FIRIBGARLIK – OG‘IR GUNOH
“Firib” so‘zi fors tilida aldash, yo‘ldan ozdirish, makr-hiyla, ma’nolarini bildiradi. Shu ishni qilgan yoki buni kasbga aylantirib olgan kimsani esa firibgar deyiladi. Aldov, firibgarlik, o‘g‘rilik shu qadar keng tarqaldiki, u kirib bormagan joy, u kirib bormagan soha qolmadi: imtihonlarda, tijoratda va hatto nikoh munosabatlarida ham odamlar yolg‘onni keng ishlatishmoqda.
Islomda aldov, firibgarlik, birovni chuv tushurish, savdo-sotiqda aldamchilik kabi illatlar qoralangan. Sir emaski, keyingi vaqtlarda ba’zi kishilar odamlardan qarzga yoki sherikchilikka, deb pul olib, oxir-oqibat uni qaytarmay o‘rtada nizo chiqishi, yaqin kishilar bir-biri bilan yuz ko‘rmas bo‘lib ketish holatlari kuzatilmoqda. Albatta, zarurat uchun qarz olish yoki sherikchilik bilan shug‘ullanish joiz. Biroq, olgan qarzini paysalga solmay qaytarish, sherikchilikda esa xiyonat qilmaslik lozim. Aks holda boshlangan ishlar ortga ketib, kasodga uchrashi tayin. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Kim odamlarning molini qaytarib berish maqsadida olsa, Alloh taolo unga yordamchi bo‘ladi. Kim odamlarning moliga talofat yetkazish (chuv tushurish) uchun olsa, Alloh taolo uning o‘ziga talofat yetkazadi” , -deganlar (Imom Buxoriy rivoyati)
Savdo-sotiq vaqtida xaridorga firib berish, masalan, aybli molni aybini yashirib sotish yoki soxta molni asl mol, deb sotish eng og‘ir gunohdir. Qo‘yidagi hadis bunga ochiq dalil bo‘ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam don sotayotgan odamning yonidan o‘tib qolibdilar. Uning doni orasiga qo‘l tiqib ko‘rsalar, namlanib qolgan ekan. “Bu nimasi?”, deb so‘radilar. Sotuvchi: “Ey Rasululloh, unga yomg‘ir tegibdi”, dedi. Shunda Rasululloh sallollohu alayhi vasallam: “Uni ustiga chiqarib qo‘ymaysanmi, odamlar ko‘rar edi”, dedilar va “Kim bizni aldasa, u bizdan emas”, dedilar (Imom Hokim rivoyati).
Ma’rufxon Aloxodjayev,
Namangan shahar “Abdulqodir qori” jome
masjidi imom-xatibi
Siz orzu qilasizmi yoki maqsadmi...?
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Agar maqsad va orzularingiz yozilgan kundaligingizni ko‘rsatsangiz, men sizga besh yildan keyin qayerda bo‘lishingizni yoki nima bilan shug‘ullanishingizni aytib bera olmayman. Ammo kundalik odatlaringizni ko‘rsatsangiz, besh yildan keyin qanday insonga aylanishingizni taxmin qila olaman.
Unutmang! Kelajak faqat maqsadlar bilan qurilmaydi. U har kuni takrorlanadigan kichik odatlar ipidan to‘qiladi.
Xulosa shuki, agar kelajagingizni bilmoqchi bo‘lsangiz, maqsadlaringizga emas, kundalik odatlaringizga e’tibor bering.
Har bir insonning o‘z maqsadlari bor. Kimdir 10 million so‘m topishni, kimdir 10 kilogramm vazn tashlashni, yana kimdir esa YouTubeda mashhur bo‘lishni orzu qiladi…
Biroq maqsadning o‘zi yo‘lni belgilamaydi. Yo‘lni kundalik odatlar belgilaydi. Masalan, 10 kilogramm ozishni istagan inson bunga faqat sog‘lom ovqatlanish va muntazam mashq qilishni odatga aylantirsagina erisha oladi.
Aksariyat odamlar esa bir necha kun tartibga amal qiladilar, keyin yana eski odatlariga qaytib ketadilar. Natijada, ularning maqsadlari devorga ilingan chiroyli rasmdek qolib ketadi. Chunki maqsad odatga aylanmadi.
Maqsad qo‘yish oson. Ammo odatni shakllantirish sabr, intizom va mehnat talab qiladi.
Odat bu – muntazam takrorlanadigan, vaqt o‘tishi bilan inson tabiatining bir qismiga aylanadigan xatti-harakatdir. Shunday darajaga yetadiki, uni deyarli o‘ylamasdan bajarasiz.
Aynan kundalik odatlar odamlar o‘rtasidagi eng katta farqni yuzaga keltiradi. Agar odatlaringizni yaxshilasangiz, maqsadlaringizga yaqinlashasiz.
Demak, har kuni odatlarimizni oz bo‘lsa-da, yaxshilashga intilishimiz kerak. Ana shu kichik, ammo barqaror qadamlar hayotimizda katta o‘zgarishlarni boshlaydi.
Biz har kuni yaxshiroq bo‘lishni tanlasak, kelajagimiz ham shunga yarasha go‘zal bo‘ladi.
Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan “Qanday amal Alloh uchun eng mahbubdir?”, deb so‘raldi. U zot alayhissalom: “Oz bo‘lsa ham, davomlisi”, dedilar» (Imom Termiziy rivoyati).
Sizning qanday maqsadlaringiz bor? So‘nggi kunlarda qaysi maqsadlaringizga erishish uchun harakat qilyapsiz?
Davron NURMUHAMMAD
