“Firib” so‘zi fors tilida aldash, yo‘ldan ozdirish, makr-hiyla, ma’nolarini bildiradi. Shu ishni qilgan yoki buni kasbga aylantirib olgan kimsani esa firibgar deyiladi. Aldov, firibgarlik, o‘g‘rilik shu qadar keng tarqaldiki, u kirib bormagan joy, u kirib bormagan soha qolmadi: imtihonlarda, tijoratda va hatto nikoh munosabatlarida ham odamlar yolg‘onni keng ishlatishmoqda.
Islomda aldov, firibgarlik, birovni chuv tushurish, savdo-sotiqda aldamchilik kabi illatlar qoralangan. Sir emaski, keyingi vaqtlarda ba’zi kishilar odamlardan qarzga yoki sherikchilikka, deb pul olib, oxir-oqibat uni qaytarmay o‘rtada nizo chiqishi, yaqin kishilar bir-biri bilan yuz ko‘rmas bo‘lib ketish holatlari kuzatilmoqda. Albatta, zarurat uchun qarz olish yoki sherikchilik bilan shug‘ullanish joiz. Biroq, olgan qarzini paysalga solmay qaytarish, sherikchilikda esa xiyonat qilmaslik lozim. Aks holda boshlangan ishlar ortga ketib, kasodga uchrashi tayin. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Kim odamlarning molini qaytarib berish maqsadida olsa, Alloh taolo unga yordamchi bo‘ladi. Kim odamlarning moliga talofat yetkazish (chuv tushurish) uchun olsa, Alloh taolo uning o‘ziga talofat yetkazadi” , -deganlar (Imom Buxoriy rivoyati)
Savdo-sotiq vaqtida xaridorga firib berish, masalan, aybli molni aybini yashirib sotish yoki soxta molni asl mol, deb sotish eng og‘ir gunohdir. Qo‘yidagi hadis bunga ochiq dalil bo‘ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam don sotayotgan odamning yonidan o‘tib qolibdilar. Uning doni orasiga qo‘l tiqib ko‘rsalar, namlanib qolgan ekan. “Bu nimasi?”, deb so‘radilar. Sotuvchi: “Ey Rasululloh, unga yomg‘ir tegibdi”, dedi. Shunda Rasululloh sallollohu alayhi vasallam: “Uni ustiga chiqarib qo‘ymaysanmi, odamlar ko‘rar edi”, dedilar va “Kim bizni aldasa, u bizdan emas”, dedilar (Imom Hokim rivoyati).
Ma’rufxon Aloxodjayev,
Namangan shahar “Abdulqodir qori” jome
masjidi imom-xatibi
18 may — Xalqaro muzeylar kuni munosabati bilan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida islom sivilizatsiyasi tarixi va muqaddas maskanlar bilan bog‘liq noyob artefaktlarning maxsus ko‘rgazma-taqdimoti bo‘lib o‘tdi.
Mazkur tadbir Markazning jahon islom merosini o‘rganish, asrab-avaylash va uni keng jamoatchilikka zamonaviy formatlarda namoyish etish borasida amalga oshirilayotgan ishlarining amaliy ifodasi bo‘ldi.
Ko‘rgazmaning eng muhim jihaatlaridan biri — Prezident Shavkat Mirziyoyev topshirig‘i asosida YEXHT va London politsiyasi hamkorligida o‘tkazilgan maxsus tadbirlar davomida aniqlanib, O‘zbekistonga olib kelingan noyob madaniy boyliklarning jurnalistlar va jamoatchilik vakillari ishtirokida tantanali ravishda ochilganidir.
Davlatimiz rahbarining tashabbusi va qo‘llab-quvvatlashi natijasida bugungi kungacha qariyb 2 mingga yaqin madaniy boyliklar yurtimizga qaytarilgan bo‘lib, Qurbon hayiti arafasida xalqimizga taqdim etilayotgan bu bebaho tuhfalar katta ma’naviy ahamiyat kasb etmoqda.
Ko‘rgazmada islom olamining eng muqaddas maskanlari bilan bog‘liq, yuksak qadriyatga ega bo‘lgan nodir yodgorliklar namoyish etilmoqda. Ularning markaziy eksponatlaridan biri — 1880 yilga mansub, muqaddas Ka’ba eshigining metall iplar bilan tikilgan tarixiy pardasi bo‘lmish “Burqa”dir.
Shuningdek, jamoatchilik e’tiboriga Ka’ba kisvasining bir qismi — “Xizom” hamda 1900 yilga oid Madinai Munavvaradagi Ravza maqbarasi yopinchig‘i taqdim etildi. Ekspozitsiyadan Ka’baning shimoliy qismi tomiga o‘rnatilgan zarhal suv oqizgich — “Mizob ar-Rahmon”, “Muhammad” va “Alloh” yozuvlari tushirilgan badiiy pannolar hamda 1793–1795 yillarda ko‘chirilgan, islom xattotlik san’atining nodir namunasi hisoblangan “Daloil al-xayrot” va “Al-hizb al-a’zam” asarlaridan iborat noyob duo kitobi ham o‘rin oldi.
So‘nggi yillarda davlatimiz rahbari tomonidan madaniy merosni izlash va Vatanga qaytarish bo‘yicha qo‘yilgan vazifalar amalda o‘z ifodasini topmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi bu borada muhim ilmiy-ma’rifiy maskan sifatida jahonning turli davlatlaridagi auksion uylari va shaxsiy kolleksiyalarda saqlanayotgan yurtimizga oid osori-atiqalarni aniqlash va sotib olish ishlarini izchil davom ettirmoqda.
Xalqaro muzeylar kuni munosabati bilan tashkil etilgan mazkur taqdimot nafaqat markaz ekspozitsiyasini boyitadi, balki xalqimizning boy tarixi, ma’naviy merosi va bag‘rikenglik an’analarini keng targ‘ib qilishga, madaniy merosni asrab-avaylab, kelajak avlodga yetkazish hamda yoshlarda tarixga hurmat tuyg‘usini mustahkamlashga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati