Buyuk Nabaviy ko‘rsatma
Ayrim kishilar og‘izlaridan noxush hid anqib turishidan shikoyat qilishadi. Mutaxassislar og‘iz bo‘shlig‘ining yallig‘lanishi, tishlarning chirishi, yaxshi o‘rnatilmagan protezlar, kechasi olinmaydigan sun’iy tishlar, milkdan ajralma chiqishi, ovqat qoldiqlarining burmalarda yig‘ilishi hamda tozalikka e’tiborsizlik kabilarni bunday noxushliklarga sabab bo‘lishini ta’kidlashadi.
Og‘izdagi mana shu yomon hiddan qutulmoqchimisiz?
Quyidagi fikrlar aynan shu muammoni bartaraf etishda asqotadi deb umid qilamiz.
Shifokorlar o‘rganishlar natijasida og‘izdan yomon hid kelishining yuqoridagi sabablari qatorida yana bir asosiy sababini aniqladilar. Ular “Og‘izdan yomon hid kelishiga eng ko‘p sabab til yuzasidagi qoldiqlardir” deyishyapti. Ushbu qoldiqlar bakteriyalardan iborat bo‘lib, ovqat qoldiqlarini parchalovchi xususiyatga ega. Ana shu parchalash jarayonida og‘izdan yomon hid keladi.
Tish shifokorlari “Bu muammoning yechimi – og‘izda qolgan ovqat qoldiqlaridan xalos bo‘lishdir” deyishyapti.
Jumladan, AQSHning Ogayo shtatidagi klinikilardan birining vrachi doktor Filip Shrayden “Tilga qo‘shimcha ravishda tishlaringni ham cho‘tka yoki ip bilan tozala. Shunda sog‘lik va tozalik bo‘ladi” deydi.
Bu aytilganlardan ma’lum bo‘ldiki, tish bilan bir qatorda tilni ham tozalash og‘izdagi mikroblarni va yomon hidni yo‘qotish uchun eng afzal yo‘ldir. Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam bizga aynan shu uslubni tavsiya qilgan edilar. Keling, mana bu hadisga quloq tutaylik:
Abu Muso roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kirdim. Misvokning bir tarafi tillari ustida edi”. Imom Muslim rivoyati.
Sunnati mutohharadan ma’lumki, Nabiy sollallohu alayhi vasallam tishlari va og‘izlarini tozalashga qattiq e’tibor berar, bir kunda besh martadan ko‘proq yuvardilar.
Stomatologik kasalliklar keng tarqalgan xastaliklar sirasiga kiradi. Bu kasalliklarga shifo bo‘ladigan dori-darmonlar, vositalarni zikr qilish bilan bir qatorda mutaxassislar bunga eng yaxshi davo deb misvokni e’tirof qilishadi.
O‘n to‘rt asrdan buyon o‘zining beqiyos ahamiyatini yo‘qotmay kelayotgan shifo uslubi, shaksiz misvok qo‘llashdir. Misvok hozirgi kunda do‘konlarda (ayniqsa masjidlar yonlarida) sotilayotgan arzon va hammabop gigiyenik vositadir. Hattoki, undan olingan maxsus tish pastasi ham o‘ta qulayligi bilan ajralib turadi.
Misvok ishlatishning ko‘plab foydalari bor. Misvok og‘izni poklovchi, Parvardigorning roziligini topishga yordam beruvchi, farishtalarni xursand qiluvchi, ko‘zga ravshanlik bag‘ishlovchidir. U yoqimsiz hidlarni, tishlarning kasallanishini ketkazadi, tishlarni esa oqartiradi, milklarni baquvvat qiladi, taomni hazm qilishga yordam beradi, balg‘amni kesadi, namoz savobini ko‘paytiradi, Qur’on yo‘lini toza qiladi, fasohatni ziyoda qiladi, me’dani quvvatlantiradi, shaytonni g‘azablantiradi, yaxshiliklar savobini oshiradi, achchiqni kesadi, asab torlarini tinchlantiradi, tish og‘rig‘ini bosadi, og‘iz hidlarini xushbo‘y etadi, jon chiqishini osonlashtiradi.
Shunday qilib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o‘zlarining o‘gitlari bilan zamonaviy tib ilmining stomatologiya sohasiga bundan o‘n to‘rt asr muqaddam tamal toshini qo‘yib ulgurgan edilar.
Abduddoim Kahel maqolasi va
ISLOM.UZ portali ma’lumotlari asosida
Nozimjon Iminjonov tayyorladi
Jannatning misoli
“Taqvodorlarga va’da qilingan jannatning misoli shuki, uning ostidan anhorlar oqadi, mevalari va soyalari doimiydir. Shu taqvo qilganlarning oqibatidir. Kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir” (Ra’d surasi, 35-oyat).
Bu oyat taqvodorlarga va’da qilingan jannatni sifatlab berish ma’nosida bo‘lishi mumkin. Oyat “taqvodorlarga va’da qilingan jannat kofirlarga va’da qilingan do‘zaxga o‘xshash bo‘ladimi?” degan ma’noda bo‘lishi ham mumkin. Ya’ni jannat bilan do‘zax birbiriga o‘xshash emas.
Alloh taolo boshqa bir oyatda jannat haqida bunday marhamat qiladi: “Taqvodorlarga va’da qilingan jannatning misoli: ichida aynimagan suvli anhorlari, ta’mi o‘zgarmagan sutli anhorlari, ichuvchilar uchun lazzatbaxsh xamrli anhorlari, musaffo asalli anhorlari bor. Ular uchun unda barcha mevalar va Rabbilaridan mag‘firat bordir. Ular do‘zaxda mangu qoladigan, o‘ta qaynoq suv bilan sug‘orilib, ichaklari titilib ketadigan kimsa (kofirlar)ga o‘xsharmidi?” (Muhammad surasi, 15-oyat).
Alloh taolo bu oyatda bunday demoqda: “Sifati shunday doimiy ne’matlar ichra bo‘lgan kishilar mudom azoblanadigan, sifatlari ana unday bo‘lgan kimsalar kabi bo‘lurmi?” Ya’ni jannatiylar do‘zaxiylar kabi bo‘lmaydi. Shundan oldin kelgan oyat ham ushbu oyatga qiyos qilinadi.
“Uning ostidan anhorlar oqadi, mevalari doimiydir”. Ya’ni jannatning mevalari doimiy bo‘lib, aslo tugab qolmaydi. Ular dunyo mevalari va uning ne’matlariga o‘xshamaydi. Dunyo mevalarining har qanday turi vaqti bilan tugab qoladi. Shuning uchun ham Alloh taolo oxirat jannatining mevalari va undagi jamiki ne’matlar uzluksiz, doimiy ekanini hamda kofirlarga oxiratning azobi ham bardavom ekanini xabar qildi.
“Va soyalari…” Alloh taolo jannatning soyasi ham uzluksiz ekani, unda botishi bilan soyasi ham yo‘qoladigan quyosh bo‘lmasligini bayon etib, undagi barcha ne’matlarning davomiyligi va manfaatli bo‘lishini bildirdi. Soyada manfaat bor, lekin zarar yo‘q, quyoshda esa foyda bilan birga zarar ham bordir. Xuddi shunday, dunyo hayotida barcha narsalarda foydali taraflari bilan birga zararli jihatlar ham bo‘ladi. U ne’matlar kelishi vaqti bilan to‘xtab, zavol topadi. Alloh taolo oxiratdagi soya, jannatdagi barcha ne’matlar zararsiz, uzluksiz, boqiy bo‘lishini va ular dunyodagi soyaga va ne’matlarga o‘xshamasligini xabar qildi.
“Shu taqvo qilganlarning oqibatidir. Kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir”. Ya’ni kofirlarning jazosi do‘zaxdir. Bu oyat ning zohirini e’tiborga oladigan bo‘lsak, go‘zal oqibat shirkdan saqlanganlarga bo‘lishi aytildi. Chunki Alloh taolo kofirlarning oqibati do‘zax ekanini zikr qildi. Ya’ni ular ning oqibati, jazosi do‘zaxdir. Jannat esa shirkdan saqlanganlarning mukofotidir.
“Kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir”. Ya’ni kofirlarning jazosi do‘zaxdir. Yoki ushbu iboraning ma’nosi: “Taqvo qilganlar ning oqibati jannatdir, kofirlarning oqibati esa do‘zaxdir”.
Mufassirlardan ba’zilari Alloh taoloning “Bu taqvo qilganlarning oqibatidir” oyatining ma’nosini bunday bayon qiladi: “Ularning amallari, yaxshiliklarining oqibati jannatdir. Alloh taoloning yagonaligiga kufr keltirgan kimsalar amallarining oqibati esa do‘zaxdir”.
Imom Abu Mansur MOTURIDIYning “Ta’vilotul Qur’on” asaridan
Abdulatif ALLOQULOV tarjima qildi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 9-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
