frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

RAMAZON YOG‘DUSI: Tarovih namozi uyda qanday o‘qiladi?

27.04.2020   4437   5 min.
RAMAZON YOG‘DUSI: Tarovih namozi uyda qanday o‘qiladi?
Har yili mamlakatimizda muborak Ramazon oyini kutib olishga o‘zgacha tayyorgarlik ko‘rilib, masjidlarda tarovih namozlari ado etilar edi.
 
Bu yil muborak kunlar sinovli davrga to‘g‘ri keldi. Hozirgi karantin paytida tarovih namozini hamma o‘z uyida o‘qishi kerakligi aytilmoqda.
 
Bu amalning qanday ado etilishi haqidagi savolga O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo bo‘limi yetakchi mutaxassisi G‘ulomiddin Xolboyev javob berdi:
 
– Bismillahir Rohmanir Rohim. Tarovih – istirohat ma’nosidagi "tarviha" so‘zining ko‘pligidir. To‘rt rakat o‘qib, ortidan dam olingani uchun bu namoz shunday nomlangan.
 
Ramazon oyi fazilatlarga boydir. Uning fazilatlaridan biri oy davomida xufton namozidan keyin taroveh namozi o‘qishdir. Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam taroveh namozi haqida shunday deganlar:
 
"إِنَّ اللهَ فَرَضَ صِيَامَ رَمَضَانَ وَسَنَنْتُ لَكُمْ قِيَامَهُ فَمَنْ صَامَهُ وَقَامَهُ إِيْمَاناً وَاحْتِسَابًا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمٍ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ" (رواه الإِمامُ النسائى عن عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابن عوف، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ).
 
ya’ni: “Alloh taolo Ramazon ro‘zasini farz qildi va men uning qiyomini sizlar uchun sunnat qildim. Kimki imon va ishonch bilan, savob umidida ro‘za tutsa va kechalari qoim tursa, onadan tug‘ilgan kunidagidek gunohlardan pok bo‘ladi” (Imom Nasoiy rivoyatlari).
 
Ramazonning kechalarida qoim bo‘lish, deganda tarovih namozini ado etish tushuniladi. Demak, ixlos bilan savob umidida Ramazon ro‘zasini tutib, tarovih namozlarini o‘qisak, Ramazon oyi tugashi bilan onadan tug‘ilgan boladek gunohlardan forig‘ bo‘lamiz, inshaalloh.
 
Taroveh namozini o‘qish erkaklarga ham, ayollarga ham ta’kidlangan sunnatdir. Tarovihni yolg‘iz o‘qish mumkin, lekin jamoat bo‘lib o‘qilsa, jamoatga va’da qilingan ajru savobga erishiladi. Ikki kishi ham jamoat hisoblanadi. Qancha jamoat ko‘p bo‘lsa shuncha savobi ham ko‘p bo‘ladi.
 
Tarovih namoziga azon va takbir aytilmaydi.
 
Tarovihning rakatlari: Taroveh yigirma rakatdir. Har ikki rakatdan so‘ng salom beriladi. To‘rt rakatdan o‘qish ham joiz. Har to‘rt rakat o‘qilgandan so‘ng to‘rt rakat namoz o‘qiladigan muddatcha dam olish mustahab. Ushbu istirohat paytida tasbih, tahlil aytish afzal. Bizning yurtimizda quyidagicha tasbihni uch marta aytish odat bo‘lgan: Subhaana zil mulki val malakut. Subhaana zil ’izzati val ’azomati val qudroti val kibriyayayai val jabarut. Subhaanal malikil hayyillazi laa yanaamu valaa yamuut. Subbuhun quddusun robbunaa va robbul malaaikati varruh. Laa ilaaha illallohu nastag‘firulloh, nasalukal jannata va na’uzu bika minan-naar.
 
Ushbu tasbihni bir kishi o‘qiydi, qolganlar quloq soladi. Tasbihni yod olgunga qadar kitobdan o‘qisa ham bo‘ladi. Yuqoridagi tasbehning o‘rniga kishi o‘zi bilgan duolarini o‘qishi yoki jim turishi ham mumkin.
 
Tarovihning vaqti – Xufton va uning sunnatidan keyin boshlanib tong otgungachadir. Tarovihni vitrdan oldin o‘qish afzal. Vitrdan keyin o‘qisa ham joiz. Yolg‘iz namoz o‘qiguvchi kishi Ramazonda ham vitrni yolg‘iz o‘qishi mumkin.
 
Tarovihning niyati – “Ikki rakat taroveh namozini o‘qishni niyat qildim, yuzimni qiblaga qaratdim, xolisan lillahi taolo Allohu akbar”. Agar imomga iqtido qiladigan bo‘lsa, niyatga “ushbu imomga iqtido qildim” degan jumlani qo‘shadi.
 
Tarovihda qiroat – Ramazon oyida Taroveh namozi o‘qish davomida Qur’oni karimni bir marta xatm qilish sunnatdir. Qur’oni karimni to‘la yod olmagan kishi har rakatda “Fotiha” surasidan so‘ng o‘zi yaxshi bilgan surani o‘qishi mumkin, hatto “Fotiha” surasidan boshqa faqat bitta surani bilgan kishi Tarovihning har rakatida shu surani zam sura qilishi mumkin.
 
Tarovih namozi jamoat bo‘lib o‘qilsa, imom ovoz chiqarib qiroat qiladi. Unga iqtido qilganlar qiroat qilmasdan tinglab turadi. Tarovihni yolg‘iz o‘quvchi erkak kishilar esa ixtiyorli, xohlasa ovoz chiqarib, xohlasa ovozsiz qiroat qiladi.
 
Vitr namozi faqat Ramazon oyida jamoat bo‘lib o‘qiladi. Bunda imom vitrning har uch rakatida jahriy qiroat qiladi. Qunut duosini imom ham, muqtadiylar ham ichida o‘qiydi (“Al-Fatovol hindiyya” va “Fathu bobil inoya” kitoblari). Vallohu a’lam.
 

G‘ulomiddin XOLBOYEV

O‘MI Fatvo bo‘limi xodimi

Toshkent islom instituti o‘qituvchisi

 

O‘zA
 
Manba: http://uza.uz
Ramazon-2020
Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   37681   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV