Joriy bo‘lgan vaqti: hijriy ikkinchi yil.
Hukmi: bizning mazhabimizga ko‘ra, fitr vojib amal sanaladi.
Sharti: ramazondan fitrga (og‘iz ochiqligi) chiqish munosabati bilan berilgani uchun shunday ataladi.
Mohiyati: fitr moldan emas, kishi boshidan sadaqa sanaladi.
Hikmati: Ro‘zador uchun behuda gap-so‘z va harakatlardan poklanish, miskinlar uchun taomlanishdir.
Miqdori: fitr sadaqasi bug‘doydan yarim so’, arpadan bir so’, mayizdan yarim so’ va xurmodan bir so’dir. Bir so’ taqriban (≈) 4 kilogrammdir.
Shunga ko‘ra, bu yilgi FITR sadaqasining miqdori Toshkent shahar bozorlaridagi narxga ko‘ra:
≈ 2 kilogramm bug‘doydan 6 000 (olti ming) so‘m;
≈ 4 kilogramm arpadan 10 000 (o‘n ming) so‘m;
≈ 2 kilogramm mayizdan 70 000 (yetmish ming) so‘m;
≈ 4 kilogramm xurmodan 100 000 (yuz ming) so‘m bo‘ladi.
Beriladigan vaqti: Ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam fitr zakotini ro‘zador uchun behuda gap-so‘z va harakatlardan poklanishi va miskinlar uchun taomlanishi bo‘lsin uchun farz qildilar. Kim uni namozdan oldin ado qilsa, u maqbul zakot bo‘lur. Kim uni namozdan keyin ado qilsa, sadaqalardan bir sadaqa bo‘lur» (Abu Dovud, Ibn Moja va al-Hokim rivoyat qilgan).
Fitr sadaqasiga nima beriladi? Hanafiy mazhabida fitr ro‘zasini taom bo‘ladigan narsaning o‘zi bilan berish shart emas, qiymatini bersa ham bo‘ladi, deyilgan.
Kimlarga beriladi? Fitr sadaqasi o‘zining yurtidagi musulmon miskinlarga beriladi. Boshqa ertda qarindoshlari bo‘lsa, ularga ham berish mumkin. Kofirga, murtadga, fosiqqa, boyga, dangasaga, ota-onasiga, bolasiga va xotiniga berilmaydi.
Fitr qanday chiqariladi? Kishi xotini, katta bolasi, boy bo‘lgan yosh bolasi nomidan sadaqai fitr bermaydi. Boy bo‘lgan yosh bolaga o‘zining molidan beradi.
Vaqtida berilmasa... Fitr sadaqasi uni bermagan odam zimmasidan soqit bo‘lmaydi. Uni ramazon oyidan keyin ham berishi lozim (Muxtasar ul-viqoya).
Damin JUMAQUL tayyorladi
Rossiyaning “Russia News” internet nashrida Toshkentda bo‘lib o‘tgan Islom sivilizatsiyasi forumi yakunlariga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqolada qayd etilishicha, “Tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat yo‘li” mavzusida bo‘lib o‘tgan Islom sivilizatsiyasining birinchi xalqaro forumi yakunlari bo‘yicha deklaratsiya qabul qilinib, unda islom sivilizatsiyasining insonparvarlik merosini qayta tiklash va keng targ‘ib etishga qaratilgan qator aniq tashabbuslar ilgari surilgan.
Nashrning ta’kidlashicha, mazkur Deklaratsiyaning asosini O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan 2017 yilda BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasi minbaridan ilgari surilgan islom sivilizatsiyasining insonparvarlik merosini tiklash va targ‘ib qilish
Ta’kidlanganidek, hujjat dunyoning 40 dan ortiq mamlakatidan kelgan vakillar tomonidan imzolangan. Uning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, islom sivilizatsiyasi jahon ilm-fani, madaniyati va ta’lim taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan bo‘lsa-da, bu meros haligacha yetarlicha e’tirof etilmagan. Bu, ayniqsa, dunyoda islomofobiya, ksenofobiya hamda islom haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlar saqlanib qolayotgan bir sharoitda alohida ahamiyat kasb etadi.
Shuningdek, maqolada islom sivilizatsiyasi merosini asrab-avaylash va ommalashtirishga qaratilgan qator tashabbuslar haqida ham so‘z boradi. Jumladan, Islom sivilizatsiyasi butunjahon alyansini tashkil etish, raqamli platformalar va kutubxonalarni yaratish, xalqaro tadqiqot dasturlari, mukofotlar va jamg‘armalar ta’sis etish, ensiklopediya tayyorlash, shuningdek, olimlar, muzeylar va yoshlar o‘rtasida hamkorlik platformalarini shakllantirish taklif etilgan.
“Yangi deklaratsiya yakuniy hujjat sifatida emas, balki islom sivilizatsiyasining boy ma’naviy va intellektual merosini asrab-avaylash hamda uning umuminsoniy qadriyatlarini xalqaro miqyosda keng targ‘ib etishga qaratilgan uzoq muddatli amaliy hamkorlikning boshlang‘ich nuqtasi sifatida baholanmoqda”, - deya yakunlagan “Russia News”.
O‘zbekiston musulmonlar idorasi Matbuot xizmati