Yaxshi kelding, ey sharofatli aziz mehmonimiz,
Intizor erdi yo‘lingda diydai giryonimiz,
Ey ko‘ngillar istagi, mahbubimiz, jononimiz,
O‘rtanur shavqing bila bu siynai so‘zonimiz,
Tiyra kulbamiz yorutding, ey mahi tobonimiz.
Jilvalar aylab saodat burjida, ey navnihol,
Yuz ochib, qilding namoyon nozaninlardek jamol,
Barqaror o‘lg‘il kamolot avjida ko‘rmay zavol,
Xush kelibsan, ketmag‘il, to umrimiz boricha qol,
Kechsin emdi sen bila qolgan hayoti fonimiz.
Dilhazinlarni quduming shodu xandon ayladi,
Kechamizni partavi mohing charog‘on ayladi,
Har sahar subhing nasimi anjumafshon[i] ayladi,
Sen tufayli Tangri ne’matlar farovon ayladi,
Hayri barkat kelganing mohi sharif ramadonimiz.
Qaysi bir madhing raqam qilgay sening, ey yaxshi zot,
Ulki mo‘min bahravar sendin hayotu ham mamot,
Ey karambaxshu saxolik, boisi xayru zakot,
Topg‘usi bechoralar sen birla tanglikdin najot,
Xayri maqdam, ey fazilatli mahi g‘ufronimiz.
Ta’rixi hijratga o‘tgach ikki yil ul biru bor,
Bandalarga ro‘za tutmoq amrin etdi oshkor,
Ehtirom ila tuting odobini, ey ro‘zador,
Koni xislat, xosiyatbaxshu mahi rahmatnisor,
Bir ulug‘ ne’matki, bizga tuhfai rahmonimiz.
Assalom, ey mohi oliy, xush kelibsan, marhabo,
Ey g‘ubori xoki poying diydalarga to‘tiyo,
Qilmadik shoyista amring, tutmadik sharting bajo,
Bo‘lg‘umiz afv etmasang, sharmandai yavmil-jazo,
Ul kuni so‘rganda bizdin adl ila sultonimiz.
Haq taolo bizga ko‘p lutfu inoyat ayladi,
Sen kabi bir mohi rahmatni karomat ayladi,
Xolisanlilloh agar kim senga xizmat ayladi,
Oni Tangrim loyiqi diydoru jannat ayladi,
Illati jurmu gunahlar dardiga darmonimiz.
Jumla oylardin fazilatli, muborak nomsan,
Benavolarga saxovatli ulug‘ ayyomsan,
Soim[ii] ahlini ziyofat qilg‘uchi har shom san,
Rahmatidin Jabraildek qosidi payg‘omsan,
Xayrxohu jurmpo‘shu[iii] pardai nuqsonimiz.
Mushkbo‘yi fayzi subhingdin muattardur dimog‘,
Ro‘shnoyi laylatil-qadringda yulduzlar chirog‘,
G‘aflat ahli uyquda bebahra, kunduz kun sinog‘,
Yaxshilar bedor o‘lib, tunlar farog‘atdin yirog‘,
Aylashib xatmu tilovat hofizi qur’onimiz.
Ey mahi ashraf[iv], fazilat senda behad bordur,
Ham savobing behisobu hikmating bisyordur,
Susti hozim[v], za’fi me’da birla kim bemordur,
Hikmating bu dardu illatga shifo izhordur,
Har marizu[vi] har tani bemora sen Luqmonimiz.
Bizni, yo Rab, yaxshilarning zumrasiga qil vusul,
Jurmimizni mag‘firat qil, ayla rahmatga duxul,
Aybu nuqson birla tutgan ro‘zamizni qil qabul,
Bu Suhayliy osiyning sendin mudom ummidi shul,
Vaqti rihlatda salomat aylagil iymonimiz.
[i] anjumafshon — yulduz sochuvchi, nur sochuvchi
[ii] soim – ro‘zador
[iii] jurmpo‘sh – ayblarni yopguvchi
[iv] ashraf – eng ulug‘
[v] susti hozim – hazm tizimining buzilishi
[vi] mariz – kasal
Dadaxon qori Suhayliy
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bir insonga nisbatan muhabbatli bo‘lishning ikkinchi sababi – uning husnu jamolidir. Inson zoti xushsurat kishini, chiroyli narsani yoki chiroyli manzarani ko‘rganda ko‘ngli beixtiyor unga moyil bo‘ladi. Alloh taolo Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga shu darajada husnu jamol ato etganki, buni bayon qilib berish mushkul bir ishdir.
1. Hadisi sharifda bunday deyiladi:
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: »إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ «رواه مسلم.
Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Alloh go‘zaldir, U Zot go‘zallikni yaxshi ko‘radi», dedilar (Imom Muslim rivoyati).
Agar Alloh taolo chiroyni sevsa, O‘z mahbubi deb, O‘zi yaratgan zotga qanchalik husn ato etgan bo‘ladi?
2. Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Alloh taolo qaysiki nabiyni jo‘natmasin, uni nihoyatda xushovoz va xushsurat qilib yaratgan. Nabiyimiz sollallohu alayhi vasallam esa ularning barchalaridan go‘zal va xushovoz edilar» (Shamoili Termiziy).
3. Alloma Qurtubiy rahmatullohi alayh: «Nabiyyi akramning to‘liq jamollari zohir qilinmagan, yo‘qsa u zotga qarashga inson zotining toqati yetmas edi», deb yozganlar.
4. Muftiy Ilohiy Baxsh Kondehlaviy rahmatullohi alayh «Shiymul Habib» kitoblarida bunday yozadilar: «Buncha husnu jamollari bilan odamlarning u zotga Yusuf alayhissalomga oshiq bo‘lgandek oshiq bo‘lib qolmaganining sababi – Alloh taoloning rashki tufaylidir. Alloh taolo odamlarga u zotning jamollarini to‘lig‘icha ko‘rsatmagan».
5. U zot alayhissalom bir hadisi sharifda «Birodarim Yusuf sabihdir, men esa malihman (dilkashman)», deganlar.
6. Alloh taolo Qur’oni karimda Muso alayhissalomga xitoban bunday marhamat qiladi:
﴿وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِّنِّي﴾
«Va senga O‘zimdan muhabbat soldim» (Toha surasi, 32-oyat).
Mufassirlar bu oyatning bayonida bunday sharh yozganlar: «Alloh taolo Muso alayhissalomning ko‘ziga shu darajada malohat berdiki, kimki u zotga qarasa, mahliyo bo‘lib qolar edi. Agar u zotning ko‘zlariga qarab, Fir’avnning qalbi yumshagan bo‘lsa, boshdan-oyoq malohatga limmo lim bo‘lgan Nabiyi akramga boqqan kishining holi qanday bo‘lgan ekan?».
9. Sayyida Oisha roziyallohu anho aytadilar: “Nabiyi akram sollallohu alayhi vasallam chimildiqdagi kelindan ham hayoli edilar. Agar Zulayhoning dugonalari Yusuf alayhissalomni ko‘rib, qo‘llarini kesgan bo‘lsalar, Rasulullohni ko‘rganlarida qo‘llarini emas, yuraklarini kesib, pora-pora qilgan bo‘lardilar” (Sharhi Shamoil).
Sayyida Oisha roziyallohu anho Rasululloh sollallohu alayhi vasallam haqlarida bunday nazm bitganlar:
لنا شمسٌ وللآفاق شمسٌ
وشمسی خیرُ من شمسِ السماءِ
Tarjima:
Bizda ham quyosh bor, ufqlarda ham quyosh bor,
Ammo mening quyoshim osmondagi quyoshdan afzaldir.
10. Sahobai kirom roziyallohu anhum aytadilar: «Qachon Rasulullohga qarasak, u zotning chehralari bamisoli Qur’oni karimning varag‘i kabi edi».
11. Ammor ibn Yosir roziyallohu anhuning nabirasi Robi’ binti Mas’ud roziyallohu anhodan «Rasulullohning ko‘rinishlarini so‘zlab bering», deb so‘radilar. Shunda u zot: «U zotni ko‘rsang, go‘yoki sahar payti chiqayotgan quyoshga qarayotgandek bo‘lasan», dedilar.
12. Bir kishi hazrat Jobir ibn Samura roziyallohu anhudan: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning muborak yuzlari shamshirning jilolanishi kabi yaltirar edimi?» deb so‘ragan edi, u zot shu zahoti: «Yo‘q! Yo‘q! U zotning yuzlari quyosh va oy kabi porlar edi», deb javob berdilar.
13. Hazrat Abdulloh ibn Salom roziyallohu anhu bunday hikoya qiladilar: «Men u zotni diqqat bilan kuzatdim, doimo u zot bilan birga bo‘ldim va yuzlarini ko‘rib, yolg‘onchi emasliklariga ishonch hosil qildim. So‘ngra yaqinlashib borib, «Allohdan o‘zga iloh yo‘q, Muhammad sollallohu alayhi va sallam Allohning elchisidir», deb guvohlik berdim».
14. Anas ibn Molik roziyallohu anhu: «Rasulullohning hidlaridan xushbo‘yroq mushk-anbar yoki boshqa narsaning iforini hidlamaganman», deganlar.
Xusho chashmiki did on ro‘yi zebo,
Xusho dilki dorad xayoli Muhammad.
Tarjima:
Ne baxt ko‘zgaki, ko‘rdi ul go‘zal yuzni,
Ne baxt dilgaki, ko‘tardi Muhammadning muhabbatini.
Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi