Sayt test holatida ishlamoqda!
15 Avgust, 2026   |   2 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:04
Quyosh
05:32
Peshin
12:28
Asr
17:20
Shom
19:27
Xufton
20:52
Bismillah
15 Avgust, 2026, 2 Rabi`ul avval, 1448

Ziro’ning zamonaviy o‘lchovlardagi miqdori

07.03.2019   6092   3 min.
Ziro’ning zamonaviy o‘lchovlardagi miqdori

Ziro’ deb hayvonlarning qo‘liga aytiladi. Faqat insondagina qo‘lning tirsagidan o‘rta barmoqning uchigacha bo‘lgan miqdorga aytiladi. Shar’iy hukmlarning masofa va uzunlikka oid mavzularida ziro’ asosiy o‘lchov biriligi sifatida ko‘rsatiladi. Ko‘plab manbalar, xususan, fiqhiy manbalar uning inson qo‘lidan tirsakdan boshlanib barmoq uchigacha bo‘lgan miqdor ekanligi, u olti musht, musht esa to‘rt barmoq, barmoq esa birining oldi ikkinchisining orqasiga qilib yopishtirib qo‘yilgan o‘rtacha oltita arpa, arpa esa xachirning dumidan olingan oltita soch miqdoridadir.

Mahmudbek Falakiy (vf.1302 h.) ziro’ uzunligini
belgilash uchun bir necha tajribalarga qo‘l urgan. Jumladan, u o‘rtacha qomatdagi 30 ta insonning qo‘lini o‘lchab chiqqan va o‘rtacha ziro’ning uzunligi 48 sm degan xulosaga kelgan.

Shuningdek, Ibrohim ibn Mustafo (vf.1328 h.) ham bu borada qiyosiy tajriba o‘tkazgan. U 144 ta arpaning yon tarafini o‘lchagan va bu ishni 55 marta takrorlagan. Yana u bunday tajribani xachir dumidan olingan sochda ham 81 marta takrorlagan va hisob-kitoblar natijasiga ko‘ra bir shar’iy ziro’ 48.5 sm degan xulosaga kelgan.

Shar’iy ziro’ning miqdori borasida eng daqiq o‘lchov Misrning Azhar jomi’asida joylashgan Tabarsiy madrasasining hovuzidan ma’lum bo‘lgan. Chunki uni hanafiylar qurgan. Ma’lumki, hanafiy mazhabiga ko‘ra oqin bo‘lmagan suv 100 ziro’ kvadrat bo‘lgandagina tahoratga yaroqli bo‘ladi. Mahmudbek Falakiyning naql qilishicha, “Azhar”ga qarashli Tabarsiy madrasasidagi hovuzning masofasi roppa-rosa 100 ziro’ kvadrat bo‘lish shartiga ko‘ra qurilgan. Mahmudbek Falakiy ushbu hovuzni o‘lchab uning kengligi 3.95 m, uzunligi esa 6.16 m.ga barobar ekanligini aniqlagan. Bu uning 24.332 m. kvadrat 67 ekanligini bildiradi. Bu miqdorni 100 ga taqsim qilinsa, 0.24332 m kvadrat chiqadi. Bu shar’iy bir ziro’ kvadratning miqdoridir. Bu sonni ildiz ostiga bo‘lish amaliyotiga ko‘ra taqsimlasak, 0.4932747712989 m, ya’ni 49. 32747712989 sm chiqadi.

Ba’zi manbalarda esa bir ziro’ 46 sm deya ko‘rsatilgan. Shulardan kelib chiqib, biz “kirbos ziro’si” degan iboraga “Tadqiqotlarga ko‘ra mazhabimizda bir ziro’ 46-49.32 sm ni tashkil qiladi” deya izoh berdik. Shulardan kelib chiqib biz ziro’ning o‘rtacha miqdorini 48 sm deb oldik. Chunki yuqoridagi iboralardan bir ziro’ning olti musht ekanini, bir musht esa to‘rt barmoqdan iborat ekanligi ma’lum bo‘lgan edi. Tajribalarga ko‘ra bir barmoqning eni taqriban 2 sm ni tashkil qiladi. Olti mushtda esa 24 barmoq bor. 24 ni ikkiga ko‘paytirilsa 48 sm kelib chiqadi.

 

O‘zbekiston Xalqaro Islom akademiyasi magistranti,

Aqoid va fiqhiy fanlar” kafedrasi o‘qituvchisi

Jo‘raboyev Habibulloh

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»

13.08.2026   13585   3 min.
Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»

O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini hayotga tatbiq etish, milliy va diniy merosni chuqur o‘rganish hamda ma’naviy-ma’rifiy bilimlarni kengaytirishga qaratilgan tashabbuslar doirasida Farg‘ona, Qashqadaryo va boshqa hududlardan kelgan imom-xatiblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar. Ular Markazdagi muzey ekspozitsiyalari, noyob qo‘lyozmalar, Renessans davrlariga bag‘ishlangan bo‘limlar va zamonaviy interaktiv yechimlar bilan tanishib, ushbu maskanni ilm, ta’lim va ma’naviyatni uyg‘unlashtirgan muhim milliy platforma sifatida baholadilar, xabar bermoqda iccu.uz.

Farg‘ona viloyati Buvayda tumani «Katta mahalla» masjidi imom-xatibi Rahmatulloh G‘oyibnazarov Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan mazkur Markazni yosh avlod uchun muhim ma’rifat maskani sifatida baholadi.

«Bu yerda Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlari, buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy meros va mamlakatimiz taraqqiyoti haqidagi ekspozitsiyalarni ko‘rib katta taassurot oldik. Bu yerga kelgan har bir inson o‘z tarixini chuqurroq anglaydi, yoshlar esa ilmga va vatanparvarlikka yanada ko‘proq intiladi. Bu yerda olgan bilim va taassurotlarimizni xalqimizga yetkazishni o‘zimizga vazifa deb bilamiz», — dedi u.

Farg‘ona viloyati Qo‘shtepa tumani bosh imom-xatibi, «Muborak» jome masjidi imom-xatibi Otabek Xolmurodov Markaz kutubxonasida ilmiy izlanishlar uchun yaratilgan sharoitlarga e’tibor qaratdi.

Uning ta’kidlashicha, elektron kitoblar fondi, Brayl alifbosidagi adabiyotlar, maxsus tadqiqot xonalari va noyob manbalarning bir joyda jamlangani Markazni nafaqat muzey, balki keng qamrovli ilmiy resurs markaziga aylantirgan.

«Bu kutubxona ilmiy izlanish bilan shug‘ullanuvchilar uchun haqiqiy bilim maskani ekan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar ilm ahlini yanada ko‘proq izlanishga undaydi. Biz bu imkoniyatlar haqida yoshlarimizga albatta targ‘ibot olib boramiz», — dedi u.

Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumani bosh imom-xatibi Ahmadxon Nizomov esa Markazning ilmiy konsepsiyasiga alohida to‘xtaldi.

Uning fikricha, har bir ekspozitsiya ortida keng ko‘lamli tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar mujassam bo‘lib, bu yerdagi interaktiv muhit tashrif buyuruvchilarni faqat tomoshabin emas, balki izlanuvchiga aylantiradi.

«Bu yerga bir marta kelib barchasini to‘liq anglash qiyin. Har bir ekspozitsiya ortida katta ilmiy mehnat mujassam. Ayniqsa, allomalarimiz merosi, tadqiqot markazlari va interaktiv imkoniyatlar insonni yanada chuqur izlanishga chorlaydi. Bu maskan kelajak avlod uchun ulkan ma’naviy boylik va Yangi O‘zbekistonning ilm-fan taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim poydevordir», — dedi u.

Tashrif yakunida ishtirokchilar Markazda jamlangan boy ilmiy va madaniy meros, raqamli ekspozitsiyalar hamda ta’lim imkoniyatlarini keng jamoatchilik, ayniqsa yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish Uchinchi Renessans g‘oyalarini hayotga tatbiq etish, milliy o‘zlikni anglash va ilmiy merosga qiziqishni yanada kuchaytirishga xizmat qilishini qayd etdilar.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari