Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Sentabr, 2026   |   2 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:41
Quyosh
06:01
Peshin
12:19
Asr
16:45
Shom
18:40
Xufton
19:56
Bismillah
13 Sentabr, 2026, 2 Rabi`us soni, 1448

Nadomat

15.05.2020   12558   3 min.
Nadomat

Dunyoning bir chekkasida nomi olamga ma’lum va mashhur bo‘lgan bir shahar bor edi. Shahar nihoyatda obod; ko‘rkam binolari, oziq-ovqatga to‘lib toshgan rastalari har qanday kishining havasini uyg‘otar, odamlari o‘ziga to‘q, deyarli muhtojlikda yashaydigan odamning o‘zi yo‘q edi.

Bu yerda har kuni ziyofatlar, ko‘ngilochar tomoshalar, va bir-biridan qiziqarli to‘y-u tantanalar bo‘lardi. Dasturxonlarda bo‘sh yerning o‘zi qolmas, ortib qolgan narsalarni esa birov bir tiyinga olmas edi...

Jazirama kunlarning birida o‘sha badavlat shaharning ichida bir notanish kimsa paydo bo‘ldi. U oppoq yopinchiq o‘rab yuzini berkitib olgan, ko‘chada kimni ko‘rsa unga salom berib ko‘nglini olgan, odamlarga iliq so‘zlar aytib ezgulikka da’vat qilar edi.

Bu hol shahar ma’murining qulog‘iga yetib borgach, o‘sha har yili bir paydo bo‘ladigan notanishning maqsadini bilmoqchi bo‘lib, uni huzuriga chaqirishlarini buyurdi. Biroz o‘tib, notanishning o‘zi shahar ma’murining yonida paydo bo‘ldi. Va unga qarab:

−   Salom senga ey Allohning bandasi, – gap boshladi u, − qutlug‘ kunlaring muborak bo‘lsin!

−   Nimalar deyapsan o‘zing?! O‘zi shundoq ham har kunimiz qutlug‘ bo‘lsa, yana qanaqa kun haqida aytyapsan? – hayron bo‘lib so‘radi ma’mur.

− Qanday bo‘lardi, Yaratganga kechalari duo qiladigan, undan gunohlarni kechirishlikni so‘rab iltijo qilinadigan, kechalari ibodatga qoim bo‘lib, unga istig‘forlar aytiladigan, odamlarga hayr-u sahovat qilib, ularning ko‘ngillarini oladigan, ko‘zni, qo‘lni, til va dilni gunohlardan muhofaza qilib, faqat yaxshiliklar qilinadigan kunlarni aytyapman-da! – javob berdi notanish.

Ma’mur uning so‘zlarini tinglab, istehzoli kulib qo‘ydi. Va dedi:

−  Menga qara hoy notanish yo‘lovchi! Bizning hech narsadan kam joyimiz yo‘q! Har narsamiz yetarli, odamlarning qorni to‘q, ustlari but! Har kunimiz bayram, ziyofat! Endi menga aytchi, sen aytgan ishlarni qilishlikdan bizga nima naf?! Sen yaxshisi, yo‘lingdan qolma...

Notanish kimsa boshqa so‘z aytmadi. Va bir zum o‘tmay ko‘zdan g‘oyib bo‘ldi.

Oradan bir necha kunlar o‘tdi. Shahar ahli har doimgidek «shirin» hayotida yashashda davom etdi. Har kunlari bir xillikda – bazm-u jamshidlarda o‘tar, bu kunlarning o‘z poyoniga yetishi esa hech kimsaning hayoliga ham kelmas edi.

Bir kuni shunday bo‘ldi: shaharda qurg‘oqchilik boshlanib, ekinlar nobud bo‘ldi. Rastalar tez orada bo‘shab odamlar och qola boshladi. Endi o‘sha totli damlar yo‘q, hammayoqni qahatchilik egallab bo‘lgan edi. Ushbu holatni ko‘rib odamlar negadir o‘sha notanish kimsani yo‘qlab qolishdi. «Balki uning aytganlarini qilsak, Yaratgan bizlarni kechirib, yana avvalgi holimizga qaytarib qo‘yar?!» deb o‘ylashardi ular. Shahar ma’muri zudlik bilan o‘sha notanishni olib kelishga buyurdi. Biroq...Endi kech edi! O‘sha notanishni hech qayerdan topa olishmadi...

  O‘sha notanishning ismi – Ramazoni Sharif edi! Shahar ahlining holiga tushishlikdan Allohning o‘zi saqlasin...

Sherzod  HAYDARBЕKOV

Ramazon-2020
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Xalo va istibro

10.09.2026   21436   3 min.
Xalo va istibro

Namozning maqbul bo‘lish shartlaridan biri tozalik va poklikdir. Namozxonning badani, libosi va namoz o‘qiydigan joyi har qanday najasdan pok bo‘lishi shart. Mazkur masalalarga oid turkum maqolalar nashrlarimiz sahifalarida ilgari ham berilgan edi. Avvalo, takror foydadan xoli emas, qolaversa, ko‘p yoshlarimiz namozxonlar safiga qo‘shilayotganini e’tiborga olib, tahorat va namozga oid masalalarni qayta yoritishga qaror qildik.


Inson xilqatan bir necha narsalarga mubtalodir. Aqli qusurli odam bu holni unutib, kibrlanadi. Inson mubtalo bo‘lgan narsalardan biri uning har kuni bir necha bor hojatga chiqishga majburligidir.


Dinimizda inson hayotining barcha holatlarining, jumladan, tahorat ushatishning ham odob va hukmlari bayon etilgan. Qanday joylarda tahorat ushatib bo‘lmaydi?


Qabriston, yo‘llarda, daraxtlar osti, hovuz, quduq, buloq, ariq va daryo qirg‘oqlari, tahorat olinadigan joyda; yer va devor yoriq-kovaklariga, jonivorlar inlari, shuningdek, shamolga qarab hojat chiqarib bo‘lmaydi.


Xalojoyga kirish va poklanish tartibi


Xalojoyga hojat tangligi kuchaymasidan avvalroq borish lozim. Xaloga oyat, hadis, Alloh taoloning va payg‘ambarlarning nomlari yozilgan narsalarni olib kirish mumkin emas. Ularni tashqarida qoldirish kerak. Xaloga boshyalang kirish makruh.


Xalo eshigiga yetgach, “Bismillah, Allohim, meni ifloslardan va ozor beruvchilardan asra”, deyiladi. Hojatxonaga chap oyoq bilan kirib, o‘ng oyoq bilan chiqiladi. Hojat joyiga yetmay, pastki kiyim yechilmaydi. Xaloda chap yelkani qibla tarafga qilib, avrat va iflos joylarga nazar qilmay, oyoqlar orasini keng tutib o‘tiriladi.


Hojatni tik turib, uzrsiz yalang‘ochlanib (yopiq joyda bo‘lsa ham), qiblaga yuzlanib yoki qiblaga orqa qilib chiqarish, yosh bolalarni ham mazkur holatlarda to‘sish tahrimiy makruhdir. Xaloda yozib-chizish, atrofga alanglash va badanni o‘ynash mumkin emas. Xaloda fiqh va o‘zga ilmlar haqida fikr yuritilmaydi, salomga va azonga javob qaytarilmaydi. Burun qoqilmaydi. Yo‘talmaslikka, tezroq bo‘shanishga harakat qilish zarur.


Hojat ushatilgach, erkaklar turmaslaridan, siydik yo‘lini orqadan uchiga qarab siqishlari kerak. Orqa yo‘l chap qo‘l bilan toza kesak, tosh, qiymati yo‘q eski latta yoki eski paxta yoki maxsus hojat qog‘ozi bilan artib tozalanadi.


Istibro nima va u qanday qilinadi?


Istibro – siydik yo‘lida bir tomchi ham qoldirmay tozalanish bo‘lib, erkaklar uchun vojib. Buning uchun kiyimni ko‘tarib hojat o‘rnidan turgach, peshob yo‘liga kesak tutib yurish yo silkinish yo yo‘talish kerak. Siydik yo‘lida hech narsa qolmaganiga to‘la ishonch hosil bo‘lgach, suv bilan tozalanishga o‘tiladi.


(Davomi keyingi sonda)


Muhammad SHARIF JUMAN

“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 11-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws

Fiqh