Bu voqeaning bo‘lganiga ham mana roppa rosa 11 yil bo‘ldi. O‘sha kezlari men Imom Buxoriy nomidagi Toshkent Islom instituti “Islomshunoslik” yo‘nalishi 4-bosqich talabasi edim. Shu bilan bir qatorda Olmazor (sobiq Sobir Rahimov) tumani Sebzor dahasi “At-Termiziy” jome’ masjidining noibi bo‘lib bir muddat faoliyat yuritayotgan paytlarim edi.
O‘shanda Tuyg‘un hoji aka (Alloh rahmat qilsin ularni) masjid mutavallisi sifatida ish olib borardilar. Biz u kishi bilan ko‘p hamsuhbat bo‘lardik. Taqvoli, shu bilan bir qatorda Qur’on ilmini o‘rganishga bo‘lgan shavqlari juda kuchli inson edilar. Bir kuni namozdan so‘ng yonimga bir surani yod olib kelganliklarini aytib keldilar. Kirill yozuvidagi kitobdan yod olganliklari bois talaffuzlarida bir muncha xatolarini sezdim. O‘zlariga aytib ko‘ngillarini ranjitishni istamadim, ammo ularga afzalroq bo‘ladigan bir taklif bildirdim.
— Hoji aka, Qur’onni o‘qishga tushib ko‘rmaysizmi? O‘zim sizga yordam berardim – dedim. Shunda hoji aka:
— Yahyobek buni o‘zim ham juda juda istardim biroq, 73 ga chiqib qoldim shu yoshda zehnim yetarmikan – dedilar.
— E, hoji aka siz bir boshlab oling, bu yog‘iga Alloh o‘zi sizni zehn ham g‘ayrat va shijoat bilan quvvatlaydi, — deya javob berdim.
Ular tasdiq ishorasini qilgandek boshlarini oxista silkitdilarda chiqib ketdilar. Ertasi kuni namozdan so‘ng xuddi maktab o‘quvchilaridek daftar ruchka bilan men o‘tirgan xonaga kirib keldilar. Daftarlariga sanani qayd etib qo‘ydilar. O‘sha kundan boshlab arab alifbosini boshladik. Ular qunt va sabr bilan o‘rgandilar, men esa ustozlarimdan o‘rganganlarimni ularga o‘rgatib huzr olardim.
Shu zaylda kunlar o‘tdi. Darsimizning 30 kuni. O‘sha kuni sira yodimdan chiqmaydi. Tuyg‘un hoji aka imlo va talaffuzni, harflarni qo‘shib o‘qishni tugatib, Qur’onga tushadigan kun edi. Odatdagidek namozni ado qilib bo‘lganimizdan so‘ng, yonimga keldilar. Darsni boshladim. Hoji aka “Bismilloh” deb Qur’onga tushdilar. Subhanolloh. Kishi Allohning kalomini o‘qib o‘rganishi uchun yoshning chegarasi hech qanday o‘rin tutmasligini guvohi bo‘ldim. Yonimda 73 yoshga chiqqan, soch-soqoli oqargan, nuroniy otaxon Qur’onni o‘qirdi. Qalbi ezilib ko‘zlaridan duv-duv yosh to‘kilardi. U kishining quvonch baxtiyorlik ko‘z yoshlarini ko‘rib ich-ichimdan sevindim.
Meni yonimdan ketar soatda hoji aka saboq olishlaridan oldin qilgan niyatlari haqida so‘z ochib qoldilar:
— Yahyobek, sizdan dars olishimdan avval inshaolloh, Qur’onga tushgan kunim bitta ziyofat qilib beraman deb niyat qilgandim. Subhanolloh, Alloh meni shu kunga yetkazdi. Endi ziyofat mendan. Kechga biznikiga albatta o‘ting, — deb ko‘zida ko‘z yoshlari qurishiga ulgurmay, shoshgancha chiqib ketdilar.
Aytilgan vaqt kelib, shom namozidan so‘ng ularni uylariga bordik. Qaranki, 73 yoshida Allohning kalomini o‘qishni niyat qilib, 30 kun deganda o‘zlari mustaqil Qur’on o‘qib qalblari ezilib yig‘lagan kuni, kechga borib omonatni topshirdilar. Ertasi kuni ularni so‘nggi yo‘lga kuzatdik.
Yangiyer shahar Zahiriddin Muhammad Bobur jome’ masjidi
bosh imom xatibi Yahyo Abdujabborov domlaning so‘zlarini
Rustamjon Husanov oqqa ko‘chirdi.
O‘MI Matbuot xizmati
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati