Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Muoz (roziyallohu anhu)ni Yamanga yuborayotganlarida: “Mazlumning duosidan ehtiyot bo‘l. Zero, uning duosi bilan Allohning orasida parda-to‘sik yo‘kdir”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Saudiya Arabistonining Jidda shahrining chorrahalardan birida kichik yuk mashinasi bilan yengil avtomashina to‘qnashib ketdi. Yuk mashina haydovchisi sudanlik, yengil mashina egasi saudiyalik bo‘lib, to‘qnashuv natijasida ikkala mashinaga ham jiddiy darajada zarar yetmadi.
Saudiyalik jahl bilan mashinasidan tushib, to‘qnashuv uning xatosi natijasida bo‘lganiga qaramay, sudanlikni haqoratlab, oldiga bordi-da, yuziga tarsaki tortib yubordi. Zarbaning kuchidan sudanlik haydovchining ko‘zi chiqib ketishiga bir baxya qoldi. Lekin u “Alloh taolo senga kifoya qilsin. Ishimni unga topshirdim. Sening haqqingda xato qilgan bo‘lsam, Alloh taoloning O‘zi meni hisob-kitob qilsin. Agar menga zulm qilgan bo‘lsang, Alloh taolo sendan kechiktirmasdan, tezlik bilan o‘ch olsin”, deya oldi, xolos.
Sudanlik kishi voqeaning davomini hikoya qiladi: “U yerdan ketdim. Ichimda bir olov yonar, qayta-qayta “Hasbiyalloh, hasbiyalloh (Alloh taolo menga kifoya qiladi)” deb aytardim.
Bir necha kun o‘tgach mol bozoriga borib, mashinamni bir chetga qo‘ydim. Shu payt, yuzimga tarsaki tushirgan kishi oldimga yugurib kelib, “Meni taniyapsanmi?” dedi. Men yana o‘sha kungidek “U ishni huzurida haqlar zoye bo‘lmaydigan Zot (Alloh)ga topshirganman”, deb javob berdim.
Shu vaqt uning ko‘zlariga yosh keldi:
– “Qaniydi o‘shanda ustimdan arz qilganingda yoki meni urib qasosingni olganingda...
Sen ishingni topshirgan Zot o‘sha voqeaning ertasigayoq mendan qasos oldi. Avtohalokatga uchradim, ikki farzandim halok bo‘ldi...
O‘n besh kundan beri ko‘chalarni kezib, kechirim so‘rash, roziligingni olish uchun seni qidiraman. Musibatlarga sabr qildim, ularni zulmim uchun dunyoda berilgan jazo deb bildim. Lekin aniq ishonamanki, oxiratdagi hisob-kitobdan qochib qutulib bo‘lmaydi. Sendan o‘tinib so‘rayman: “Mendan qasosingni ol, xohlagan ishingni qil, lekin meni kechir!”.
Uning og‘ir ahvolda, yig‘layotganini ko‘rib rahmim keldi. Unga:
– “Kechirimli kishi hurmatga sazovordir. Alloh taolo seni kechirsin, gunohlaringni mag‘firat qilsin”, dedim.
U ketdi. Oldimdan uzoqlashar ekan, qayta-qayta “Alloh taologa qasamki, bundan keyin hech kimga zulm qilmayman!” deb aytardi.
Mazlumning duosidan ehtiyot bo‘ling. Odamlarga ozor berib, “Tabiatan shunday odamman”, deb o‘zingizni oqlamang. Jim turgan har qanday kishi javob qaytarishdan ojiz emas. Shunday kishilar bo‘ladiki, qalbi og‘riyotgani, agar gapirsa, bu og‘riq yanada kuchayib ketishi tufayli jim turadi. Shundaylar bo‘ladiki, gapirgan gapi foyda bermasligini bilgani uchun ham sukut saqlaydi. Yana shunday odamlar bo‘ladiki, boshqalarga zarar yetkazmaslik uchun g‘azabini yutadi.
Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bunday deganlar: «Mazlumning duosidan saqlaninglar. Zero, u bulutga ko‘tariladi. Alloh: “Izzatim va ulug‘ligimga qasamki, garchi ozginadan keyin bo‘lsa-da senga, albatta, yordam beraman”, deydi» (Imom Tabroniy rivoyati).
Bilmaganlarga bildirganlar va unutganlarga eslatganlarga O‘zi yordamchi, himoyachi va ko‘makchi bo‘lsin! Alloh taolo barchamizni mazkur voqeadan ibrat oladigan va yomon amallardan saqlanadiganlardan qilsin.
Bahodir MUHAMMAD,
“Kulol-qo‘rg‘on” jome masjidi imom noibi
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi nomiga xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar hamda xalqaro anjumanlar ishtirokchilari tomonidan yo‘llanayotgan minnatdorlik va hamkorlik maktublari Markazning xalqaro maydondagi yuksak nufuzi tobora mustahkamlanib borayotganidan dalolat bermoqda.
Xususan, Malayziya Qirolichasi Raja Zarit Sofiya Zoti Oliyalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov nomiga yo‘llagan minnatdorlik maktubida O‘zbekistonga amalga oshirgan rasmiy tashrifi davomida ko‘rsatilgan yuksak mehmondo‘stlik va samimiy qabul uchun chuqur minnatdorlik bildirgan. Shuningdek, Qirolicha O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif unda unutilmas taassurot qoldirganini ta’kidlab, Markaz ekspozitsiyalari Markaziy Osiyoning boy tarixi, madaniy merosi hamda Islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk allomalarning ilmiy-ma’naviy merosini zamonaviy muzey yechimlari orqali keng va ta’sirchan tarzda namoyon etayotganini yuqori baholagan. Ayniqsa, Qur’on zalidagi ma’naviy muhit va noyob meros namunalari unda katta hurmat va hayrat tuyg‘ularini uyg‘otgani qayd etilgan.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamda 2026 yil 7–11 iyul kunlari Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida bo‘lib o‘tgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak xalqaro e’tirofga sazovor bo‘lmoqda. Forum yakunlaridan so‘ng nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar va jamoat arboblari tomonidan minnatdorlik hamda hamkorlikni rivojlantirishga oid qator maktublar kelib tushdi.
Malayziya Xalqaro Islom universiteti (International Islamic University Malaysia – IIUM) huzuridagi Office of Strategic Institution Transformation rahbari, professor Shukron bin Abd Rahmon o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumining xalqaro ahamiyatiga alohida to‘xtalgan. Uning qayd etishicha, 40 dan ortiq mamlakatdan olimlar, davlat arboblari va xalqaro tashkilotlar vakillarini birlashtirgan mazkur anjuman islom sivilizatsiyasining tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini targ‘ib etish, davlatlar o‘rtasidagi ilmiy muloqot va akademik hamkorlikni mustahkamlashda muhim o‘rin tutdi. Shuningdek, forumning yuqori saviyada tashkil etilgani, ishtirokchilar uchun yaratilgan sharoitlar hamda O‘zbekistonning boy ilmiy va ma’naviy merosi xalqaro jamoatchilikka munosib tarzda namoyon etilgani e’tirof etildi.
Rossiyaning “Rossiya – Islom dunyosi” strategik qarash guruhi tomonidan yuborilgan ikki alohida maktubda ham Forum va Markaz faoliyatiga yuksak baho berildi. Xususan, mazkur maktublarda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi XXI asr islom olamidagi eng yirik gumanitar va madaniy-ma’rifiy loyihalardan biri sifatida baholanib, O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ushbu tashabbusni amalga oshirishdagi yetakchi o‘rni va Markazni ilm-fan, tinchlik, ma’rifat, gumanizm hamda bunyodkorlik maskani sifatida shakllantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari alohida e’tirof etilgan.
Shu bilan birga, Markazning kelgusida dunyo olimlari, tadqiqotchilari va talabalari uchun nufuzli ilmiy-ma’rifiy markazga aylanishiga ishonch bildirilib, muzeyshunoslik, tarix, arxeologiya, ta’lim, kitobshunoslik va nashriyotchilik sohalarida qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirishga tayyorlik bildirilgan.
Iordaniya Hoshimiylar Qirolligi Madaniyat vazirligi Bosh kotibi professor Nidal Al-Ahmad ham o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak saviyada tashkil etilganini ta’kidlab, anjuman Islom sivilizatsiyasining insoniyat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasini xalqaro maydonda yana bir bor namoyon etganini qayd etgan. Shuningdek, turli mamlakatlardan tashrif buyurgan olimlar, davlat va din arboblarini bir maydonga jamlagan mazkur forum tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini ilgari surishga xizmat qiluvchi muhim xalqaro muloqot platformasiga aylangani ta’kidlangan.
Markazning xalqaro maydondagi faoliyatiga bildirilayotgan yuksak ishonchning yana bir amaliy ifodasi sifatida ICESCO ning Boku shahridagi mintaqaviy ofisi tomonidan Markaz rahbariyatiga 2026 yil 27–28 iyul kunlari bo‘lib o‘tgan Global Foresight Focal Points Initiative xalqaro tadbirida ishtirok etish uchun rasmiy taklifnoma yuborildi. Taklifda ICESCOga a’zo davlatlarda strategik prognozlash, davlat boshqaruvida innovatsion yondashuvlarni joriy etish va kelajakni rejalashtirish sohalarida hamkorlikni kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgani qayd etilgan.
Xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli olimlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan bildirilgan mazkur e’tiroflar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining qisqa vaqt ichida xalqaro ilmiy-ma’rifiy hamkorlikning muhim platformalaridan biriga aylanganini yana bir bor tasdiqlaydi. Bu esa Markaz tomonidan islom sivilizatsiyasining boy ilmiy va madaniy merosini o‘rganish, asrab-avaylash va jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish borasida amalga oshirilayotgan ishlar xalqaro darajada yuksak baholanayotganining yorqin ifodasidir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati