Faqat ASOSIYLARIni sanab o‘tamiz. (Maqola 5 qismdan iborat)

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:

 

• Tilni tiygan boy bo‘lar.

 

• Katta tishlasang ham, katta gapirma!

 

• So‘z ko‘rki — maqol.

 

• Yetti o‘ylab, bir kes.

 

• Oldin o‘yla, keyin so‘yla.

 

• Dunyoni yel buzar,
  Odamni — so‘z.

 

• Aytdim — tutildim,

Aytmadim — qutuldim.

 

• Gapirganing — kumush,

Gapirmaganing — oltin.

 

• Til suyaksiz bo‘lsa ham, suyakni yanchiy olar.

 

• Yomon til yo jonga urar,
  Yo — imonga.

 

• Sukut so‘zdan afzal.

 

• Ko‘p gap — eshakka yuk.

 

• Ariqni suv bezar,
  Odamni — so‘z.

 

• Yomon so‘z egasiga qaytar.

 

• Aytar so‘zni ayt,
  Aytmas so‘zdan qayt.

 

• Aytilgan so‘z — otilgan o‘q.

 

• Gapning ozi yaxshi,
  Qizning — nozi.

 

• Gapning qisqasi — yaxshi,
  Qisqasidan hissasi — yaxshi.

 

• Sukut — gul.

 

• Anjom — uy ziynati,
  So‘z — inson ziynati.

 

• Achchiq savol berib,
  Shirin javob kutma.

 

• Yaxshi so‘z kuldirar,
  Yomon so‘z o‘ldirar.

 

• Suydirgan ham til,
  Kuydirgan ham til.

 

• Achchiq til — zahri ilon,
  Chuchuk tilga — jon qurbon.

 

•  O‘ziga boqma, so‘ziga boq.

 

• «Barakalla»ga quyi mehnat qilib o‘lar.

 

• Bir tavakkal buzadi,
  Ming qayg‘uning qal’asin.

Bir shirin so‘z bitkazar,
Ming ko‘ngilning yarasin.

 

• Bir yaxshi gap esdan chiqmas,
  Bir — yomon gap.

 

• Birovning o‘zi g‘ar,
  Birovning so‘zi g‘ar.

 

• Bug‘doy noning bo‘lmasin,
  Bug‘doy so‘zing bo‘lsin.

 

• Gapda g‘iybat yomon,
  Dardda — quyonchiq.

 

• Gapdan gap chiqar,
  Cho‘pdan — xas.

 

• Gapi gapga o‘xshamas,
  Og‘zi gapdan bo‘shamas.

 

• Gapi sassiqning o‘zi sassiq.

 

• Gapi to‘mtoqning o‘zi to‘mtoq.

 

• Gapi to‘ngning o‘zi to‘ng.

 

• Gapning yomoni pichir.

 

• Go‘sht-yog‘ berma, yaxshi til ber.

 

• Donning achchig‘i yaxshi,
  So‘zning — shirini.

 

• Duo bilan el ko‘karar,
  Yomg‘ir bilan yer ko‘karar.

 

• Duo olgan ko‘karar,
  Tuhmat olgan oqarar.

 

• Duo olgan omondir,
  Qarg‘ish olgan yomondir.

 

• Yomon gap — bosh qozig‘i,
  Yaxshi gap — jon ozig‘i.

 

• Yomon gap yer tagida uch yil yotar.

 

• Yomon gap tarsakidan yomon.

 

• Yomon gapning oyog‘i olti.

 

• Yomon so‘z bo‘lmasa,
  Yaxshi so‘z bo‘lmaydi.

 

• Yomon so‘zlab sovutma,
  Jon og‘ritib ovutma.

 

• Yomon so‘zning qanoti bor.

 

• Yomonning tili bor,
  Yaxshining — dili.

 

• Yomonning yuzi qursin,
  Gapirgan so‘zi qursin.

 

• Yomonning yaxshi so‘zidan,
  Yaxshining yomon so‘zi yaxshi.

 

• Jig‘li qarg‘ish jig‘ini topar,
  Jig‘siz qarg‘ish — o‘zini.

 

• Zahar til suyakni yorar.

 

• Iliq so‘z — shakar,
  Sovuq so‘z — zahar.

 

• Issiq kiyim tanni ilitar,
  Issiq so‘z jonni ilitar.

 

• Kishining o‘zi yetmagan yerga so‘zi yetar.

 

• Kuch egmaganni so‘z egar.

 

• Ko‘zdan ko‘zing toysa,
  So‘zdan ko‘ngling toyar.

 

• Ko‘ngilni qo‘l bilan ovlamasang,
  Til bilan ovla.

 

• Ko‘ngilsiz gapning kechikkani yaxshi.

 

• Mazali so‘zga quloq charchamas.

 

• Ma’qul so‘zga qoruv yo‘q.

 

• Ming chechanni bir ezma yengar.

 

• Muzdan suv tomar,
  So‘zamoldan — bol.

 

• Ovni — oziq bilan,
  Odamni — so‘z bilan.

 

• Ovqatni tuz mazali qilar,
  Odamni — so‘z.

 

• Odam gap bilan,
  Hayvon o‘t bilan.

 

• Odam so‘zi bilan sinalar,
  Osh — tuzi bilan.

 

• Odam — so‘zlashguncha,
  Yilqi — kishnashguncha.

 

• Odam so‘zlashib tanishar,
  Hayvon — hidlashib.

 

• Odam so‘zlashar,
  Hayvon yalashar.

 

• Olim so‘zi oz,
  Oz bo‘lsa ham soz.

 

• Orqadagi gap — og‘ildagi tezak.

 

• Ochiq til osh yedirar,
  Achchiq til tosh yedirar.

 

• Oq degani — olqish,
  Qora degani — qarg‘ish.

 

• Og‘izga kelgan so‘z arzon,
  Ovulga kelgan bo‘z arzon.

 

• Og‘izdan chiqqan so‘z qaytmas.

 

• Og‘rigan joyga qo‘l yugurar,
  Og‘ritar so‘zga til yugurar.

 

• Pichir-pichirdan o‘t chiqar.

 

• Puling bo‘lmasa, bo‘lmasin,
  Shirin so‘zing bo‘lsin.

 

• Sabr qilgan moy oshar,
  Olqish olgan ko‘p yashar.

 

• Sen ham — bir og‘izdan,
  Siz — ham.

 

• Sovuq gap yurakni muzlatar.

 

• Suv o‘z yo‘lini topar,
  So‘z — o‘z egasini.

 

• Suyaksiz til suyak sindirar.

 

• So‘z — bir, sayqal — qirq.

 

• So‘z kaltada,
  Un xaltada.

 

• So‘z nayzadan o‘tkir.

 

• So‘z oyoqdan ilgari borar.

 

• So‘z ojizi bo‘lguncha,
  Ko‘z ojizi bo‘l.

 

• So‘z suyakdan o‘tar,
  Tayoq — etdan.

 

• So‘z chumchuq emas,
  Og‘izdan chiqsa, tutib bo‘lmas.

 

• So‘z emgak bo‘lar,
  Bo‘z — ko‘ylak.

 

• So‘zda qanquv yomon,
  Dardda — sanchuv.

 

• So‘zdan so‘zning farqi bor,
  O‘ttiz ikki narxi bor.

 

• So‘zdan so‘z chiqar,
  So‘zlamasang na chiqar.

 

• So‘zi nodurustning o‘zi nodurust.

 

• So‘zlagandan so‘zlamagan yaxshiroq,
  So‘zlab edim, boshimga tegdi tayoq.

 

• So‘zni bir ezmadan so‘ra,
  Bir — kezmadan.

 

• So‘zni so‘z ochar.

 

• So‘zning boyligi — odamning chiroyligi.

 

• So‘zning yomoni — sanchiq,
  Dardning yomoni — quyonchiq.

 

• So‘zning onasi — quloq,
  Suvning onasi — buloq.

 

• Tayog‘i yo‘g‘on birni urar,
  So‘zi yo‘g‘on mingni urar.

 

• Tanballik — kulfat,
  Mahmadanalik — ofat.

 

• Taom lazzati o‘zida.
  Odam lazzati — so‘zida.

 

• Til — aql bezagi.

 

• Til — aql tarozusi.

 

• Til — aql o‘lchovi.

 

• Til bor, bol keltirar,
  Til bor, balo keltirar.

 

• Til — dil kaliti.

 

• Til — dil tarjimoni.

 

• Til — dil jarchisi.

 

• Til tig‘i qilich tig‘idan o‘tkir.

 

• Til yugurigi — boshga,
  Oyoq yugurigi — oshga.

 

• Til yaxshisi bor etar,
  Til yomoni xor etar.

 

• Til tig‘dan o‘tkir.

 

• Tilga ixtiyorsiz — elga e’tiborsiz.

 

• Tilga e’tibor — elga e’tibor.

 

• Tilga ehtiyot — elga ehtiyot.

 

• Tili nopok — o‘zi nopok.

 

• Tili shirinning do‘sti ko‘p.

 

• Tilni bog‘la dil bilan,
  Dilni bog‘la til bilan.

 

• Tig‘ jarohati bitar,
  Til jarohati bitmas.

 

• Toza suvni yer olar,
  Yaxshi so‘zni el olar.

 

• Tuzsiz oshning epi oson,
  Tuzsiz gapning epi qiyin.

 

• To‘qson og‘iz so‘zning to‘qsonta tuguni bor.

 

• Uzun til — boshga to‘qmoq,
  Bo‘yinga — sirtmoq.

 

• Uzun til — umr zavoli.

 

• Uzun tilim — uzgin tilim,
  Qisqa tilim — tizgin tilim.

 

• Fil ko‘tarmaganni til ko‘tarar.

 

• Xabar — shamoldan tez.

 

• Xotin so‘zini qondirar,
  Er urug‘idan tondirar.

 

• Xushxabarning ming qanoti bor.

 

• Chin so‘z — mo‘tabar,
  Yaxshi so‘z — muxtasar.

 

• Shakar ham tilda,
  Zahar ham tilda.

 

• Shirin so‘z shakardan shirin.

 

• Shirin so‘z o‘likni ham tiriltirar.

 

• Shirin so‘z — qaymoqli ayron,
  Achchiq so‘z — bo‘yniga arqon.

 

• Shirin-shirin so‘zlasang,
  Ilon inidan chiqar.

Achchiq-achchiq so‘zlasang,
Musulmon dinidan chiqar.

 

• Shirin yuzingdan shirin so‘zing a’lo.

 

• Egasiz qarg‘ish egasini topar.

 

• El bor yerda so‘z bor.

 

• El qo‘shiq bilan tirik.

 

• El g‘aznasi — eski so‘z.

 

• Eldagi gap — dildagi gap.

 

• Elli(k) gapdan belli gap yaxshi.

 

• Elni sevsang, elcha gapir.

 

• Er boyligi — yo‘lda,
  So‘z boyligi — tilda.

 

• Er — lafzidan,
  Qo‘y — bo‘g‘zidan.

 

• Er so‘zi — el so‘zi.

 

• Etigi yomon to‘r bulg‘ar,
  Og‘zi yomon — el.

 

• Yuz yuzdan shirin,
  So‘z so‘zdan shirin.

 

• Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar,
  Yomon gap bilan pichoq qinidan chiqar.

 

• Yaxshi gapga quloq sol,
  Yomon gapga uloq sol.

 

• Yaxshi gapning ham qulog‘i bor,
  Yomon gapning — ham.

 

• Yaxshi naql — tomiri aql.

 

• Yaxshi osh berguncha, yaxshi so‘z ber.

 

• Yaxshi og‘izga — osh,
  Yomon og‘izga — tosh.

 

• Yaxshi so‘z boldan shirin.

 

• Yaxshi so‘z bo‘ldiradi,
  Yomon so‘z kuydiradi.

 

• Yaxshi so‘z iydirar,
  Yomon so‘z bezdirar.

 

• Yaxshi so‘z — ko‘ngil podshosi.

 

• Yaxshi so‘z suyuntirar,
  Yomon so‘z kuyuntirar.

 

• Yaxshi so‘z — yurak yog‘i,
  Yomon so‘z — yurak dog‘i.

 

• Yaxshi so‘z — yurakka malham,
  Yomon so‘z — yurakka g‘am.

 

• Yaxshi so‘zga uchar qushlar el bo‘lar,
  Yomon so‘zga pashsha kuchi fil bo‘lar.

 

• Yaxshi so‘zdan — vafo,
  Yomon so‘zdan — vabo.

 

• Yaxshi so‘zdan moy eriydi,
  Yomon so‘zdan soy quriydi.

 

• Yaxshi so‘zning mazasini bilmagan,
  Yomon so‘zning izzasini bilmas.

 

• Yaxshining so‘zi — oltin,
  Yomonning so‘zi — bolta.

 

• Yaxshining so‘zi toshni eritar,
  Yomonning so‘zi boshni chiritar.

 

• Yaxshining so‘zi — qaymoq,
  Yomonning so‘zi — to‘qmoq.

 

• Yaxshi-yaxshi desa,
  Kunda tariqday yaxshilik qo‘shilar emish.

Yomon-yomon desa,
Kunda tariqday yomonlik qo‘shilar emish.

 

• O‘z aqling aqldir,
  Elning aqli naqldir.

 

• O‘zi sovuqning — so‘zi sovuq.

 

• O‘n og‘iz so‘z ming og‘iz bo‘lar.

 

• O‘tarchining nashtari yeng ichida,
  Zahar xotin nashtari til uchida.

 

• O‘ttiz tishdan chiqqan so‘z,
  O‘ttiz uruqqa tarqalar.

 

• O‘q birni o‘ldirar,
  So‘z — mingni.

 

• Qarg‘ishning ikki uchi bo‘lar.

 

• Qattiq gap qarindoshga ham yoqmas.

 

• Qizil tilim bo‘lmasa,
  Qishlar edim elimda.

Yashil tilim bo‘lmasa,
Yayrar edim elimda.

 

• Qizil tilim tiyolmadim,
  Qizimnikiga borolmadim.

 

• Quruq so‘z bosh og‘ritar,
  Yoriq qoshiq og‘iz yirtar.

 

• Qo‘yning qimmati — yungida,
  Odamning qimmati — so‘zida.

 

• Sevdirgan ham til,
  Bezdirgan ham til.

 

• Sel ariqni buzar,
  Yomon so‘z — dilni.

 

• Quloqdan kirgan sovuq so‘z
  Ko‘ngilga borib muz bo‘lar.

 

• Qo‘tir qo‘ldan yuqar,
  Balo — tildan.

 

• Do‘st orttiraman desang,
  Shirin suhbat qil!

Dushman orttiraman desang,
Chaqirtikan bo‘l!

 

• Har kim o‘z tili bilan tirik.

 

• Yaxshiga qilsang yaxshilik –

Ham aytadi, ham qaytadi.

Yomonga qilsang yaxshilik –

Na aytadi, na qaytadi.

 

• Yaxshi so‘z to‘rga eltar,
  Yomon so‘z — go‘rga.

 

• Har mevaning po‘chog‘i bor,
  Har so‘zning o‘lchovi bor.

 

• Shirinso‘z shoh kosasida suv ichar.

 

• Hikmat — bir hovuch oltin.

 

• Oz gapir — soz gapir.

 

• Yo‘l quvgan xazinaga yo‘liqar,
  So‘z quvgan — baloga.

 

• Tuya ham muomalaga cho‘kar.

 

• Tilingda bo‘lsa boling,
  Kulib turar iqboling.

 

• Yaxshi so‘z qand yedirar,
  Yomon so‘z pand yedirar.

 

• Yomon til boshga balo keltirar,
  Yaxshi til davlat, dunyo keltirar.

 

                   Ibrohimjon domla Inomov.