Sayt test holatida ishlamoqda!
01 Iyul, 2026   |   16 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:08
Quyosh
04:54
Peshin
12:29
Asr
17:42
Shom
20:04
Xufton
21:45
Bismillah
01 Iyul, 2026, 16 Muharram, 1448

Tibbiyot ilmining ahamiyati

21.09.2018   18073   4 min.
Tibbiyot ilmining ahamiyati

Markaziy Osiyoda tibbiyot fani ko‘hna va boy tarixga ega. Hozirgi O‘zbekiston hududida qadimdan keng ko‘lamda olib borilgan ilmiy va amaliy ishlar ko‘pgina xastaliklarni to‘g‘ri ajrata olish va ularni asosan xalq tabobati yordamida davolash imkonini bergan. Qadimda, ayniqsa, IX-XII asrlarda tibbiyot Sharqda, xususan, Markaziy Osiyoda ravnaq topdi. O‘sha davrda yunon tilidan sanskrit va qadimiy sharq tillariga o‘girilgan ko‘pgina tibbiy asarlar paydo bo‘ldi. Jumladan, Aristotel, Dioskorid va Galenning dorishunoslikka oid asarlari suryoniy va arab tiliga tarjima qilindi.

Islom hayotning boshqa sohalari qatori tib sohasini ham tartibga soldi, to‘g‘ri yo‘nalishga yo‘lladi. Quyida o‘rganadigan hadisi shariflar ana o‘sha ulug‘ ishning ba’zi namunalari hisoblanadi. Qur’oni karim va Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning sunnatlarida inson sog‘lig‘iga katta e’tibor berilgan. Agar bu ikki masdarda sog‘likni saqlash bo‘yicha kelgan ma’lumotlarni o‘rganadigan bo‘lsak, ulkan xazina topgan bo‘lamiz. Islomda sihat-salomatlik, tani sog‘lik Alloh taolo bandalariga bergan eng ulkan ne’matlardan biri hisoblanadi.

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Ikki ne’mat borki, ko‘p odamlar ularda aldanib qolurlar. Ular sog‘lik va  farog‘at”, deganlar. Ko‘rinib turibdiki, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam ochiq-oydin qilib sog‘likning bandaga berilgan ne’mat ekanini aytmoqdalar.

Imom Buxoriy, Imom  Termiziy va Imom ibn Mojalar Abdulloh ibn Mexon al-Ansoriy roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisi sharifida Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam quyidagini aytganlar: “Kimning jasadi ofiyatda bo‘lsa, o‘z guruhida tinch-omon bo‘lsa va huzurida yegani rizqi bo‘lsa go‘yoki dunyoni qo‘lga kiritibdi”.

Inson uchun dunyoni qo‘lga kiritish yo‘lida zarur bo‘ladigan shartlardan eng avvalgisi salomatlik deb e’lon qilinishining o‘zi islomda tibbiyotga qanchalik e’tibor berilishini ko‘rsatib turibdi. Imom Termiziy Abu Hurayra roziyallohu anhudan  rivoyat qilgan hadisi sharifda payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: «Qiyomat kuni bandadan eng avval so‘raladigan ne’mat unga, sening jismingni sihatlik qilgan emasmidik, seni sovuq suv ila serob qilgan emasmidik deyilishidir» deganlar. Alloh taolo o‘z bandasiga bergan ne’matlar ichida eng ahamiyatlilaridan bo‘lgani uchun ham sog‘lik ne’mati haqida oxiratda birinchi bo‘lib so‘raladi. Shunday ekan, banda bu narsalarning qadriga yetmog‘i kerak. Ne’matni bergan zotga shukr qilmoq kerak. Ne’matning shukri esa uni beruvchi zotga maqtov so‘zlari aytish va ne’matni ne’mat buruvchini rozi qiladigan yo‘lda sarflash bilan bo‘ladi.

Sog‘lik-salomatlik ne’mati muhim bo‘lgani uchun ham payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam biz ummatlariga o‘sha ulug‘ ne’matni doimo Alloh taoloning o‘zidan so‘rab turishini amr etganlar. Imom Ahmad Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda quyidagilar aytilgan: “Allohdan yaqiynni va mustahkam sog‘likni so‘ranglar. Hyech bir kimsaga yaqiyndan keyin ofiyatchalik yaxshi narsa berilmagan”.

Yaqiynn mustahkam imondir. Demak, Alloh taolo bandalariga bergan ne’matlar ichida  eng birinchi o‘rinda mustahkam imon tursa, undan keyingi ikkinchi o‘rinda sog‘lik turar ekan. Islom sog‘likni Alloh taolo bandaga bergan ulug‘ ne’mat ekanini, uning uchun banda shukr qilishi lozimligini ta’kidlash bilangina kifoyalanib qolmaydi. Islom sog‘likni saqlashning yo‘llarini ham bayon qilib beradi. Masalan, ular: tozalikka rioya qilish, sog‘likka zarar yetkazuvchi va atrofni iflos qiluvchi narsalardan qaytarish, badan tarbiya, sog‘likka zararli narsalarni harom qilish va boshqalardir.

 

Manbalar asosida Xo‘jaobod tuman

“Yetti chinor” jome masjidi imom noibi

Muhammad Quddus Abdulmannon tayyorladi.

Tabobat
Boshqa maqolalar
Maqolalar

DANGASALIKning  eng katta 100 ta salbiy OQIBATI

01.07.2026   569   3 min.
DANGASALIKning   eng katta 100 ta salbiy OQIBATI

ULUG‘ USTOZ ULAMOLARIMIZ bayon qilib berganlar:

 

 

DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:

 

  • «Dangasadan Xudo bezor»;

 

  • «Dangasaga ish buyursang, senga aql o‘rgatur»;

 

  • «Yaxshi bilan yursang – yetarsan murodga,

Yomon bilan yursang – qolarsan uyatga».

 

 

QUR’ONI KARIM OYATI KARIMALARI va

MUBORAK HADISI SHARIFLARga asosan

ulamolarimiz ko‘rsatib bergan

DANGASALIKning eng katta 100 ta salbiy OQIBATI:

 

  1. Vaqt zoye ketadi.
  2. Orzular amalga oshmay qoladi.
  3. Imkoniyatlar qo‘ldan ketadi.
  4. Qarzdorlikka sabab bo‘lishi mumkin.
  5. Kambag‘allikka olib kelishi mumkin.
  6. Ishlar orqaga surilaveradi.
  7. Rizq barakasini kamaytiradi.
  8. Atrofdagilar hurmatini kamaytiradi.
  9. Oilaviy muammolarni ko‘paytiradi.
  10. Ishonchli inson sifatida ko‘rinmaslikka olib keladi.
  11. Boshqalarga yuk bo‘lib qolishga sabab bo‘ladi.
  12. Muvaffaqiyatdan uzoqlashtiradi.
  13. Boshqalarga qaramlikni oshiradi.
  14. Har ishni ertaga qoldirish odat bo‘ladi.
  15. Ortiqcha uxlashga o‘rgatadi.
  16. Sog‘liqqa salbiy ta’sir qiladi.
  17. Tanani zaiflashtiradi.
  18. Jismoniy ojizlikni kuchaytiradi.
  19. Xotiraga salbiy ta’sir qiladi.
  20. Inson o‘z kuchiga ishonmay qo‘yadi.
  21. Tartibsiz hayot paydo bo‘ladi.
  22. Afsuslar soni ortib boradi.
  23. Har bir ishni og‘ir qilib ko‘rsatadi.
  24. Ishni yarim yo‘lda tashlashga o‘rgatadi.
  25. Qo‘rqoqlikni kuchaytiradi.
  26. Mas’uliyat hissi pasayadi.
  27. Irodani zaiflashtiradi.
  28. Qaror qabul qilish qiyinlashadi.
  29. O‘qish va ilmda ortda qoldiradi.
  30. Kasbda o‘sishni to‘xtatadi.
  31. Maqsadsizlikni kuchaytiradi.
  32. Ruhiy tushkunlikni kuchaytiradi.
  33. O‘zini ayblashni ko‘paytiradi.
  34. Insonni befarq qilib qo‘yadi.
  35. Vaqt qadrini yo‘qottiradi.
  36. Ishonchni pasaytiradi.
  37. Ibodatda sustlik paydo qiladi.
  38. Namozga beparvolik keltiradi.
  39. Harakatdan sovutadi.
  40. Sabrni kamaytiradi.
  41. Intizomni yo‘qotadi.
  42. Ish sifati pasayadi.
  43. Diqqatni susaytiradi.
  44. Ilhomni yo‘qotadi.
  45. Ijodkorlikni kamaytiradi.
  46. Ortiqcha qo‘rquv uyg‘otadi.
  47. O‘zgarishdan qochishga o‘rgatadi.
  48. Qanoatsizlikni kuchaytiradi.
  49. Hasadni oshirishi mumkin.
  50. Birovning yutug‘ini ko‘ra olmaslikka olib keladi.
  51. Harakatchan insonlarga nisbatan ichki norozilik tug‘diradi.
  52. Ortiqcha vaznga sabab bo‘lishi mumkin.
  53. Ruhiy charchoqni oshiradi.
  54. Kun tartibini buzadi.
  55. Rejasizlikni kuchaytiradi.
  56. Fursatlarni yo‘qottiradi.
  57. Maqsadlarga yetishishni sekinlashtiradi.
  58. O‘ziga bo‘lgan hurmatni kamaytiradi.
  59. Ichki kuchni susaytiradi.
  60. Javobgarlikdan qochishga o‘rgatadi.
  61. Muhim ishlarni kechiktiradi.
  62. Ko‘p uzr so‘rashga o‘rgatadi.
  63. Irodasizlikni kuchaytiradi.
  64. Hayotda tartibsizlik keltiradi.
  65. Qalbda umidsizlik paydo qiladi.
  66. Mehnat zavqini yo‘qotadi.
  67. Yaxshi odatlarni buzadi.
  68. Yomon odatlarga yo‘l ochadi.
  69. O‘zini rivojlantirishni to‘xtatadi.
  70. Kitob o‘qishdan sovutadi.
  71. Ilm olishga qiziqishni pasaytiradi.
  72. Tez zerikishga olib keladi.
  73. Qarorsizlikni kuchaytiradi.
  74. Faol insonlardan uzoqlashtiradi.
  75. Befoyda mashg‘ulotlarni ko‘paytirib yuboradi.
  76. Insonni sust tabiatli qilib qo‘yadi.
  77. O‘z imkoniyatini ocholmaslikka sabab bo‘ladi.
  78. Alloh bergan ne’matlarni ishlatmaslikka olib keladi.
  79. Quvonchni kamaytiradi.
  80. Baxt hissini pasaytiradi.
  81. Muvaffaqiyat lazzatini tatimay qoldiradi.
  82. Jamiyat uchun foydani kamaytiradi.
  83. Qalbda pushaymonlik to‘playdi.
  84. Har kunini samarasiz o‘tkazadi.
  85. Vaqtni his qilmaslikka olib keladi.
  86. Kelajakdan xavotirni oshiradi.
  87. Har bir ishga erinch bilan qarashni o‘rgatadi.
  88. Ijtimoiy tarmoqlarga ortiqcha bog‘lab qo‘yadi.
  89. Ota-ona ishonchini yo‘qotishi mumkin.
  90. Rahbarlar nazdida qadrni tushiradi.
  91. Do‘stlar ishonchini kamaytiradi.
  92. Boshlangan ishlarni tugallamaslikka odatlantiradi.
  93. Va’dada turmaslikka olib keladi.
  94. Kechikishlarni ko‘paytiradi.
  95. Ko‘p shikoyat qilishga o‘rgatadi.
  96. Qalbni qattiqlashtiradi.
  97. Nafsni kuchaytiradi.
  98. Hayot sifatini pasaytiradi.
  99. Dunyo va oxirat uchun zarar keltirishi mumkin.
  100. Shayton vasvasasiga moyil qiladi.

 

ILOHO MЕHRIBON PARVARDIGORIMIZ O‘ZI buyurgan,

Janobi PAYG‘AMBARIMIZ SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM tavsiya etgan,

o‘tmishda O‘TGANLARIMIZNING ruhlari shod bo‘ladigan,

XALQIMIZ xursand bo‘ladigan,

OTA-ONALARIMIZ rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

 

Ibrohimjon domla Inomov

MAQOLA