Sayt test holatida ishlamoqda!
06 Oktabr, 2026   |   25 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:06
Quyosh
06:25
Peshin
12:11
Asr
16:12
Shom
18:01
Xufton
19:15
Bismillah
06 Oktabr, 2026, 25 Rabi`us soni, 1448

Ramazon solnomasi

15.05.2020   15700   7 min.
Ramazon solnomasi

Bandalariga ro‘za tutishni farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar, Ro‘za amallarini go‘zal tarzda ado qilishda yo‘lboshchi bo‘lgan Sayyidimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga salovot va salomlar bo‘lsin.

Albatta, Ramazon islomiy oylar ichida fazilatlarga boy va barakali oylardan hisoblanadi. Bu oyda hidoyat qo‘llanmasi bo‘lgan Qur’oni Karimning nozil bo‘lishi ham, bu oyning eng afzal oy ekaniga dalolat qiladi. Shuningdek, bu oyning fazilati va barkasi borasida  Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan juda ko‘plab hadisi-shariflar rivoyat qilingan.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ   رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).

Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazon oyi kelishi bilan jannat eshiklari ochilib, do‘zax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi» - dedilar. Muttafaqun a’layh.

Haqiqatda, Ramazon oyining fazilatlari va barakotlari juda ham ko‘p. Bu borada juda ko‘p mavi’zalarda eshitib, ko‘plab maqolalar orqali xabardor bo‘lganmiz. Lekin, bugun e’tiborimizni boshqa tomonga qaratamiz. Ya’ni, bu oyning fazilatlari ko‘p bo‘lish  bilan birga, tarixda bu ulug‘  kunda juda ko‘plab muhim tarixiy voqealar bo‘lib o‘tgan. Quyida ularni birma- bir sanab o‘tamiz.

Ramazonning birinchi kuni:

1) 2-hijriy yil Dushanba. Musulmonlar birinchi marta ramazon ro‘zasini tutdilar.

2) Ibrohim alayhissalomga ilohiy sahifalar tusha boshlagan.

3) Hijriy 73-yil. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhu vafot etdilar.

4) Hijriy 91- yil. Andalusni fath qilish boshlangan.

5)  Hijriy 472- yil. Abu Ali ibn Sino vafot etdi.

Ramazonning ikkinchi kuni:

1) Hijriy 65-yil. Abdumalik ibn Marvon Umaviy xalifa etib tayinlandi.

Ramazonning uchinchi kuni:

1) Hijriy 11- yil. Fotimai Zahro roziyallohu anho vafot etdilar.

2) Hijriy 37- yil. Tahkim voqeasi bo‘lib o‘tdi.

Ramazonning to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 1- yil. Hamza roziyallohu anhu birinchi sariyaga chiqdilar.

2) Hijriy 666 - yil. Antokiya Slavyanlardan qaytarib olindi.

Ramazonning oltinchi kuni:

1) Muso alayhissalomga Tavrot sahifalari tusha boshladi.

2) Hijriy 63- yil. Musulmonlar Sind shahrini fath qildilar.

Ramazonning yettinchi kuni:

1) Hijriy 361- yil. Al-Azhar universiteti ochildi.

Ramazonning sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 273- yil. Ibn Moja rohimahulloh vafot etdilar.

2) Hijriy 455- yil. Alp Arslon Saljuqiylar voliysi etib tayinlandi.

Ramazonning o‘ninchi kuni:

1) Payg‘ambarlikning 10-yili, hijratdan 3 yil avval. Xadiyja roziyallohu anhu vafot etdilar.

2) Hijriy 485-yil. Nizomul mulk Abul Hasan Aliy ibn Ishoq o‘ldirildi.

Ramazonning o‘n birinchi kuni:

1) Hijriy 3-yil. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam Zaynab binti Xuzayma roziyallohu anhoga uylandilar.

2) Hijriy 9-yil. Saqif qabilasi elchilari Rosululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlarida bo‘ldi.

3) Hijriy 95- yil. Sai’d ibn Jubayr vafot etdilar.

4)  Hijriy 624- yil. Chingizxon vafot etgan.

5) Hijriy 922- yil. Sulton Salim Damashqni fath qildi.

Ramazonning o‘n ikkinchi kuni:

1) Hijriy 597- yil. Ibn Javziy rohimahulloh vafot etdilar.

Ramazonning o‘n uchinchi kuni:

1) Hijriy 15-yil. Umar roziyallohu anhu Shomni egalladilar  

2) Hijriy 40- yil. Abu Luboba roziyallohu anhu vafot etdilar.

Ramazonning o‘n to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 132-yil. Abbosiylar Umaviylar poytaxti Damashqqa hujum qilishdi.

2) Hijriy 612- yil. Ibn Atoulloh Sakandariy tavallud topdilar.

Ramazonning o‘n beshinchi kuni:

1) Hijriy 3-yil. Hasan ibn Aliy roziyallohu anhu dunyoga keldilar.

2) Hijriy 37-yil. Muhammad ibn Abu Bakr roziyallohu anhu Misrga voliy etib tayinlandilar.

3) Hijriy 383- yil. Abu Bakr Xorazmiy vafot etdilar.

4) Hijriy 543- yil. Fahriddin ar-Roziy dunyoga keldilar.

Ramazonning o‘n yettinchi kuni:

1) Hijriy 2-yil. Katta Badr g‘azoti bo‘lib o‘tdi.

2) Hijriy 2-yil. Ruqayya (roziyallohu anho) binti Rosululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etdilar.

3) Hijriy 85-yil. Mo‘minlar onasi Oyisha roziyallohu anho vafot etdilar.

4) Hijriy 124- yil. Muhammad ibn Muslim az-Zuhriy vafot etdilar.

Ramazonning o‘n sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 21- yil. Xolid ibn Valid vafot etdilar.

2) Hijriy 560- yil. Muhyiddin ibn Arabiy dunyoga keldi.

Ramazonning yigirmanchi kuni:

1) Hijriy 8-yil Makka fath qilindi.

2) Hijriy 652- yil. Sayfuddin Qutuz dunyoga keldilar.

Ramazonning yigirma birinchi kuni:

1) Hijriy 40- yil. Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhu vafot etdilar.

2) Hijriy 95- yil. Hajjoj ibn Yusuf as-Saqofiy dunyoga keldi.

3) Hijriy 1353- yil. Fors yurti Eron davlati deb o‘zgartirildi.

Ramazonning yigirma uchinchi kuni:

1) Hijriy 9-yil Musulmonlar «Lot» nomli butni buzib tashlashdi.

2) Hijriy 26- yil. Yazid ibn Muoviya tug‘ildi.

Ramazonning yigirma to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 20- yil. Amr ibn Os masjidini qurish boshlandi.

Ramazonning yigirma beshinchi kuni:

1) Hijriy 8-yil. Xolid ibn Valid roziyallohu anhu «Uzzo» nomli ibodatxonani buzib tashladilar.

2) Hijriy 129-yil. Abu Muslim Xurosoniy Umaviylarga qarshi qo‘zg‘olon boshladi.

3) Hijriy 544- yil. Faxruddin ar-Roziy tavallud topdilar.

4) Hijriy 658- yil. «Ayni jolut» jangi bo‘lib o‘tdi.

Ramazonning yigirma oltinchi kuni:

1) Hijriy 762- yil. Badruddin Ayniy rohimahulloh dunyoga keldilar.

Ramazonning yigirma yettinchi kuni:

1) Hijriy 927- yil. Belgrad fath etildi.

Ramazonning yigirma sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 2-yil. Zakot farz bo‘ldi.

Ramazonning yigirma to‘qqizinchi kuni:

1) Hijriy 1425- yil. Yosir Arafot vafot etdi.

Ramazonning o‘ttizinchi kuni:

1) Hijriy 256- yil. Imom Buxoriy vafot etdilar.

2) Hijriy 384- yil. Imom ibn Hazm dunyoga keldilar.

 

Muhammad Ali Muhyiddin.

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Zamonaviy o‘quvchi-talabaning 77 ta zamonaviy odobi

05.10.2026   22381   17 min.
Zamonaviy o‘quvchi-talabaning 77 ta zamonaviy odobi

Zamonaviy o‘quvchi-talabaning 77 ta zamonaviy odobini

ULUG‘ USTOZ ULAMOLARIMIZ bayon qilib berganlar:

 

KALOMULLOHNING OYATI KARIMALARIDA

XUDOIM TAOLO MARHAMAT QILADI:

 

  1. «Alloh Odam (alayhis salom)ga barcha yaratilgan va yaratilajak narsalarga tegishli nomlarni o‘rgatdi» (Baqara surasi 2/31 oyat);

 

  1. «Biladiganlar bilan bilmaydiganlar teng bo‘lurmi?! Darhaqiqat, faqat aql egalarigina eslatma olurlar» (Zumar surasi 39/9 oyat).

 

 

JANOBI PAYG‘AMBARIMIZ RASULULLOH SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM

MЕHR-MURUVVAT TARIQASIDA MARHAMAT QILADILAR:

 

  • «Haq bo‘la turib, janjalni tark etgan kishiga — Jannat  yonidagi bir uyga kafilman!

Hazildan bo‘lsa ham, yolg‘onni tark etgan kishiga — Jannat o‘rtasidagi bir uyga kafilman!

Go‘zal xulqli kishiga — Jannatning eng yuqorisidagi bir uyga kafilman!» (Imom Abu Dovud rivoyatlari);

 

  • «Mo‘minlarning imoni eng mukammali — xulqi go‘zal bo‘lganlaridir» (Imom Termiziy rivoyatlari);

 

  • «OTA-ONAga duo qilishni tark etish rizqni kesadi»;

 

  • «Albatta, odamlarga go‘zal xulqdan afzalroq narsa berilmagan» (Imom Tabaroniy rivoyatlari);

 

  • «Besh narsadan oldin besh narsani g‘animat biling:
  • keksaligingizdan oldin yoshligingizni,
  • betobligingizdan oldin salomatligingizni,
  • faqirligingizdan oldin boyligingizni,
  • bandligingizdan oldin bo‘sh vaqtingizni,
  • o‘limingizdan oldin tirikligingizni!» (Imom Hokim rivoyatlari);

 

  • «Tilidan va qo‘lidan musulmonlarga zarari yetmaydigan kishi – haqiqiy musulmondir» (Imom Buxoriy rivoyatlari);

 

  • «Odamlardan bo‘lgan yaxshilikka minnatdorchilik izhor qilaolmagan odam – Xudoga ham shukr qila olmaydi»;

 

  • «Kimning qalbida zarracha misqolicha kibr bo‘lsa, u jannatga kirmaydi»;

 

  • «Qachon birortangiz mol-dunyo va xilqatda o‘zidan afzalroq kishini ko‘rsa, o‘zidan pastroqqa qarasin!» (Imom Buxoriy rivoyatlari);

 

  • «Uch toifa kishining qo‘lga kiritgan narsasida baraka bo‘lmaydi va qayerda bo‘lsa ham xorlanadi:
  • Mening nomimni eshitganda salavoti sharif aytmagan;
  • Ramazon oyiga hurmat ko‘rsatmagan;
  • OTA-ONASI tirik bo‘la turib, ULARNI xursand qilmagan».

 

 

ULAMOI KIROMLAR AYTADILARki...:

 

  • Agar inson bilim yo‘lida ketayotgan ekan, Payg‘ambarimiz Muhammad sallallohu alayhi vasallamning nurlari tomon borayotgan ekan, ushbu asosiy qoidalarga rioya qilishi lozim.
  • Ba’zida odob, hurmat qoidalariga bo‘ysinmay, ustozidan bilim olayotganlar ham bor.
  • To‘g‘ri, inson ota-onasini, ustozini oldida kitob o‘qishi, biror-bir hunar o‘rganishi yoki fan bilimlarini olishi mumkin. Lekin ota-onasiga, ustoziga hurmat bo‘lmasa, bu kabi bilimlar oddiy ma’lumotga aylanadi. Bunday bilimda baraka bo‘lmaydi!
  • Azozilni eslaylik. Hozir uning ismi Shayton. Bilimga ega, hattoki boshqa farishtalarga ham saboq bergan. Ho‘sh, shunday bilimlar to‘g‘ri yo‘ldan adashishidan Azozilni qutqarib qola oldimi? Yo‘q! Chunki Allohni hurmat qilmadi, e’tiroz bildirdi. Beodoblik qildi! Yaratganning buyrug‘iga bo‘ysinmadi. Betgachoparlik qilib, mag‘rurligini namoyon etgani uchun la’natlangan va haydalgan.
  • Hozirgi kunda odamlarni nojo‘ya yo‘llarga yetaklayotgan, jamoatda qarama-qarshi qarashlar paydo qilayotgan, o‘zlari ham adashgan "aqlli"lar qanday paydo bo‘lganini anglab olishimiz mumkin. Bular ota-onasiga, ustoziga va boshqa olimlarga nisbatan odobni qo‘llamagan, hurmatni bilmagan, o‘z bilimlarini to‘g‘ri yo‘lga sola olmaganlardir.
  • 7 xil insonlar o‘rtasida hech qachon tenglik bo‘lmaydi.

Bu tengsizlikni ALLOH TAOLONING O‘ZI (!) o‘rnatgan!

Aqlsiz odamgina bularni tenglashtiradi:

  1. erkak – ayol;
  2. er – xotin;
  3. ota-ona – farzand;
  4. katta – kichik;
  5. ilmli – ilmsiz;
  6. ustoz – shogird;
  7. rahbar – xodim.

ALLOH TAOLONING O‘ZI (!) o‘rnatgan tengsizlikni buzishga harakat qilganni oxir-oqibat ALLOH TAOLONING O‘ZI holini voy qiladi.

  • Imom A’zam Abu Hanifa rahmatullohi alayhidan rivoyat qilinadi: “Ustozim Hammodning hurmatlari uchun u zotning uylari tomonga oyog‘imni uzatmaganman. Holbuki, u zotning uylari bilan mening uyim orasida yettita ko‘cha bor edi. Ustoz Hammodning vafotlaridan so‘ng qachon namoz o‘qisam, har safar albatta ota-onamga qo‘shib, u zotga ham Allohdan mag‘firat so‘rayman. Nafaqat u zot, balki kimdan nimadir o‘rgangan bo‘lsam yoki kimdir menga nimadir o‘rgatgan bo‘lsa, albatta o‘sha kishilar uchun ham doim Allohdan mag‘firat so‘rayman”.
  • Dedilar: "Dunyoda asli kim aziz?"

Aytdilar: "Ustozdir! Ustoz, begumon!"

Tag‘in aytdilarki: "Aziz, shubhasiz,

Ustozlar qadriga yetolgan inson!"

  • Johillar davrasida ham, olimlar davrasida ham ularni tinglashni o‘rganing! Johilni tinglaganda – sabringiz, olimni tinglaganda – ilmingiz ortadi.
  • Ilm egallash asnosidagi eng keraksiz narsa – dimog‘dorlik, eng zarur narsa – vaqtdir.
  • Insoniyatning eng birinchi Ustozi – bu ALLOH TAOLONING O‘ZI bo‘lsa (Qur’oni karim Baqara surasi 2/31 oyat),

musulmonlarning insonlar ichida eng buyuk ustozi – Janobi PAYG‘AMBARIMIZ MUHAMMAD ALAYHISSALOMDIRLAR!

Har bir inson zoti uchun esa eng Birinchi ustozi – uningOTA-ONASIDIR! Zero uni tarbiyalashni hali bu dunyoga kelmasidan oldinroq boshlaydi. Tug‘ilishi bilanoq, to ota-onaning o‘zi bu dunyodan o‘tmaguncha, o‘z farzandiga mehribonlik qilib o‘tadi...

  • Sharaf sizga, olqish sizga, aziz ustozlar!

Agar shogird shayxulislom, agar qozidur,

Agar ustoz rozi – Tangri rozidur! (Alisher Navoiy).

  • Janobi Payg‘ambarimiz Rasululloh sallallohu alayhi vasallamga nozil qilingan Qur’oni karimdagi eng birinchi xabar: «O‘qing!» da’vati bilan boshlanishi bejiz emas!

 

 

 

                                               DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:

 

  • «Ota-ona rozi – Xudo rozi!»;

 

  • «Usta borida qo‘lingni tiy,

Ustoz borida – tilingni»;

 

  • «Usta bo‘lsang, ustozingni unutma!»;

 

  • «Sabr tagi – sariq oltin»;

 

  • «Yaxshi bilan yursang – yetarsan murodga,

Yomon bilan yursang – qolarsan uyatga»;

 

  • «Gul tikansiz bo‘lmas,

Dur – sadafsiz»;

 

  • «Ustozingga tik qarasang – to‘zasan,

Hurmat qilsang – asta-asta o‘zasan».

 

 

Qur’oni karim oyati karimalari va muborak hadisi shariflarga asosan

ulamolarimiz belgilab bergan

“USTOZGA nisbatan muomalayu madaniyat”dagi

 

ilm o‘rganuvchining 77 ta odobi:

 

  1. har bir ishida OTA-ONANING duolarini olishlik;
  2. hargiz-hargiz va aslo OTA-ONA, USTOZLAR yuzlariga tik qaramaslik;
  3. hargiz-hargiz va aslo OTA-ONANI, USTOZLARNI ranjitmaslik;
  4. hargiz-hargiz va aslo OTA-ONANI, USTOZLARNI so‘zlarini ikki qilmaslik;
  5. hargiz-hargiz va aslo OTA-ONAGA, USTOZLARGA gap qaytarmaslik;
  6. hargiz-hargiz va aslo OTA-ONA, USTOZLAR aytganlarini yerda qoldirmaslik;
  7. OTA-ONAGA, USTOZLARGA hurmat va itoatda bo‘lish shart;
  8. OTA-ONAGA, USTOZLARGA barcha ishlarda bo‘ysunishi lozim;
  9. OTA-ONAGA, USTOZLARGA nisbatan tavoze’li bo‘lmoq darkor;
  10. OTA-ONANI, USTOZLARNI ULAR yo‘q paytlarda ham hurmatlashi lozim;
  11. OTA-ONAGA, USTOZLARGA birinchi bo‘lib salom berishlik;
  12. OTA-ONA, USTOZ o‘rnilaridan turdimi, siz ham turing!;
  13. OTA-ONA, USTOZ oldingizda ekan, hech ham baland ohangda gapirmang!;
  14. OTA-ONA, USTOZLAR bilan gaplashganda o‘rnidan turib gaplashishlik, hatto telefon orqali bo‘lganda ham;
  15. OTA-ONA, USTOZLAR oldilarida mavzuga oid bo‘lmagan ortiqcha gap-so‘zlar gapirmaslik;
  16. OTA-ONAGA, USTOZLARGA savol berishdan oldin ruxsat so‘rashlik;
  17. iloji bo‘lsa ta’lim berayotgan insonga ism-sharifi bilan emas, balki "MUALLIM!" yoki "USTOZ!" deb murojaat qilish;
  18. USTOZ so‘ramagan narsalardan tilni tiyishlik;
  19. OTA-ONANING, USTOZNING gaplariga yoki javoblariga e’tiroz bildirmaslik;
  20. OTA-ONA, USTOZ xatosini aytib, bilimdon ekanligini ko‘rsatmaslik;
  21. OTA-ONA, USTOZ oldilarida yon sherigi bilan suhbatlashish juda xunuk ishdir;
  22. OTA-ONANI, USTOZINI hurmat qilgan inson har tarafga qarab o‘tirishdan o‘zini tiyadi va diqqatini OTA-ONAGA, USTOZGA qaratadi;
  23. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefonda so‘zlashganda ULARNING hurmatlarini bilib, beizn ULARNING vaqtlarini ortiqcha ko‘p olmaslik;
  24. OTA-ONA, USTOZ bizga telefon qilsalar, tezkor yonimizdagilarni ogohlantirib, uzr so‘rab, darhol OTA-ONAGA, USTOZGA javob beriladi;
  25. OTA-ONA, USTOZLAR bilan suhbatlashganda «Alo?», «Hello?», «Ha?», «Alyo?», «Da?» so‘zlarni o‘rniga «Assalomu alaykum!», «Labbay?», «DADAJON?!», «ONAJON?!», «USTOZ?!», «USTOZJON?!», «Eshitaman?», «Xizmatingizdaman!..», «Qulog‘im sizda...», «Xizmatingizga tayyorman!..», «Doim xizmatingizdaman!..», «Xizmatingizga doim tayyorman!..», «Amringizga muntazirman!..» kabi iboralarni ishlatish;
  26. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefon orqali suhbat tugaganda, telefonni darhol o‘chirmasdan, balki ULAR bilan xayrlashib, OTA-ONAGA, USTOZGA yaxshi tilaklar tilab, OTA-ONA, USTOZ telefonlarini o‘chirganlaridan so‘nggina telefonni o‘chirish mumkin; ULARDAN oldin telefonni o‘chirmaslik;
  27. OTA-ONAGA, USTOZLARGA telefonda gudok tashlanmaydi;
  28. agar ULAR shunday qilgan bo‘lishsa, darhol ULARGA qayta telefon qilinadi;
  29. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefon orqali gaplashganda ULARNING ruxsatlarisiz boshqalarga eshitiladigan darajada telefonni ovozini baland qilmaslik;
  30. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefonda gaplashib turgan paytda mabodo aloqa uzilib qolsa, ULARGA birinchi bo‘lib o‘zimiz qaytadan telefon qilishimiz lozim;
  31. telefonda gaplashib turgan paytda mabodo OTA-ONA, USTOZ telefon qilib qolsalar, so‘zlashib turgan odamni ogohlantirib, darhol OTA-ONAGA, USTOZGA javob beriladi;
  32. OTA-ONANING, USTOZLARNING shaxsiy ma’lumotlari va OTA-ONADAN, USTOZLARDAN telefon orqali kelgan barcha ma’lumot-xabar (rasm, video, telefon raqam, ovozli gap-so‘zlari, sms va hokazo)larini O‘ZLARINING ruxsatlarisiz boshqalarga ko‘rsatilmaydi, berilmaydi va yuborilmaydi;
  33. OTA-ONANING, USTOZLARNING O‘ZLARIGA ham ULARNING ruxsatlarisiz turli xil ma’lumot-xabar (rasm, video, telefon raqam, ovozli gap-so‘zlar, sms va hokazo)lar yuborilmaydi; o‘zimiz yubormoqchi bo‘lgan shaxsiy tabriknomalar – mustasno;
  34. OTA-ONAGA, USTOZLARGA ayniqsa tarbiyaviy ahamiyatga ega, ilm-fanlarga doir, ta’limga taalluqli bo‘lgan har qanday narsalar yuborilmaydi OTA-ONANING, USTOZLARNING ruxsatlarisiz;
  35. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefon orqali muloqotni telefonda yozib olish uchun O‘ZLARINING roziliklari olinadi; agar ruxsat bermasalar, yozib olmaslik; chunki O‘ZLARINING ruxsatlarisiz OTA-ONANING, USTOZLARNING gaplarini yozib olib, boshqalarga tarqatish — juda katta xiyonat va ulkan gunoh hisoblanadi;
  36. OTA-ONA, USTOZLAR bilan birga surat yo videoga tushmoqchi bo‘lganda, oldin O‘ZLARIDAN izn so‘rab, ruxsatlari olinadi; agar ruxsat bermasalar, surat yo videoga tushmaslik;
  37. OTA-ONANI, USTOZLARNI surat yo videoga olmoqchi bo‘lganda ham, oldin O‘ZLARIDAN izn so‘rab, ruxsatlari olinadi; agar ruxsat bermasalar, surat yo videoga olmaslik;
  38. telefon orqali ko‘rishib gaplashish uchun OTA-ONANING, USTOZLARNING roziliklarini olishda ULARGA gaplashmoqchi bo‘lgan odamning huzurida kimlar mavjud ekanligini ham ogohlantirib qo‘yish;
  39. agar OTA-ONA, USTOZLAR tomonlaridan telefon orqali ko‘rishib gaplashishga istak bildirilmasa, bundan aslo xafa bo‘lmaslik;
  40. agar OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefon orqali ko‘rib gaplashish zaruriyati bo‘lsagina, shunda ham faqat ULARNING ijozatlari bilangina ko‘rishib gaplashish uchun telefon qilish mumkin;
  41. agar OTA-ONA, USTOZLAR tomonlaridan telefon orqali ko‘rishib gaplashishga xohish bildirilmasa, OTA-ONADAN, USTOZLARDAN uzr so‘raladi;
  42. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefonsiz so‘zlashganda, telefonni ovozini o‘chirib qo‘yiladi;
  43. OTA-ONA, USTOZLAR bilan so‘zlashib turganda, biror kishi telefon qilib qolsa, avvalo OTA-ONADAN, USTOZLARDAN ruxsat so‘rash; agar ULAR ruxsat bersalargina telefonga javob qaytariladi;
  44. OTA-ONAGA, USTOZLARGA begona raqamdan telefon qilganda, vaqtni olmasdan darrov ochiq-oydin va aniq o‘zini tanishtirish lozim;
  45. boshqa odam OTA-ONAMIZNI, USTOZLARNI raqamlarini so‘rasa, OTA-ONANING, USTOZLARNING ruxsatlarisiz berilmaydi;
  46. OTA-ONAGA, USTOZLARGA telefon qilganda, ikkinchi liniyadan tushib qolgan odam bitta chaqiriqdan keyin aloqani darhol uzish lozim. ULARGA kim qidirayotganini anglash uchun shu kifoya. Uzluksiz chaqiriqlar bilan suhbatlarini buzmaslik;
  47. OTA-ONAGA, USTOZLARGA qayta-qayta qo‘ng‘iroq qilavermaslik lozim. Chunki qo‘ng‘iroqga javob berish — u tomonning huquqi, zinhor majburiyati emas;
  48. OTA-ONA, USTOZLAR birorta ma’lumot-xabar (surat, yozuv, video)ni ko‘rsatish uchun telefonlarini bersalar, faqat o‘sha ma’lumot-xabar (surat, yozuv, video)ni ko‘rish bilangina cheklanish lozim. Boshqa joylariga o‘tib ketishga haqqimiz yo‘q!;
  49. agar OTA-ONA, USTOZLAR telefonlarida nimadir ko‘rayotgan yoki izlayotgan bo‘lsalar, tikilib turmaslik kerak. OTA-ONANING, USTOZLARNING telefonlariga ruxsatsiz qarash mumkin emas!;
  50. gaplashishga nomunosib paytlar (masalan, azon aytilgandan keyin, kechaning yarmida yoki kunduzi dam olinadigan)da OTA-ONAGA, USTOZLARGA qo‘ng‘iroq qilinmaydi;
  51. OTA-ONA, USTOZLAR qo‘ng‘iroq qilgan vaqtda esa, qaysi payt va qanday holatda bo‘lishimizdan qat’iy nazar, ULARGA xushmuomalalik bilan darhol va tezkor javob berish zarur;
  52. OTA-ONA, USTOZLAR bilan telefon orqali suhbatlashayotganda, demak, OTA-ONA, USTOZLAR ma’lum bir vaqtlarini maxsus biz uchun alohida ajratayotganliklarini, biz ULARNING vaqtlarini olayotganimizni, OTA-ONA, USTOZLAR O‘Z ishlarini qo‘yib, xayollari biz bilan band bo‘lib turganlarini his etib, behuda gaplar bilan ULARNING vaqtlarini behuda o‘tkazmaslik lozim;
  53. OTA-ONA, USTOZ bilan agar biror uzun mavzu xususida gaplashmoqchi bo‘lganda, avval O‘ZLARIDAN ruxsat so‘raladi. Agar ruxsat bersalar, gaplashish mumkin. Aks holda, gapni qisqa qilish zarur. Chunki ULAR bemalol gaplashadigan holatda bo‘lmasliklari ham mumkin;
  54. har bir bayramlarda, OTA-ONANING, USTOZLARNING xursandchilik kunlarida ULARNING ko‘ngillarini ko‘taradigan tilak, rasm, video, xabar, ovozli gap-so‘zlar, sms va hokazolarni muntazam yuborish lozim;
  55. har kuni ertalab-kechqurun o‘qishga ketishdan oldin hamda o‘qishdan kelgandan keyin, biror sabablar bilan OTA-ONADAN yiroqda bo‘lib turgan inson ham OTA-ONASIGA telefon qilib, “Xayrli kun!”, ”Xayrli tun!” tilab, haqlariga chiroyli, yaxshi duolar qilib, ULARNING hol-ahvollarini so‘rab, “Menga nima xizmatlar buyurasiz?” deb, aytgan xizmatlarini ado etib, ULARNING betakror, bebaho va beqiyos duolarini olish lozim;
  56. OTA-ONANING, USTOZLARNING oldilarida telefon o‘ynamaslik. Chunki bunday qilish – OTA-ONAGA, USTOZLARGA nisbatan hurmatsizlik, mensimaslik, beodoblik hisoblanadi. Agar jiddiy zarurat tug‘ilib qolsa, ULARGA uzrini aytib, ruxsat so‘raladi. Agar OTA-ONA, USTOZLAR ijozat bersalargina, telefon bilan mashg‘ul bo‘linadi;
