Ramazon – o‘zi bilan bog‘liq shirin-shirin xotiralarni har damgidan ham yorqinroq yodga soladigan ajib fursat.
Qo‘lchalaridan birida pul, bittasida idishni mahkam ushlab, ko‘cha boshiga nisholda olishga ketayotgan bola qalbidagi quvonchdir Ramazon.
Nimagadir qoqinib, qo‘lidagi nisholda yer bilan bitta bo‘lgan go‘dakni turg‘izib, ust-boshini qoqib, yana boshqa kosaga nisholda to‘ldirtirib bergan bobo haqidagi xotiralardir.
“Birpasda tugab qoldi-ya ro‘za”, deb ko‘zyosh to‘kayotgan buvisini ko‘rib: “Ertaga hayit bo‘ladigan kunda ham yig‘laydimi?” deya o‘ylanayotgan kichkintoy ko‘zidagi hayratdir Ramazon.
Kattalarning murg‘ak ko‘ngil ishtiyoqini so‘ndirmaslik uchun “Yosh bolalar ro‘zani ikkiga bo‘lib tutadi”, degan gaplari sabab tushda qornini to‘yg‘azib, iftor paytida hamma bilan birga og‘iz ochayotgan kichkintoy qalbida ko‘z ochgan ibodatga muhabbatdir.
Iftorlik dasturxoniga tayyorlangan taomlarning yoqimli isi dimog‘ini qitiqlasa ham, bobosi gapiga kirib odob saqlab o‘tirgan bolakayda shakllanayotgan sabr ko‘nikmasidir Ramazon.
Bir oy davomida iftorlikka tansiqroq narsa pishirish uchun erinmay supra ochadigan onasi, opalari qavatida kichkina jo‘vasida jiddiyat bilan somsaga xamir yoyayotgan qizchaning urinishlaridir.
Qadr kechasi uxlamay chiqish yaxshiligini o‘zicha tushunib, ertalabgacha o‘tirishga qaror qilgan, biroq iftordan keyinoq uxlab qolgan, tong otganida uyg‘onib o‘ksinayotgan sabiyni quchib tasalli berayotgan onaning jonga malham so‘zlaridir Ramazon.
Bobosi, dadasi, amaki-tog‘asi, akalari bergan hayitlik pullariga orzu qilgan qo‘g‘irchog‘ini olish uchun shoshayotgan, egnidagi yangi atlas ko‘ylagining shitirlashiga quvonib chopayotgan qizaloqning shodliklaridir...
Aslida shular emasmi hali juda kichkinaligimizdan murg‘ak ko‘ngillarimizda Ramazonga muhabbat uyg‘otgan? Ana shu xotiralar emasmi bizga Ramazonni yanada aziz, yanada sevimli qilgan? Bobolarimiz, buvilarimiz, ota-onalarimiz, yoshi ulug‘larimizning eng katta xizmatlaridan bittasi shu ekani rost-ku!
Endi o‘zimiz ham kattalar qatoridamiz. Farzandlarimiz qalbida Ramazonga, ro‘zaga ishtiyoq, muhabbat, shavqni shakllantirish, ular yodida eng go‘zal xotiralarni qoldirish bizning zimmamizda. “Buning uchun unday qilishimiz kerak, bunday qilmog‘imiz lozim”, deyishga esa hojat yo‘q. Bolaligimiz Ramazonlari bilan bog‘liq xotiralarni, kattalarning xatti-harakatlarini eslasak, kifoya.
Ramazonni hurmatiga munosib o‘tkazish, jajji ko‘ngillarda bu oy bilan bog‘liq eng go‘zal taassurotlarni qoldirish barchamizga nasib qilsin!
Zumrad Foziljon qizi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Madinai munavvaraga borgan ziyoratchilar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qabrlari qarshisida turib, U zotga salom va salavot aytadi. Shu salom va salavotni past ovozda yoki qalb orqali yo‘llash kifoya qiladimi yoki qabrga yetib boradigan darajada baland ovozda aytish kerakmi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning muborak zotlari va u zotga bog‘liq bo‘lgan har bir holatda odob-axloq qoidalariga rioya qilish har bir musulmon erkak va ayol uchun lozimdir. Ayniqsa, Alloh taolo Madinai munavvaraga borish va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni ziyorat qilishga muyassar etgan baxtli inson Sarvari olamga salom aytishni yuksak odob saqlagan holatda amalga oshirishi talab etiladi. Shuning uchun salom va salavot yo‘llash hamda duo qilish vaqtida ovozni haddan tashqari baland ko‘tarmaslik go‘zal islomiy odobdir. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda Ul zot alayhissalomga nisbatan qanday ovozda murojaat qilishni o‘rgatib, bunday marhamat qilgan:
Ana shulardan kelib chiqib, ulamolarimiz qabri sharif qarshisida turib salom yo‘llash borasida quyidagi tavsiyalarni beradilar:
“Qabr devorining pastki qismiga nigohini qaratgan holda, haybat va ehtirom maqomida ko‘zlarini quyi solib, qalbini dunyo aloqalaridan forig‘ qilib turadi. Qalbida o‘zi turgan maqomning ulug‘ligini va huzurida turgan zotning yuksak maqomini his qiladi. So‘ngra ovozini balandlatmasdan, mo‘tadil holatda salom berib, bunday deydi: “Assalamu alayka ya Rasulalloh, Assalamu alayka ya Nabiyalloh”.
Demak, ziyoratchi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qabri shariflari oldiga borganda baland ovozda salom aytishi odobga ziddir. Odobning talabi shuki, past ovozda salavot va salom yo‘llab, ojizlik va tavozelik bilan shafoat so‘rab duo qiladi. Agar salom bergandan so‘ng o‘sha yerda to‘xtab duo qilish boshqalarga ozor berishga, tirbandlikka sabab bo‘lsa, u holda odob bilan salom berib, oldinga qarab yurib, undan keyin qiblaga yuzlangan holda duo qiladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.