Sahar payti turib, kunduzi ro‘za tutish niyatida yeb-ichish saharlikdir. Saharlik qilish mustahabdir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam saharlik qilishga ko‘p targ‘ib etganlar. Bir o‘rinda saharlikning barakasi, fazilatini eslatib: “Saharlik qiling, saharlikda baraka bor”, degan bo‘lsalar (Muttafaqun alayh), boshqa bir o‘rinda: “Alloh taolo va Uning farishtalari saharlik qiluvchilarga rahmat tilab, duo qiladi”, deganlar (Tabaroniy va Ibn Hibbon rivoyati).
Hatto qorni to‘q, biror narsa yeyishga u qadar ehtiyoji yo‘q kishi ham hech qursa suv ichib olishi yaxshidir. Bu bilan u sunnatga ergashgan bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz ro‘zani saharlik qilmay, ulab tutishdan qaytarganlar. Ammo saharlik qila olmagan kishi subhi sodiqdan to quyosh botguncha hech narsa yeb-ichmay ro‘za tutsa, ro‘zasi durust bo‘laveradi.
Saharlikni tongga yaqin qilish afzal. Faqat tong kirib qolgungacha kechiktirmaslik kerak. Chunki subhi sodiq kirishi bilan saharlik vaqti tugab, ro‘za vaqti boshlanadi. Saharlikni vaqti o‘tib ketganiga gumon qilinadigan paytga qadar kechiktirish taxrimiy makruh sanaladi (“Fatovoi Hindiya”).
Saharlik qilib bo‘lgach: “Navaytu an asuma sovma shahri Ramazona minal fajri ilal mag‘ribi, xolisan lillahi ta’ala. Allohu akbar”, deb duo qilinadi.
Ma’nosi: Ramazon oyining ro‘zasini xolis Alloh uchun subhdan kun botgungacha tutishni niyat qildim. Alloh Buyukdir.
Alloh taolo tutayotgan ro‘zalarimizni dargohida qabul qilsin!
Orif TOLIB
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Uqba ibn Alidan rivoyat qilinadi: Samoma ibn Shafiy Uqba ibn Omir roziyallohu anhudan eshitgan. U zot aytadi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning minbarda:
﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ﴾
“Imkoningiz boricha kuch-quvvatni tayyorlab qo‘yingiz” (Anfol surasi, 60-oyat).
“Ogoh bo‘linglar quvvat otishlikdir, ogoh bo‘linglar quvvat otishlikdir, ogoh bo‘linglar quvvat otishlikdir” deganlarini eshitganman (Imom Muslim rivoyati).
Ushbu hadisda Payg‘ambaralayhissalom otishni va otish asboblarini o‘rganishga undaganlar. Ulamolar bu hadis sharhida kishi o‘zini, oilasini va vatanini himoya qilish maqsadida otishni va harbiy mashqlarni o‘rganishi lozimligini ta’kidlaganlar.
Kamondan o‘q uzish yoki harbiy mashqlar kishini jismonan chiniqtiradi va irodasini toblaydi.
Payg‘ambarimiz alayhissalom sahobalar orasida kamondan o‘q uzish, kurash, yugurish va boshqa turli jismoniy mashqlarni bajarish musobaqalarini o‘tkazib, unda o‘zlari ham ishtirok etganlar.
Salama ibn Akva’ roziyallohu anhu aytadlar: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir guruh kamondan o‘q uzib musobaqalashayotgan musulmonlar oldidan o‘tdilar. Ularga: “Otinglar! Bani Ismoil. Otalaringiz mergan bo‘lgan. Otinglar! Men Bani fulon bilanman”, dedilar. Shunda ikki guruhdan biriqo‘lidagini tutib (to‘xtab) qoldi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Nimaga otmayapsiz?” dedilar.Ular: “Siz ular tomonda bo‘lsangiz qanday otamiz?” deyishdi.
Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Otinglar! Men barchangiz bilan birgaman”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Ushbu hadis guruhlarga bo‘linib, musobaqalar o‘tkazish, ularga muxlislik qilish joizligini ko‘rsatadi.
Sahobalar oralarida Nabiy sollallohu alayhi vasallamning amakilari Hamza ibn Abdulmuttalib eng merganlardan bo‘lganlar.
Adiy ibn Xotim roziyallohu anhu ko‘proq ovga qiziqqanlar va mohir ovchi bo‘lganlar. Shuning uchun, u zot ko‘proq ovchilikka oid hadislarni rivoyat qilganlar.
"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li