  57. USTOZLARGA yurayotgan holatda savol berish hurmatsizlik hisoblanadi;  
  58. ilm qalbga o‘rnashadi. Qalb toza va pok bo‘lsa, unga ilm mustahkam o‘rnashadi va barakali bo‘ladi;
  59. shu sabab avvalo – qalbini poklash. U har xil qalb kasalliklaridan sof va pok bo‘lishi lozim. Qalbni kibr, riyo, manmanlik, mensimaslik, g‘iybat, yolg‘onchilik, birovni ko‘raolmaslik va boshqa zararli illatlardan xalos etish kerak;
  60. to‘g‘ri va chiroyli niyat qilish. Kishi olayotgan ilmi orqali ilmiga xolis amal qilishni, insonlarning qalbiga ma’rifat ziyosini ulashishni, xalqning manfaati uchun xizmat qilishni qasd qilishi lozim;
  61. o‘zini butunlay ilmga bag‘ishlash. Tolibi ilm tunu kun umrining har bir lahzasini ilm olishga sarflashi lozim. Zero ulamolarimiz: “Sen ilmga boringni bermaguncha, u senga hech narsa bermaydi”, deganlar;
  62. bo‘sh vaqtlarida Allohning zikri bilan, Payg‘ambarimiz alayhis salomga salavot aytish bilan, o‘zining qalbidagi orzu-tilaklarini Xudodan so‘rab, duo qilish bilan band bo‘lishi darkor. Zero ilm – Allohning nuridir! Alloh taolo nurini O‘zi istagan bandasigagina beradi;
  63. uyga berilgan vazifani imkon qadar Qibla tomon yuzlanib bajarishlik;
  64. ko‘p va tartibsiz ovqat yemaslik;
  65. badantarbiya bilan shug‘ullanishlik;
  66. uyquni me’yoridan oshirmaslik;
  67. doim baholi imkon batahorat bo‘lib yurishlik;
  68. kiyadigan liboslarini pokiza tutishlik;
  69. ustoz tanlashda shoshmaslik. Bunda ham OTA-ONA bilan maslahat qilish. Ulug‘larimiz: “Ilm – bu dindir, shuning uchun uni kimdan olayotganingizga e’tibor beringlar!” – deganlar;
  70. ilm o‘rganishdagi sheriklarini ham hurmatlarini joyiga qo‘yish. Ular ilm yo‘lida orttirgan do‘stlari hisoblanadi;
  71. ilm o‘rganishda do‘stlariga ham ko‘mak berish;
  72. o‘z tajribasi orqali o‘rganganlarini boshqa ilm o‘rganuvchilar bilan baham ko‘rishi va imkoni boricha yordam berishi ham go‘zal odobdir;
  73. ilm olishiga sabab bo‘layotgan kitob, daftar, qalam va boshqa o‘quv qurollarini ehtiyot qilish, oyoq ostiga qo‘ymaslik va, albatta, har joyda e’tiborsiz qoldirmaslik lozim;
  74. chiroyli yozish;
  75. olayotgan bilimlarini yozib borish kerak. Chunki yozish oqibatida ilm meros sifatida keyingilarga qoladi;
  76. ilmni yashirmaslik. Alloh taolo qaysi bir bandasiga ilmdan biror nasiba bergan bo‘lsa, o‘sha kishining zimmasida olgan ilmini o‘zgalarga yetkazish vazifasi turadi;
  77. o‘rgangan ilmini yashirmay, imkon qadar o‘zgalarga yetkazishda, ikki foyda bor:

- ilmni yetkazgani uchun savob;

- ilmni o‘zgalarga o‘rgatgan sari ko‘nikma va tajriba hosil bo‘lishi.

 

ILOHO MЕHRIBON PARVARDIGORIMIZ O‘ZI buyurgan,

Janob PAYG‘AMBARIMIZ SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM tavsiya etgan,

o‘tmishda o‘tganlarimizning ruhlari shod bo‘ladigan,

xalqimiz xursand bo‘ladigan,

OTA-ONALARIMIZ rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

 

Ibrohimjon domla Inomov.

Maqolalar