Fazilatda tengsiz oy
Insonlar, zamon va makonlarning ba’zilarining ba’zilaridan fazilatli bo‘lishi Alloh taoloninig hikmatidir. Taqvodor betaqvodan, olim johildan, dono nodondan, sabrli besabrdan, quvvatli mo‘min zaif mo‘mindan afzaldir. Shuningdek, Ka’ba va Masjidi nabaviydagi namoz boshqa masjiddagi namozdan fazilatlidir. Jumaladan, Ramazon barcha oylar ichida fazilatda tengsizdir.
Ramazon qamariy yilning to‘qqizinchi oyidir. Ramazon arabcha “ramzo” so‘zidan olingan bo‘lib, yomg‘ir ma’nosini anglatadi. Yomg‘ir yer yuzi g‘uborini yuvganidek, Ramazon bandalar gunohlarini yuvib, qalblarini poklaydi. Bu oyda solih amallar gunohlarga kafforat bo‘lgani uchun ham shunday nomlangan.
Imom Mujohid (rahmatullohi alayhi) aytadi: “Ramazon Alloh taoloning ismidir. Ramazon oyi Alloh oyi degan ma’noni anglatadi”. Bu borada Nabiy (sollallohu alayhi vasallam): “Ramazon demanglar. Chunki Ramazon Alloh taoloning ismlaridan biridir. Ramazon oyi denglar”, dedilar (Bayhaqiy rivoyati).
Ro‘za bizdan oldingi ummatlarga ham farz bo‘lgan qadimiy ibodatdir. Alloh taolo ro‘zani farz qilish bilan Ramazon oyini sharafladi. Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam): “Alloh taolo Ramazon ro‘zasini farz qildi. Men uning kechalarida ibodat qilishni sunnat qildim. Ramazon ro‘zasini tutib, tunida qoim bo‘lgan odam onadan tug‘ilgan kundagi kabi gunohdan forig‘ bo‘ladi”, dedilar.
Shuningdek, bu oyda payg‘ambar (alayhimussalom)larga ilohiy kitoblar tushirilgan. Vosila (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilindi. Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam): “Ibrohim (alayhis salom)ning sahifalari Ramazonnnig birinchi, Tavrot oltinchi, Injil o‘n uchinchi tunida nozil qilindi. Alloh taolo Qur’oni karimni Ramazonning yigirma to‘rtinchi tunida nozil qildi”, dedilar. Sahifalar, Tavrot, Injil va Zabur kabi ilohiy kitoblar payg‘ambar (alayhimussalom)larga to‘liq bir to‘plam holida tushirildi. Qur’oni karim Ramazon oyi Qadr kechasida dunyo osmonidagi Baytul izzaga to‘liq-mukammal qilib tushirildi. So‘ngra Muhammad (sollalohu alayhi vasallam)ga bo‘lak-bo‘lak qilib nozil qilindi. Alloh taolo shunday marhamat qiladi:
“Albatta, Biz uni (Qur’onni «Lavhul-mahfuz»dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik” (Qadr, 1).
“…albatta, Biz uni muborak kechada nozil qildik” (Duxon, 3).
Ramazon oylarning yaxshisidir. Uning birinchi tuni Ramazon tunlarining eng afzali bo‘lib, unda barcha musulmonlarga ro‘za farz bo‘ladi, jannat eshiklari ochiladi, do‘zax eshiklari yopiladi, shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi, Alloh taolo bandalariga toat-ibodatni oson qilib, rahmatini yog‘diradi. Bu haqida Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: “Payg‘ambarimiz (sollalohu alayhi va sallam): “Ramazonning birinchi tuni bo‘lsa, shayton va jinlar kishanlanadi, do‘zax eshiklari yopilib, qayta ochilmas, jannat eshiklari ochiladi va qayta yopilmas. Har tunda bir jarchi “Ey yaxshilikni istovchi unga intilgin, ey yomonlik xohlovchi undan to‘xtagin, har kimsa Alloh izni bilan do‘zaxdan ozod bo‘lur”, deb nido qiladi”, dedilar” (Imom Ahmad, Bayhaqiy).
Ramazon oyi va uning ro‘zasi keyingi yilgacha bo‘lgan kichik gunohlarga kafforat bo‘ladi. Kichik gunohlar mag‘firat qilinadi, faqat gunohi kabiralar kechirilmaydi. Bu borada Abu Hurayra (roziyalohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisi sharifda shunday deyilgan: “Nabiy (sollalohu alayhi va sallam): “Banda katta gunohlardan saqlansa, besh vaqt va juma namozi keyingi juma namozigacha, Ramazon keyingi Ramazongacha bo‘lgan kichik gunohlarga kafforatdir”, dedilar (Imom Muslim).
Ramazon oyida umra qilinsa, oyning sharafi va barakasi bilan uning savobi hajning savobiga tenglashtiriladi. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Ramazondagi umra hajga tengdir”, dedilar (Imom Muslim). Bu hadis sharhida Imom Munaviy “Umra hajga savobda tenglashadi, farzni soqit qilish ma’nosida emas”, dedilar.
Muhtaram Prezidentimiz boshchiliklarida xalqimiz ko‘plab yutuqlarga erishdi, tinchlik-osoyishtalik va faravonlikka yetishdi. Shular jumlasiga Ramazon oyida umra ziyoratini ham qo‘shish mumkin.
Ramazon oyining yana bir fazilati ming oydan afzal qadr kechasining borligidir. Qadr kechasi fazlininig ulug‘vorligi undagi fazilatlarnig ko‘pligiga bog‘liqdir. Bu kechada ming oyda misli bo‘lmagan ko‘p yaxshiliklar taqsimlanadi. Bu tundagi bir solih amal qadr kechasi bo‘lmagan ming oydagi amaldan yaxshidir. Kim bu kecha yaxshiligidan mahrum bo‘lsa, komil savoblar va gunohlarning mag‘fur bo‘lishidan bebahra qoladi.
Taroveh namozi Ramazon oyining gultojidir. Ulamolar Ramazon tunlarida qiyom turish sunnat deb ijmo qilganlar. Imom Navaviy “Ramazonda qiyom turishdan taroveh namozi iroda qilingan, ya’ni, qiyomdan qasd qilingan narsa taroveh namozi bilan hosil bo‘ladi”, deydi. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: “Kim Ramazon oyida imon va savob umidida tunlarda qoim bo‘lsa, uning avvalgi gunohlari kechiriladi”, dedilar” (Imom Buxoriy, Muslim).
E’tikof Nabiy (alayhissalom) doim amal qilgan sunnat amaldir. E’tikof Ramazondan boshqa biror oyda yo‘q. Shuning uchun ham u Ramazonning fazilatidir. Olimlar bir ovozdan e’tikofning sunnat ekaniga ijmo qilganlar. Oysha (roziyalllohu anho)dan rivoyat qilindi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) vafot etgunlaricha Ramazonning oxirgi o‘n kunida e’tikof o‘tirar edilar. U zot vafot etgach, ayollari e’tikof o‘tirishdi” (Imom Buxoriy).
Ramazon rahmat oyi, Ramazon mag‘firat oyi, Ramazon inson do‘zaxdan ozod bo‘ladigan oy, Ramazon taqvo oyi, Ramazon saxovat oyi, Ramazon ruhan poklanish oyi, Ramazon sabr-bardosh oyi, Ramazon salomatlik oyidir. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) zamonlaridan hozirgi kungacha bu oyning barakasi, fazilati haqida kitoblar yozildi, ilmiy majlislarda suhbatlar qilindi, gazeta-jurnallarda maqolalar chop etildi, bu qiyomat kunigacha davom etadi. Bilganimizga amal qilib, ushbu oydan ruhan pok, jismonan baquvvat, gunohlar mag‘firat qilingan holda chiqib, Alloh taoloning rahmatiga erishish barchamizga nasib qilsin!
Bahriddin Parpiyev
Pol Kapur: «Bu yerda tarixni nafaqat ko‘rasiz, balki uni his qilasiz»
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
