- yil. Sulton Salim Damashqni fath qildi.
Ramazonning o‘n ikkinchi kuni:
1) Hijriy 597- yil. Ibn Javziy rohimahulloh vafot etdilar.
Ramazonning o‘n uchinchi kuni:
1) Hijriy 15-yil. Umar roziyallohu anhu Shomni egalladilar
2) Hijriy 40- yil. Abu Luboba roziyallohu anhu vafot etdilar.
Ramazonning o‘n to‘rtinchi kuni:
1) Hijriy 132-yil. Abbosiylar Umaviylar poytaxti Damashqqa hujum qilishdi.
2) Hijriy 612- yil. Ibn Atoulloh Sakandariy tavallud topdilar.
Ramazonning o‘n beshinchi kuni:
1) Hijriy 3-yil. Hasan ibn Aliy roziyallohu anhu dunyoga keldilar.
2) Hijriy 37-yil. Muhammad ibn Abu Bakr roziyallohu anhu Misrga voliy etib tayinlandilar.
3) Hijriy 383- yil. Abu Bakr Xorazmiy vafot etdilar.
4) Hijriy 543- yil. Fahriddin ar-Roziy dunyoga keldilar.
Ramazonning o‘n yettinchi kuni:
1) Hijriy 2-yil. Katta Badr g‘azoti bo‘lib o‘tdi.
2) Hijriy 2-yil. Ruqayya (roziyallohu anho) binti Rosululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etdilar.
3) Hijriy 85-yil. Mo‘minlar onasi Oyisha roziyallohu anho vafot etdilar.
4) Hijriy 124- yil. Muhammad ibn Muslim az-Zuhriy vafot etdilar.
Ramazonning o‘n sakkizinchi kuni:
1) Hijriy 21- yil. Xolid ibn Valid vafot etdilar.
2) Hijriy 560- yil. Muhyiddin ibn Arabiy dunyoga keldi.
Ramazonning yigirmanchi kuni:
1) Hijriy 8-yil Makka fath qilindi.
2) Hijriy 652- yil. Sayfuddin Qutuz dunyoga keldilar.
Ramazonning yigirma birinchi kuni:
1) Hijriy 40- yil. Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhu vafot etdilar.
2) Hijriy 95- yil. Hajjoj ibn Yusuf as-Saqofiy dunyoga keldi.
3) Hijriy 1353- yil. Fors yurti Eron davlati deb o‘zgartirildi.
Ramazonning yigirma uchinchi kuni:
1) Hijriy 9-yil Musulmonlar «Lot» nomli butni buzib tashlashdi.
2) Hijriy 26- yil. Yazid ibn Muoviya tug‘ildi.
Ramazonning yigirma to‘rtinchi kuni:
1) Hijriy 20- yil. Amr ibn Os masjidini qurish boshlandi.
Ramazonning yigirma beshinchi kuni:
1) Hijriy 8-yil. Xolid ibn Valid roziyallohu anhu «Uzzo» nomli ibodatxonani buzib tashladilar.
2) Hijriy 129-yil. Abu Muslim Xurosoniy Umaviylarga qarshi qo‘zg‘olon boshladi.
3) Hijriy 544- yil. Faxruddin ar-Roziy tavallud topdilar.
4) Hijriy 658- yil. «Ayni jolut» jangi bo‘lib o‘tdi.
Ramazonning yigirma oltinchi kuni:
1) Hijriy 762- yil. Badruddin Ayniy rohimahulloh dunyoga keldilar.
Ramazonning yigirma yettinchi kuni:
1) Hijriy 927- yil. Belgrad fath etildi.
Ramazonning yigirma sakkizinchi kuni:
1) Hijriy 2-yil. Zakot farz bo‘ldi.
Ramazonning yigirma to‘qqizinchi kuni:
1) Hijriy 1425- yil. Yosir Arafot vafot etdi.
Ramazonning o‘ttizinchi kuni:
1) Hijriy 256- yil. Imom Buxoriy vafot etdilar.
2) Hijriy 384- yil. Imom ibn Hazm dunyoga keldilar.
Muhammad Ali Muhyiddin.
Movarounnahr merosi YUNЕSKO minbarida
Parijda Prezident tashabbusi asosida tashkil etilgan xalqaro konferensiyada O‘zbekistonning islom sivilizatsiyasi tarixidagi beqiyos o‘rni, buyuk ajdodlar merosi va Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy-ma’rifiy platforma sifatidagi yangi imkoniyatlari muhokama qilinmoqda.
7 oktyabr kuni Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida “Islom sivilizatsiyasi: Movarounnahrning buyuk ma’naviy va ilmiy merosi hamda ma’rifat istiqbollari” mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tmoqda, xabar bermoqda iccu.uz.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi asosida tashkil etilgan mazkur nufuzli anjuman O‘zbekistonning boy tarixiy, ilmiy va ma’naviy merosini xalqaro maydonda keng targ‘ib qilish, Movarounnahrdan yetishib chiqqan buyuk alloma va mutafakkirlarning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasini yanada keng yoritish, shuningdek, ilm-fan, madaniyat va ta’lim sohalarida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.
Tadbir avvalida O‘zbekistonning tarixiy merosi, mamlakatda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ma’rifiy islohotlar hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning xalqaro maydonda ilgari surgan tashabbuslarini aks ettiruvchi maxsus videolavha namoyish etildi. Unda davlat rahbarining BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida so‘zlagan nutqida ilgari surilgan “Jaholatga qarshi ma’rifat” g‘oyasi ham o‘z ifodasini topgan.
Xalqaro konferensiyaning ochilish marosimida YUNЕSKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi Prezidenti Xonder Talha, YUNЕSKO Ijroiya kengashi raisi Nosir bin Hamad Al Hinzab, O‘zbekiston Respublikasining YUNЕSKOdagi Doimiy vakili Kamol Muxtorov, YUNЕSKO Bosh direktorining fanlar bo‘yicha yordamchisi, professor Deniz Pires de Karvalyu ishtirok etdi.
Anjumanning asosiy ma’ruzasi bilan Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati raisi Firdavs Abduxoliqov ishtirok etdi.
Konferensiyaning birinchi paneli “Yangi O‘zbekiston: ma’naviy va intellektual meros hamda zamonaviy taraqqiyot” mavzusiga bag‘ishlandi. Unda O‘zbekistonning yangi Renessans sari intilishi, islom sivilizatsiyasining umuminsoniy qadriyatlari, buyuk allomalar ilmiy merosining ma’rifat va bag‘rikenglik g‘oyalarini qaror toptirishdagi ahamiyati muhokama qilindi.
Xususan, Islom hamkorlik tashkilotining Islom tarixi, san’ati va madaniyatini tadqiq qilish markazi (IRCICA) Bosh direktori professor Mahmud Erol Qilich, Oksford Islom tadqiqotlari markazi direktori doktor Farhan Nizomiy, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi birinchi o‘rinbosari professor Davronbek Mahsudov, Jeneva Diplomatik doirasi prezidenti Robert Blum va boshqa xalqaro ekspertlar o‘z ma’ruzalari bilan ishtirok etdi.
Anjumanning ikkinchi paneli Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilm-fan, madaniyat va muloqot platformasi sifatidagi o‘rniga bag‘ishlandi.
Unda Markazning yangi avlod muzeyi, xalqaro ilmiy-ma’rifiy xab va jahon miqyosida ilm-fan hamda madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi platforma sifatidagi faoliyati haqida fikr almashildi.
Shuningdek, Italiya, O‘zbekiston va YUNЕSKO huzuridagi Islom hamkorlik tashkiloti Doimiy kuzatuvchi delegatsiyasi vakillari ishtirokida islom ilmi va Renessans o‘rtasidagi bog‘liqlik, dinlararo va madaniyatlararo muloqot, Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro hamkorlik imkoniyatlari, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi bilan istiqbolli ilmiy loyihalarni amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.
Konferensiyaning uchinchi paneli esa “Movarounnahrning buyuk alloma va mutafakkirlari: jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotini shakllantirgan meros” mavzusiga bag‘ishlandi.
Unda Movarounnahr allomalarining jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi, Imom Buxoriyning ishonchli bilim, axloq va ilmiy mas’uliyat an’analari, Imom Moturidiyning bag‘rikenglik va mo‘tadillik falsafasi, Imom Termiziyning hadisshunoslik ilmi taraqqiyotidagi o‘rni, shuningdek, Alisher Navoiy merosining Yevropada o‘rganilishi masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Mazkur mavzular bo‘yicha Buyuk Britaniyaning “Al-Furqan Islamic Heritage Foundation” ijrochi direktori Sali Shahsavari, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktor o‘rinbosari Otabek Muhammadiyev, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuhamedov, Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori doktor Muzaffar Joniyev hamda Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov ma’ruzalar qildi.
Shu tariqa, YUNЕSKO Bosh qarorgohidagi xalqaro konferensiya doirasida Movarounnahrning boy ilmiy-ma’naviy merosi nafaqat tarixiy qadriyat, balki bugungi kunda tinchlik, bag‘rikenglik, ma’rifat va sivilizatsiyalararo muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi muhim umuminsoniy meros sifatida namoyon etilmoqda.
Konferensiya yakunida ilm-fan, madaniyat va ta’lim sohalarida xalqaro hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini belgilash, qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirish, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy va ma’rifiy aloqalarini yanada kengaytirish istiqbollari muhokama qilinmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
