Sayt test holatida ishlamoqda!
30 Iyun, 2026   |   15 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:08
Quyosh
04:53
Peshin
12:29
Asr
17:42
Shom
20:04
Xufton
21:45
Bismillah
30 Iyun, 2026, 15 Muharram, 1448

Ovqatlanishdagi 12 sunnat

02.05.2019   11206   6 min.
Ovqatlanishdagi 12 sunnat
  • Ovqatlanishdan oldin qo‘lni yuvish.

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Taomdan oldin va keyin qo‘llarni yuvish faqirlikni daf qiladi va u payg‘ambarlarning sunnatlaridandir”, dedilar (Imom Tabaroniy rivoyati).

Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Taomning barakasi undan oldin va keyin qo‘lni yuvishdadir”, deganlar (Imom Abu Dovud rivoyati).

BMT Bosh Assambleyasi har yilning 15 oktyabr sanasini “Xalqaro qo‘l yuvish kuni” deb e’lon qilgan. 

  • “Bismillah” ni aytish.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: Albatta, shayton Allohning ismi zikr qilinmagan taomni o‘ziga halol hisoblaydi”, deganlar.

Shayton Alloh taoloning ismini aytmay yeyayotgan odamga sherik bo‘ladi. Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Qachonki taom ustida Alloh zikr qilinsa, shayton sheriklariga: «Sizlarga o‘rin ham yo‘q, ovqat ham yo‘q», deydi. Agar Alloh zikr qilinmasa, shayton: «Joyingizni ham, taomingizni ham topdingiz», deydi (Imom Buxoriy rivoyati).

Agar ovqatlanishning avvalida "bismillah"ni aytish yoddan ko‘tarilsa, esga tushganda: “Bismillahi fiy avvalihi va axirihi”, deyish lozim. 

  • O‘ng qo‘l bilan yeyish.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Chap qo‘l bilan yemanglar! Chunki shayton chap qo‘li bilan yeydi, deganlar (Imom Muslim rivoyati). 

  • Taomni o‘z oldidan yeyish.

Umar ibn Abu Salama roziyallohu anhu aytadilar: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qaramog‘idagi bola edim. Qo‘lim tovoqqa borib-kelardi. Shunda u zot alayhissalom menga: "Ey g‘ulom! "Bismillah" degin, o‘ng qo‘ling bilan yegin, o‘z oldingdan yegin!" dedilar. Shundan so‘ng yeyishim shunday bo‘ldi» (Imom Buxoriy, Imom Muslim, Imom Abu Dovud, Imom Termiziy rivoyati). 

  • Tushib ketgan luqmani olib, yeyish.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Birortangizdan bir luqma tushib ketsa, undagi zararni ketkazsin, so‘ngra yesin”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).

Boshqa bir hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Agar biringizning yeguligingiz yerga tushib ketsa, uni ko‘tarib, sirtini begona narsalardan tozalab yesin, nasibasini shaytonga qoldirmasin”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).

Aston universiteti professori Entoni Xilzning olib borgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, yerga tushib ketgan yegulikni besh soniya ichida yerdan olib iste’mol qilish sog‘liq uchun xavfsiz ekan. Chunki bu vaqt ichida hech qanday mikroorganizm yegulikka tegishga yoki uni zararlashga ulgurmaydi. 

  • Ovqatni uchta barmoq bilan yeyish va barmoqlarni yalab qo‘yish. Ka’b ibn Molik roziyallohu anhu aytadilar: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uchta barmoqlari bilan yer edilar va qo‘llarini artishdan oldin ularni yalar edilar" (Imom Muslim, Imom Abu Dovud, Imom Termiziy, Imom Nasaiy rivoyati).

Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ovqatlanib bo‘lgandan so‘ng barmoqlarni yalab qo‘yish haqida bunday deganlar: "Qo‘lini artmay turib yalab qo‘ysin. Darhaqiqat, u baraka qay birida ekanidan bexabardir". 

  • Ovqatni ayblamaslik. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hech qachon ovqatni yomonlamaganlar, yoqtirsalar yeganlar, yoqtirmasalar yemaganlar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati). 
  • Ovqatni yonboshlab, tik turib tanovul qilmaslik.

Abu Juhayfa roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Men suyangan holimda yemayman", deganlar (Imom Buxoriy, Imom Abu Dovud, Imom Termiziy, Imom Nasaiy rivoyati).

Anas roziyallohu anhu aytadilar: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam tik turib ichishdan qaytardilar". Shunda sahobalar: "Tik turib yeyish mumkin-mi?" deb so‘rashdi.

U zot alayhissalom: "U yana ham og‘irroq", dedilar (Imom Muslim, Imom Termiziy rivoyati). 

  • Ovqatga puflamaslik.

Ibn Abbos roziyallohu anhumo aytadilar: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taom va sharobga puflashdan qaytardilar" (Imom Ahmad rivoyati). 

  • Ovqatni qorin to‘yguncha yemaslik. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Odamzot qornidan ko‘ra yomonroq idishni to‘ldirmagandir. Aslida, unga qomatini tiklab turadigan ovqat yetarlidir. Agar zarurat bo‘lsa: qorinning uchdan biri taomi, uchdan biri ichimligi va uchdan biri nafas olishi uchun bo‘lsin!” (Imom Termiziy, Imom Ibn Moja: rivoyati). 
  • Jamoat bo‘lib ovqatlanish.

Bir jamoa odamlar: "Yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallam biz ovqatlanamiz, ammo hech to‘ymaymiz", deyishdi.

Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Sizlar alohida-alohida ovqatlanasiz-mi?" deb so‘radilar.

Ular: "Ha, shunday", deyishdi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Taomingizga (birgalikda) to‘planing va Allohning ismini zikr qiling. (Shunda) baraka beriladi", dedilar (Imom Abu Dovud rivoyati). 

  • Ovqatlanib bo‘lgach Alloh taologa hamd aytish.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Albatta, Alloh taolo banda taom yeb Unga hamd aytganidan, ichimlik ichib, Unga hamd aytganidan rozi bo‘ladi”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).

Abu Said Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ovqat yeb bo‘lsalar: “Alhamdulillahillaziy at’amana va saqona va ja’alana muslimiyn” (Bizlarni ovqatlantirib, sug‘orib va musulmonlardan qilgan Allohga hamd bo‘lsin) deb aytardilar.

Alloh taolo barchamizga Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga ergashishimizga va unda bardavom bo‘lishimizga tavfiq ato etsin.

 

Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ey yoshlar, sizlar naqadar baxtlisiz!

30.06.2026   720   5 min.
Ey yoshlar, sizlar naqadar baxtlisiz!

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Bugun – Yoshlar kuni.

Avvalo, shuni aytmoqchiman: Ey yoshlar, sizlar naqadar baxtlisiz!

Sizlar ilm olish uchun eshiklari ochiq bo‘lgan yurtda yashayapsiz. Ilm olishni istasangiz, kasb-hunar o‘rganishni istasangiz ham, oliy ta’lim olishni istasangiz ham imkoniyatlar bor. Ota-onangiz tinch osmon ostida sizning kamolingizni orzu qilib yashayapti.

Bu ne’matlarning qadriga yeting.

Har bir ne’matning shukri bo‘ladi. Yoshligingizning shukri – uni Alloh rozi bo‘ladigan yo‘lda sarflashdir.

Alloh taolo aytadi: Bas, Meni eslangiz, sizni eslarman. Va Menga shukr qilingiz, kufr qilmangiz (Baqara surasi, 152-oyat).


Aziz yoshlar!

Bugun dunyo siz uchun kurashmoqda. Ammo bu kurash qurol bilan emas, qalbingiz uchun kurashdir.

Bir tomonda muallim ustozlaringiz chaqiradi.

Ikkinchi tomonda nafs chaqiradi.

Bir tomonda ota-onaning duosi.

Ikkinchi tomonda internetdagi noma’lum odamlarning chaqiriqlari.

Bir tomonda yurtimiz ulamolari.

Ikkinchi tomonda o‘zini “haqiqat tarafdori” deb ko‘rsatadigan, ammo aslida yoshlarni fitna, g‘azab va adovat sari yetaklaydigan buzg‘unchi oqimlar.

Ular sizga: “Faqat biz haqmiz”, deydi.

Ammo ularning ortidan borgan qancha yoshlar ota-onasidan, ilmidan, yurtidan ayrildi, eng achinarlisi esa, xotirjamligini ham yo‘qotdi. Ular baxt izlab chiqib, baxtini yo‘qotdi.


Islom esa, insonni ota-onasiga mehribon, yurtiga foydali, ilmga tashna, odobli va rahmli bo‘lishga chaqiradi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytdilar: “Ikki ne’mat borki, odamlarning ko‘pi ularning qadriga yetmaydi: sog‘liq va bo‘sh vaqt” (Imom Buxoriy rivoyati).

Yoshlik ham mana shu ikki ne’matning eng go‘zal davridir.

Bugun telefoningizda birgina tugma bilan dunyoning har xil fikrlari kirib keladi.

Ammo unutmang...

Har ko‘p kuzatiladigan odam haq bo‘lavermaydi.

Har chiroyli gap jannatga olib bormaydi.

Ba’zan eng xavfli zahar eng shirin idishda bo‘ladi.

Shayton ham hech qachon insonni: Kel, gunoh qil”, deb boshlamaydi. Avval: Faqat bitta video ko‘r”, deydi. Keyin: Faqat bitta shubhali sahifani o‘qib ko‘r, deydi. So‘ng esa qalb asta-sekin nurini yo‘qota boshlaydi.

Bugun sen kimni tinglayotganing – ertaga kim bo‘lishingni belgilaydi.

Kim bilan yurganing – qayerga borishingni belgilaydi.

Nimani ko‘rayotganing – qalbing qanday bo‘lishini belgilaydi.

Shuning uchun ulamolarga mahkam yopishing.

Diyoringiz ulamolariga yaqin bo‘ling.

Jonajon vataningizni do‘st tuting.

Ilm-hunarni hayotingizning eng go‘zal lahzasiga aylantiring.

Ota-onangizning roziligini yo‘qotmang.

Chunki ota-onaning birgina duosi ba’zan insonni dunyo va oxirat saodatiga olib boradi.

Aziz yoshlar!

Yoshlik – o‘tib ketadigan fasl.

Bugun kuchli oyoqlar bir kun qariydi.

Bugun o‘tkir ko‘zlar bir kun xiralashadi.

Bugun tez yugurayotgan yurak ham bir kun to‘xtaydi.

Ammo yoshligingizda vataningizga qilgan bir fidoiylik, bir sadaqa, bir ilm, bir yaxshilik Qiyomat kunigacha siz bilan qoladi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xabar berganlar: Qiyomat kuni banda besh narsadan so‘raladi. Ulardan biri Yoshligini nimaga sarflading?”.

Shunday ekan, bugun javobini tayyorlaylik.

Ey yoshlar!

Siz bu yurtning umidisiz.

Ota-onangizning quvonchisiz.

Ustozlaringizning mevasisiz.

Ummatning ertangi kunisiz.

Shunday ekan, hech kim sizning pok qalbingizni o‘g‘irlamasin.

Hech kim sizni ilm yo‘lidan chalg‘itmasin.

Hech kim sizni fitnaga boshlamasin.

Ilm bilan yuksaling.

Odob bilan bezaning.

Shunday yosh bo‘lingki, sizni ko‘rgan ota-ona: Allohim, O‘zinga shukur, farzandimdan roziman Sen ham rozi bo‘lgin, deb duo qilsin.

Alloh taolo barcha yoshlarimizni iymoni mustahkam, ilmi ziyoda, odobi go‘zal, ota-onasiga sadoqatli, Vataniga foydali va ummatga xizmat qiladigan solih insonlardan aylasin.

 

Nuriddin HAMRAQULOV,
Yakkasaroy tumaniRahimjon hoji otajome masjidi imom noibi

Maqolalar