Sayt test holatida ishlamoqda!
06 Noyabr, 2026   |   26 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:39
Quyosh
07:00
Peshin
12:12
Asr
15:31
Shom
17:16
Xufton
18:31
Bismillah
06 Noyabr, 2026, 26 Jumadul avval, 1448

Ming oydan afzal kecha

25.05.2019   51455   5 min.
Ming oydan afzal kecha

Oylarning eng ulug‘i Ramazon, kunlarning eng ulug‘i juma bo‘lganidek, kechalarning ham fazilatlisi qadr kechasidir. Alloh taolo bu kecha haqda alohida sura nozil qildi va uning nomini ham aynan shu kecha bilan atadi.

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

 إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ. وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ. لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ. تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ. سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ 

«Albatta, Biz uni (Qur’onni «Lavhul mahfuz»dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik. (Ey Muhammad!) Qadr kechasi nima ekanini Sizga ne ham anglatur?! Qadr kechasi ming oydan yaxshiroqdir. U (kecha)da farishtalar va Ruh (Jabroil) Parvardigorlarining izni bilan (yil davomida qilinadigan) barcha ishlar (rejasi) bilan (osmondan yerga) tusharlar. U (kecha) to tong otgunicha salomatlikdir».

Sura muborak Qadr kechasiga bag‘ishlangan. Bu kechada bir yillik ishlar, hukmlar, rizqlar, ajallar belgilanadi. Alloh taolo bir yillik taqdirni farishtalarga bildiradi va bu yil taqdir qilingan narsalarni ularga yozib qo‘yishni amr etadi.

Bu muborak kechaning qadri ulug‘dir. Qadr so‘zi ikki xil ma’noda – qadri ulug‘, ikkinchisi, miqdor, ya’ni bandalarning taqdirini belgilashdir.

Alloma Ibn Kasir (rahmatullohi alayh) suraning nozil bo‘lish sababi haqida: «Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) ummatlariga ko‘proq xayrli ishlar qilib, ulug‘ savobga ega bo‘lishini orzu qilib: “Ey Rabbim, mening ummatimni ummatlar ichida umri qisqa, amali oz qilding!” dedilar. Shunda Parvardigori olam: Siz va ummatingiz uchun, ey habibim, Qadr kechasini ming oydan afzal qildim, dedi. Shunda Rasululloh va barcha sahobalar quvonib ketishdi», deganlar.

Buyuk vatandoshimiz, alloma Abul Qosim Zamaxshariy (rahmatullohi alayh) aytadi: “Bu surada Alloh taolo Qur’oni karimni uch usul bilan ulug‘lagan: birinchisi, Qur’onni nozil etishni faqat O‘ziga mansub qilgan. Ikkinchisi, uning ulug‘ligi va sharafini bildirib, nomini ochiq aytmay, ishora bilan keltirgan. Uchinchisi, Qur’on nozil qilingan vaqtning qadrini oshirgan”.

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Kim Laylatul Qadr kechasini imon va ixlos bilan bedor o‘tkazsa, uning o‘tgan barcha gunohlari mag‘firat qilinadi” (Imom Buxoriy rivoyati), dedilar.

Rivoyat qilinishicha, bir kuni Muso (alayhissalom) Alloh taologa nido qilib: «“Iloho, sening yaqinligingni bilishni istayman”, dedi. Alloh taolo: “Men Qadr tunida uyg‘oq bo‘lganlarga yaqindirman”, dedi. Muso (alayhissalom) yana: “Iloho, sening rahmating orzusidaman”, dedi. Alloh taolo: “Mening rahmatim Qadr kechasida miskinlarga rahm qilganlargadir”, dedi. Muso (alayhissalom): “Iloho, sirot ko‘prigidan yashindek o‘tishni istayman”,  deganlarida, Alloh taolo: “Qadr kechasida faqirlarga sadaqa berganlarni oldinroq o‘tkazaman”, dedi. Muso (aalayhissalom) davom etib: “Iloho, jannat bog‘larida bo‘lishni va ularning mevasidan tanovul qilishni istayman”, dedi. “Qadr kechasida tasbeh aytib, Meni zikr etish bilan mashg‘ul bo‘lganlar jannat bog‘lariga sazovor bo‘lishadi”, dedi Alloh. Muso (alayhissalom): “Iloho, do‘zaxdan najot topishni istayman”, deganlarida, Alloh taolo “Qadr kechasida ko‘p istig‘for aytganlar do‘zaxdan najot topadilar”, dedi. Muso (alayhissalom) yana iltijo qilib: “Iloho, Sening roziligingni istayman”, deganlarida, Alloh taolo: “Ey Muso, Mening roziligimni qadr kechasida ikki rakat nafl namoz o‘qiganlar topadilar”,  dedi (“Zubdatul voizin”).

Qadr Ramazon oyining nechanchi kechasi ekanini Alloh va Rasuli sir tutgan. Bandalar Ramazon oyining har kechasini qadr bilib, uni bedor o‘tkazishi uchun shunday qilingan. Lekin sahobalar Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)dan uni aniqlab aytib berishlarini ko‘p so‘raganlaridan keyin dastlab Ramazonning uchinchi o‘n kunligida, keyinroq toq kechalaridan izlash kerakligi haqida aytganlar. Oxiri, u kechaning alomatlari Ramazonning 27-kechasi ekani ma’lum bo‘ldi (Tafsiri Bag‘aviy).

Oysha (roziyallohu anho) aytadilar: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Laylatul qadrni Ramazonning oxirgi o‘n kunligining toq kunlarida kutinglar”, deb aytdilar» (Imom Buxoriy rivoyati).

Laylatul qadrning yana bir fazilati, bu kechada farishtalar va Ruh (ya’ni, Jabroil alayhissalom) Alloh taoloning izn-ixtiyori ila yil davomida qilinadigan barcha ishlarni belgilash uchun osmondan zaminga tushadilar.

Qadr kechasi to tong otgunga qadar tinchlik, osoyishtalik va salomatlik kechasidir. Aslida Ramazoni sharifning o‘zi rahmat, mag‘firat va tinchlik-omonlik oyidir. Shu bois oylar sultoni Ramazonni xotirjamlik va osoyishtalikda o‘tkazishimiz, uning har bir kun va soatini g‘animat bilishimiz lozim.

 

Tolib NIZOM

 

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Movarounnahrdan O‘mongacha: O‘zbekiston islom sivilizatsiyasi merosi bo‘yicha xalqaro muloqot ko‘lamini kengaytirmoqda

06.11.2026   13524   5 min.
Movarounnahrdan O‘mongacha: O‘zbekiston islom sivilizatsiyasi merosi bo‘yicha xalqaro muloqot ko‘lamini kengaytirmoqda

2026 yil 4 noyabr kuni O‘mon  Sultonligi poytaxti Masqat shahrida «O‘zbekiston — O‘mon: madaniy aloqalar. Movarounnahr — asrlar osha taralgan islom sivilizatsiyasi ziyosi» mavzusida xalqaro simpozium bo‘lib o‘tdi. Mazkur tadbir O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning mualliflik loyihasi bo‘lgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xorijiy taqdimotlari turkumini davom ettirdi. Ushbu uchrashuvlar davlatimiz rahbarining islom sivilizatsiyasi merosini xalqaro maydonda keng targ‘ib etish tashabbusi doirasida o‘tkazilmoqda.

Simpozium ochilishidan avval faxriy mehmonlar Markaz tomonidan tayyorlangan ko‘rgazma bilan tanishdilar. Ekspozitsiyani birinchilardan bo‘lib simpoziumning faxriy mehmoni — O‘mon  Sultonligi Vaqflar va diniy ishlar vaziri doktor Muhammad bin Said bin Xalfon Maamariy tomosha qildi. U bilan birga Sulton Qobus nomidagi Oliy madaniyat va fan markazi bosh kotibi Habib bin Muhammad Riyomiy, O‘mon  Sultonligi Davlat kengashi a’zosi doktor Muhammad Said Amur Hajriy, shuningdek, ilmiy va madaniy doiralar vakillari ham ko‘rgazmani ko‘zdan kechirdilar, xabar bermoqda iccu.uz.

Ko‘rgazmada O‘zbekistonning tarixiy, ilmiy, ma’naviy va badiiy merosi bilan tanishtiruvchi 150 dan ortiq kitob nashrlari, shuningdek, miniatyuralar, haykaltaroshlik namunalari va boshqa eksponatlar namoyish etildi. Markazning noshirlik loyihalari hamda Movarounnahr merosini o‘rganish va ommalashtirish borasidagi faoliyati mehmonlarda alohida qiziqish uyg‘otdi.

Simpozium O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi va O‘zbekiston Respublikasining O‘mon  Sultonligidagi elchixonasi tomonidan Markaz Ilmiy kengashi a’zolari ishtirokida tashkil etildi. Forumda 250 nafarga yaqin ishtirokchi, jumladan, senatorlar, davlat muassasalari, ilmiy va madaniy tashkilotlar vakillari, xorijiy diplomatik vakolatxonalar elchilari, ikki mamlakatning taniqli olimlari va madaniyat arboblari qatnashdi.

Tadbirda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov, O‘zbekiston Respublikasining O‘mon  Sultonligidagi Favqulodda va muxtor elchisi Abdusalom Xatamov hamda Sulton Qobus nomidagi Oliy madaniyat va fan markazi bosh kotibi Habib bin Muhammad Riyomiy qutlov so‘zlari bilan ishtirok etdilar. Dastur doirasida qatnashchilarga Markazning ilmiy-ma’rifiy faoliyati va loyihalari haqida videotaqdimot namoyish qilindi.

Ilmiy sessiyada o‘monlik va o‘zbekistonlik olimlar ikki mamlakatning islom sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi hamda hamkorlik istiqbollarini muhokama qildilar. O‘mon  tomonidan ma’ruzachilar qatorida O‘mon  Sultonligi Davlat kengashi a’zosi doktor Muhammad Said Amur Hajriy hamda Sulton Qobus universiteti professori, media va intellektual dasturlar bo‘yicha maslahatchi va ekspert doktor Saif bin Solim bin Saif Hodiy ishtirok etdi. Doktor Hodiy o‘z ma’ruzasini O‘mon  jamiyatida tinch-totuv hamjihatlikda yashash masalasiga bag‘ishladi.

O‘zbekiston Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov O‘zbekiston va O‘mon  qo‘lyozma merosini saqlash, raqamlashtirish hamda ilmiy muomalaga kiritish istiqbollari haqida so‘z yuritdi. Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurov O‘zbekistonda islom ta’limi tarixi va uning zamonaviy tajribasini yoritib berdi. Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti professori Shorustam Shomansurov ikki mamlakat oliy ta’lim muassasalari o‘rtasidagi hamkorlik istiqbollarini taqdim etdi.

Simpoziumning muhim amaliy natijalaridan biri O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan Sulton Qobus nomidagi Oliy madaniyat va fan markazi hamda «Bayt az-Zubayr» muzeyi bilan hamkorlik memorandumlarining imzolanishi bo‘ldi. Ushbu kelishuvlar ikki mamlakat muassasalari o‘rtasida qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirish, ko‘rgazmalar tashkil etish hamda kasbiy tajriba almashish uchun asos yaratadi.

Simpozium doirasida kitoblar va esdalik nashrlari almashinuvi ham bo‘lib o‘tdi. O‘mon Sultonligi Vaqflar va diniy ishlar vaziri doktor Muhammad bin Said bin Xalfon Maamariyga Katta Langar Qur’oni nusxasining faksimile nashri topshirildi. Sulton Qobus nomidagi Oliy madaniyat va fan markazi bosh kotibi Habib bin Muhammad Riyomiyga «Uchinchi Renessans poydevori» kitobi, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan nashr etilgan 120 ta kitob uchun sertifikat hamda Markazning esdalik sovg‘alari taqdim etildi.

Markaz nashrlari, shuningdek, Sulton Qobus majmuasi kutubxonasi hamda O‘mon  Milliy hujjatlar va arxivlar markaziga topshirildi. Milliy hujjatlar va arxivlar markazi hamda «Bayt az-Zubayr» muzeyi vakillariga ham kitob nashrlari topshirilganini tasdiqlovchi sertifikatlar taqdim qilindi.

Maskat shahrida o‘tkazilgan simpozium O‘zbekiston va O‘mon  o‘rtasidagi ko‘p asrlik madaniy muloqotning davomi bo‘ldi. Ko‘rgazma va ilmiy sessiya O‘mon  jamoatchiligini Movarounnahrning islom sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi bilan tanishtirgan bo‘lsa, imzolangan memorandumlar ushbu muloqotga amaliy mazmun bag‘ishladi.

 Shuningdek, tashrif davomida O‘zbekiston delegatsiyasi O‘mon Sultonligining qator yetakchi madaniy-ma’rifiy muassasalari, muzey va kutubxonalari, jumladan, O‘mon Sultonligi Milliy muzeyida bo‘lib, ularning faoliyati bilan tanishdi. Uchrashuvlar davomida muzeyshunoslik, madaniy merosni asrash, ilmiy tadqiqotlar va ikki tomonlama hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilinib, tajriba almashildi hamda qator hamkorlik memorandumlari imzolandi.

O‘mon Sultonligi Vaqf vaziri hamda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi rahbariyati o‘rtasida alohida uchrashuv bo‘lib o‘tdi. Unda ikki tomonlama hamkorlik aloqalarini yo‘lga qo‘yish va rivojlantirish, o‘zaro tajriba almashish hamda istiqbolda amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan qo‘shma loyihalar yuzasidan fikr almashildi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari