Malumotxona
Ramazon – Ramazon arabcha «ar-ramad» degan so‘zdan olingan bo‘lib, quyosh haroratining juda isib, qaynab ketishini anglatadi. «Ramazon» deyilishiga sabab, bu oyda gunohlar kuydiriladi. Ularni yondirib, kul qiladigan narsa solih amallardir.
Ro‘za – o‘zbek tiliga «ro‘za» deb tarjima qilinadigan «savm», «siyam» so‘zi lug‘atda nafs istaklaridan o‘zini tiyishni bildiradi. Istilohiy ma’nosi esa niyat qilib, tong otganidan kun botgunicha nafsning eng katta istaklari qatoriga kiruvchi yeyish-ichish va jinsiy aloqa kabi zaruriy ehtiyojlardan tiyilishdir.
Taroveh – lug‘atda dam olish, istirohat qilish ma’nolarini anglatadi. Istilohda esa ramazon oyi kechalarida xufton namozidan keyin, vitr namozdan oldin o‘qiladigan ta’kidlangan sunnat namozdir.
Xatm – tugatish, yakunlash. Taroveh namozlarida Qur’oni karimni bir oyda eng kamida bir marta o‘qish.
Tasbeh – Alloh taoloni turli noshoyista sifatlardan poklab yod etish.
Taroveh tasbehi – taroveh namozlarida har to‘rt rakatda dam olish uchun o‘tirgan aytiladigan tasbeh.
E’tikof – lug‘atda biror narsani ushlab turish, turib qolish degan ma’nolarni bildiradi. Shariatda esa masjidning ichidan chiqmay, Alloh taologa qurbat hosil qilish niyatida bir necha kun ibodatni lozim tutish ma’nosini anglatadi.
Qadr kechasi – Alloh taolo Qur’oni karimda “ming oydan yaxshiroq kecha” deya ta’riflagan, uning fazilati haqida alohida “Qadr surasini nozil qilgan tun. Ko‘pgina ulamolar qadr kechasini ramazon oyi oxirgi o‘n kunligining toq kechalaridan izlash kerakligini ta’kidlashgan.
Fitr sadaqasi – inson o‘zini poklashi, ro‘zada yo‘l qo‘yilgan ba’zi kamchiliklar o‘rnini to‘ldirishi, kambag‘al va muhtojlarga yordam bo‘lishi uchun joriy qilingan moliyaviy ibodatdir. Birlamchi ehtiyojidan ortiqcha mablag‘ga ega bo‘lganlarning fitr sadaqasini berishlari vojib.
Shayxi foniy – Ramazondan boshqa paytda ham, umrining oxirigacha ro‘za tuta olmaydigan kishilar. Masalan o‘ta qari va surunkali kasalga chalinganlar.
Fidya – lug‘atda badal, evaz degani. Biror uzrli sabab bilan ro‘za tutishga madori yetmaydiganlar har ramazonning har bir uni uchun bir miskinni bir kunlik taom bilan to‘ydiradi.
Kafforat – uzrsiz, qasddan ro‘zasini buzgan odam jazo sifatida ikki oy uzluksiz ro‘za tutadi. Bunga madori yetmasa, 60 nafar miskini ertalab va kechqurun ovqatlantiradi.
Zumrad FOZILJON qizi tayyorladi.
Mehmonlar markazga qadam qo‘yishi bilanoq dastavval uning ikkinchi qavatida joylashgan zamonaviy jihozlangan auditoriyalar va zamonaviy kutubxona bilan tanishdilar. Bu yerda yaratilgan sharoitlar markaz faqat muzey emas, balki ilm ahli — tadqiqotchilar, olimlar va yoshlar uchun ham keng imkoniyatlar yaratilganini yaqqol ko‘rsatdi. Bu esa yurtimizda ilm ahliga qaratilayotgan yuksak e’tiborning amaliy ifodasi sifatida alohida ahamiyat kasb etadi.
Hadis ilmi maktabi talabalari va ustozlari uchun markaz bosh ilmiy xodimi Zohidulla Munavvarov tomonidan dars jarayoni tashkil etildi. Unda markazning ilmiy konsepsiyasi va tuzilishi batafsil tushuntirilib, islomgacha bo‘lgan davrdan boshlab, islomning dastlabki bosqichlari, Birinchi va Ikkinchi Renessans hamda bugungi Uchinchi Renessans poydevorigacha bo‘lgan tarixiy jarayonlar izchil yoritib berildi.
Mazkur ilmiy tushuntirishlardan so‘ng mehmonlar Markazning muzey qismi — ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdilar.
Abdurashid Madrahimov, Hadis ilmi maktabi o‘qituvchisi:
– Markazning tashqi ko‘rinishi bizda juda katta taassurot qoldirdi. U o‘zining mahobati bilan islom tamaddunining haqiqiy qiyofasini aks ettiradi. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, bu maskan butun bir sivilizatsiyaning timsoli ekanini shu zahotiyoq his qilish mumkin. Ichkariga kirganimizda esa taassurotlarimiz yanada kuchaydi — bunday go‘zallik va mukammallikni, ochig‘i, ilgari na tasavvur qilganmiz, na ko‘rganmiz.
Yunus Xo‘jamov, Hadis ilmi maktabi talabasi:
– Bu yerga kirib guvoh bo‘lyapmizki, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning tashabbuslari va sa’y-harakatlari tufayli mana shunday ulug‘vor madaniyat, ma’rifat, ilm maskani barpo etildi. Ushbu Markazni aylangan kishi O‘zbekiston diyorida bo‘lib o‘tgan va hozirgacha davom etayotgan tarixni ikki-uch soat ichida bemalol tasavvur qila olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Masalan, maktab darsliklarida o‘qigan ma’lumotlarimni qaysidir ma’noda jonli ko‘rish imkoniyati paydo bo‘ldi va ko‘z oldimda tariximizni to‘laqonli shakllantira oldim. Bu yerdagi eksponatlarni ko‘rishlik — bizning o‘qiyotgan ilmlarimizning haqiqiy daholari kim ekanligini ko‘z o‘ngida tasavvur qilish imkoniyatini beradi.
Misrning Al-Azhar universiteti professori Saloh Isoning fikricha, buyuk mamlakatda islom sivilizatsiyasining yuksak darajada namoyon etilgan.
– Ushbu Markazda islomning ilk sivilizatsiyasi va undan keyingi davrlarini aks ettiruvchi ko‘plab ko‘rgazmalar bilan tanishdik. Imom Buxoriy va Termiziyga bag‘ishlangan ekspozitsiyalarni ko‘rdik. Ularning hayoti, ilmiy merosi va kitoblarining nusxalari bilan tanishdik. Shundan so‘ng Qur’oni karim zali bilan tanishdik va islom sivilizatsiyasining yuksak darajada namoyon etilganiga guvoh bo‘ldik. Bu markaz Prezidentimiz tashabbusi bilan barpo etilgani juda go‘zal va muhim qadamdir va musulmonlarga o‘zlarining ilk sivilizatsiyasini, ilm-fanini va madaniyatini eslatadi. Chunki islom sivilizatsiyasi insonlarga yuksak ilm, yuksak tafakkur, yuksak madaniyat va go‘zal axloqni o‘rgatadi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi