Ro‘za nega bu darajada fazilatli va ahamiyatli?
Hakimul ummat, Mavlono Ashraf Ali Tahanoviy rahmatullohi alayh shunday deydilar:
Ulamolar aytadilarki, ro‘zaning bu darajada o‘ta fazilatli bo‘lishining sababi, unda ziyoda ixlos bo‘lishi va riyo yo‘qligidir. Hattoki, agar biror kimsa riyo (xo‘jako‘rsinlik) qilsa ham, o‘shandayam riyo bo‘la olmaydi. Boshqa ibodatlarning xilofidaki, ularda riyo qilishlik ila riyo bo‘la oladi. Shu sababdan ro‘zada izhori qovliyga (ya’ni, men ro‘zaman deb til ila oshkor qilishlikka) ham ijozat bor.
Bu yerda ikki da’vo bor. Biri, oshkor qilishlikka ijozat, ikkinchisi, bu o‘rinda oshkor qilishlik ila ham riyo bo‘lmaydi, deyishlik.
Ijozatning dalili shuki, hadisi sharifda "Qachonki, sizlardan biringiz ro‘zador bo‘lsa va u bilan birov janjallashsa, u holda men ro‘zadorman desin" deyilgan. Nabiy sollallohu alayhi vasallam izhori qovliyga ijozat berganlar.
Endi, oshkor qilishlik ila ham riyo bo‘lmasligi qoldi. Buning sababi shuki, unda ixlos shu darajada kuchliki oshkor qilishlik ila ham riyo bo‘lmaydi. Holbuki, tashdan qaraganda til ila "men ro‘zadorman" deyishlik ila riyo bo‘lib qolishi shubha qilinadi. Biroq men aytamanki, o‘shanda ham riyo bo‘lmaydi. Buning sababi shuki, avvalo jaliy ibodat (ya’ni, shakl va hay’ati ko‘rinib turgan ibodat) masalan, aynan namozda ham uning suratini o‘zi fe’lga dalolat qiladi. U surat bu ibodatdir, bu namozdir deydi. Bu yerda (ro‘zada) esa surat o‘zi til ila aytishligidan ham u haqiqatda ro‘zadormi yoki ro‘zador emasligi ma’lum bo‘ladimi?. Chunki, agar biror ro‘zador bo‘lmagan kimsa ham men ro‘zadorman desa, u holda uning da’vosi eshituvchilar nazdida rost bo‘ladi.
Agar biror kimsa, "men ro‘zadorman" deyishlik ila nega riyo bo‘lmaydi? desa, uning javobi shuki, haqiqatda bundan riyo bo‘lmaydi. Yo‘qsa, Nabiy sollallohu alayhi vasallam unga ijozat bermas edilar. Magar, hadisda mavjudki, "Ro‘zada janjallashish yo‘q. Agar biror kimsa uni haqorat qilsa, u holda men bugun ro‘zaman, shuning uchun hech narsa demayman desin" deyilgan.
Qachonki, hadisda izhori sovmga (ya’ni, ro‘zasini oshkor qilishga) ijozat bo‘lsa, u holda men ro‘zaman, men ro‘zaman, deyishlik ila ham riyo bo‘lmaydi. Yo‘qsa, riyoga ijozat lozim keladi va bu mumkin emas. Bu naqliy javobdir.
Aqliy javob shuki, men ro‘zaman deyishlik ila qanday qilib riyo bo‘lishi mumkin? Chunki, bu da’voning rost ekanligini bilishning biror surati yo‘q. Ehtimol, u g‘uslxonaga borib, suv ichgan bo‘lishi va tashqariga chiqib "men ro‘zadorman" degan bo‘lishi mumkin. Shuning uchun "men ro‘zaman" deyishlik ila ham riyo bo‘lmaydi.
Ha, agar biror shaxs riyo qasdi (niyati) ila bu jumlani aytsa, xuddi bugungi kunda ro‘zadorlar bugun saharlikka tura olmadik, saharlik qilmasdan ro‘zamiz, deb aytib yurganlari kabi. Goho chanqoqlik va hokazolardan shikoyat qiladilar. Bunda qasdi riyo (ya’ni, ho‘jako‘rsinlikni niyat qilishlik) gunohi bo‘ladi. Chunki, riyo gunoh bo‘lgani kabi, uni qasd qilishlik ham gunohdir. Magar bu yerda riyoning haqiqati mavjud emas.
Qachonki, unda riyo bo‘lmasa, u holda ixlos bo‘ladi. Qaysi ibodatda ixlos bo‘lsa, u holda u fazilatga sabab bo‘ladi. Endi, ro‘zada ixlos ziyoda bo‘lgach, uning fazilati yanada ziyoda bo‘ladi.
Chunonchi, ulamolar ro‘zaning xos fazilati aynan ixlos sababidandir deb ochiq-oydin ham yozganlar.
"Muborak Ramazon ahkomlari" kitobidan. Urdu tilidan
Toshkent shahar, Uch-tepa tumani, "Hazrati Ali" masjidi noibi-imomi Abdulqayyum Komil tarjimasi.
TIVda Indoneziya, Malayziya va Singapurdan O‘zbekistonga ko‘proq sayyohlarni jalb qilish masalalari muhokama qilindi
13 iyul kuni Tashqi ishlar vazirligida davlatimiz rahbarining 2021 yil 9 fevraldagi “O‘zbekiston Respublikasida ichki va ziyorat turizmini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni hamda Vazirlar Mahkamasining 2026 yil 9 yanvardagi “Umra plyus” ziyorat turizmi dasturini amalga oshirishga qaratilgan qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori ijrosini ta’minlash doirasida Indoneziya, Malayziya va Singapurdan mamlakatimizga tashrif buyurayotgan sayyohlar oqimini kengaytirishga qaratilgan yig‘ilish bo‘lib o‘tdi, deb xabar qilmoqda “Dunyo” AA muxbiri.
TIV ma’lumotiga ko‘ra, gibrid formatda tashkil etilgan ushbu yig‘ilishda O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi, Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi, Texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Buxoro, Samarqand viloyatlari va Toshkent shahri hokimliklari, “Uzbekistan Airways” AJ, “Uzbekistan Airports” AJ, mahalliy aviatashuvchi kompaniyalar, “Uzbekistan–Malaysia–Indonesia Travel Association”, “Umra ziyoratlari sayyohlik agentliklari assotsiatsiyasi”, shuningdek, turistik kompaniyalarning 40 nafarga yaqin vakillari ishtirok etishdi.
Yig‘ilishda Janubiy-Sharqiy Osiyo davlatlaridan O‘zbekistonga sayyohlar oqimini oshirish yo‘lidagi transport-logistika, xizmat ko‘rsatish va targ‘ibot masalalari atroflicha muhokama qilindi. Xususan, Malayziyadan qatnovlarni ko‘paytirish hamda Indoneziya va Singapurdan to‘g‘ridan to‘g‘ri aviareyslarni yo‘lga qo‘yish, “Umra+” dasturi doirasida ziyorat turizmi bo‘yicha targ‘ibot ishlarini jadallashtirish, xorijiy ziyoratchilar uchun infratuzilmani xalqaro halol standartlariga moslashtirish va sayyohlik kompaniyalar bilan ushbu yo‘nalishda olib borilayotgan ishlarni muvofiqlashtirish masalalari muhokama qilindi.
Tadbir “muammo-taklif-yechim” formatidagi ochiq muloqot ko‘rinishida bo‘lib o‘tdi va unda tomonlar sohadagi muammo hamda mavjud imkoniyatlar yuzasidan konstruktiv fikr almashishdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
