Payg‘ambarimiz (s.a.v) ning zuhdlari
Payg‘ambarimiz sollalohu alayhi vasallamning zuhdlari dunyoning foniyligini, uning tezda o‘tib ketishini, ozuqasi ozligini va umrining qisqaligini bilgan kishining zuhdi edi.
Oxiratning boqiyligini, Alloh taolo unda valiylariga doimiy ne’matlarini tayyorlab qo‘yganligini, buyuk ajr borligi va unda abadiy qolish borligini bilgan kishining zuhdi edi.
Rosululloh sollalohu alayhi vasallamga dunyodan foydalanish keng qilib qo‘yilgan bo‘lsada, mabodo tog‘larni tillo va kumush bo‘lishini xohlaganlarida, ular tillo va kumush bo‘lishi mumkin bo‘lsada, dunyodan nafas to‘xtab qolmasligi uchun yetarli bo‘lgan, tashvishu og‘irliklarni ketkazadigan miqdordan boshqasini rad etdilar, zuhd va kamsuqumlikni afzal ko‘rdilar
U zot gohida och yurar, oylab uylarida qozon osilmas, ba’zi kunlar davomida ochlikni qondiradigan darajada xurmo ham topilmay, och yurar edilar.
U zot hech bir vaqt ketma-ket uch kungacha arpaning unidan bo‘lgan nondan qornilari to‘ymagan. Ko‘pincha sutning o‘zi bilan kifoyalanar, toki Allohga yo‘liqqunlaricha bir kun to‘q va bir kun och bo‘lar edilar.
U zot bo‘yraning ustida yotar edilar va yonboshlarida bo‘yraning izi qolar edi. Ochlikdan qornilariga tosh bog‘lab olar va ko‘pincha sahobalar u zotning yuzlaridan ochliklarini bilib olishar edilar.
U zotning uylari loydan, ichi tor va shifti past edi. Bir kuni sovutlarini garovga qo‘yib, bir yahudiydan o‘ttiz so’ arpa olib turdilar. Ko‘pincha ko‘ylak va izor bilan kifoyalanar edilar. Hech bir vaqt taomni peshxon (ovqatlanish stoli)da yemaganlar. Ko‘pincha sahobalar Rosululloh sollalohu alayhi vasallamga taom yuborar edilar. Bularning barchasi nafslarini dunyo kirlaridan asrash, dinini himoya qilish va Robbisining huzuridagi ajrning komil bo‘lib qolishligi hamda Mavlosining “Va tezda Robbing senga ato qiladir va sen rozi bo‘lursan” (Zuho surasi 5-oyat) degan va’dasi u zotga ro‘yobga chiqishi uchun edi.
U zot mollarni shu qadar taqsimlab berar edilarki, hatto o‘zlariga bir dirham qolmas edi. Tuya, mol va qo‘ylarni sahobalar va boshqalarga shu darajada bo‘lib berar edilarki, o‘zlarida na tuya, na mol va na qo‘y qolar edi. Rosululloh sollalohu alayhi vasallam dedilar: “Agar menda Tihoma chuqurlarining daraxtlari mislicha mol dunyoim bo‘lganida uni taqsimlab berar edim. So‘ng sizlar meni baxil, yolg‘onchi va qo‘rqoq, irodasiz deb bilmasdilaringiz”.
Payg‘ambarimiz sollalohu alayhi vasallam qasr bino qilmadilar, mol-dunyo yig‘madilar, u zotning xazinalari ham, mevasi yeyiladigan bog‘lari ham bo‘lmagan. U zot o‘zlaridan so‘ng bog‘ va ekinzor ham qoldirmadilar. U zot dedilar: “Biz meros qoldirmaymiz, bizning qoldirgan narsamiz sadaqadir”. (Buxoriy rivoyati 3093-hadis). U zot doimo so‘zlari va amallari bilan musulmonlarni dunyoda zuhdga hamda oxiratga tayyorlanish va buning uchun amal qilishga da’vat etar edilar.
U zotga podshohlik bilan birga rasul bo‘lish yoki oddiy inson bo‘lib rasul bo‘lish ixtiyori berilganda, u zot oddiy inson bo‘lib rasul bo‘lishni ixtiyor qilganlar.
U zot alayhissalomning dunyodagi zuhdlarining yana bir ko‘rinishi, ul zoti bobarakotning saxiyliklaridir. Hech qachon so‘rovchini qaytarmas va to‘smas edilar. Dunyo Alloh taoloning nazdida chivinning qanotichalik arzimas va barobar emas, deganlar. Hadisda: “Dunyoda g‘arib yoki bir onlik o‘tib ketuvchi kabi bo‘l”, deganlar. (Buxoriy rivoyati 6416-hadis)
Rosululloh sollallohu alayhi vasallam zuhd borasida yana shunday marhamat qilganlar: "Dunyoda zohid bo‘l, Alloh seni yaxshi ko‘radi. Insonlar huzurida zohid bo‘l, insonlar seni yaxshi ko‘rishadi".
Manbalar asosida Yunusobod tumani
“Kulol-Qo‘rg‘on” jome’ masjidi imom-xatibi
Abdurahmonov Yahyo tayyorladi
Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda
Ba’zi shaharlarni kitobdan o‘qib tanimaysiz — ularni ko‘rish, his qilish, ko‘hna devorlariga boqish, tor ko‘chalaridagi tarix nafasini tuyish kerak. Buxoro dunyodagi ana shunday betakror, g‘aroyib shaharlardan biri hisoblanadi.
Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.
Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.
Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.
Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.
Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.
Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.
Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.
Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.
Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.
Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.
Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.
Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.
O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
