Xushxabar (she’r)
Bismillahdan boshladim, sizlar uchun bir hikmat,
Faqirlarga bashorat, oqil uchun bir ibrat.
Iyd Qurbon kelganda, Rosululloh chog‘landi,
So‘ymoq uchun ikki qo‘yning, oyoqlari bog‘landi.
Oqibatin bilmasdan, ahli nodon so‘zlari,
Kerakmidi shu ishlar? Faqir bo‘lsa O‘zlari,
Halovat yo‘q toatda, bizlar dunyo g‘amida,
Havotirda Mustafo, ayting kimning g‘amida.
Ko‘zni oching mo‘minlar, hikmatdur har ishlari,
O‘zlarin o‘ylamaslar, ummatdur tashvishlari.
Faqirlarga hushxabar, havas qilar boylar ham,
Yig‘lab havas qilgaydur, yuzlab qo‘y so‘yganlar ham.
Asli bayon shundadir, Muborak qo‘llar bilan,
So‘ydilar ikki qo‘yni, ixlos muhabbat bilan.
So‘ngra duo qildilar: Xojamsanku yagona,
Bitta qo‘yni o‘zimdan, qabul ayla Robbana.
Yana duo qildilar, Haqga nola qildilar,
Ummat uchun chekib g‘am, qalbni vola qildilar.
Duo qilar to‘kib yosh, eshitgan qilmas bardosh,
Kimlar uchun qayg‘urdi, anglagin ey! Bag‘ritosh.
Qiyomat tong otguncha, ehsonim bo‘lsa maqbul,
Barcha faqir nomidan, bag‘ishladim et qabul.
Duo ketdi Rosuldan, Oxir zamon bo‘lguncha,
Noumid bo‘lmang faqirlar, imkon so‘rang o‘lguncha.
Men ham faqir va miskin, lekin qalbim yumshamas,
Toatlarim ko‘z ko‘zga, ibodatga o‘xshamas.
Ya Robbana nasib qil, Habibing ehsonidan,
So‘rab hayo qilarman, duoyim nuqsonidan.
Rahmatingni cheki yo‘q, menda zarra gumon yo‘q,
Xos ummatin qilmoqga, Sendan boshqa umid yo‘q.
Jizzax shahar "Imom Buxoriy"
jome masjidi, imom noibi
Halilov Umidjon Abdulhakim xoji o‘g‘li.
Jurnalist odobi va axborot tarqatish mas’uliyati
Birinchidan, tarqatilayotgan har bir ma’lumot va axborot insonlar manfaatiga xizmat qiladigan yaxshi so‘z bo‘lishi lozim.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Alloh yaxshi so‘zga qanday misol keltirganini ko‘rmaysanmi? U xuddi bir yaxshi daraxtga o‘xshaydir. Uning asli sobit turadir. Shoxlari esa, osmonda. Robbi izni ila har doim mevalarini berib turadir” (Ibrohim surasi, 24-25 – oyatlar).
Ikkinchidan, turli fahsh va behayo ma’lumotlarni, bo‘xton, yolg‘on hamda mish-mish xabarlarni tarqatishdan ehtiyot bo‘lish shart.
Alloh taolo bunday ogohlantiradi: “...fahsh ishlar tarqalishini yaxshi ko‘radiganlarga bu dunyoyu oxiratda alamli azob bordir” (Nur surasi, 19-oyat).
Uchinchidan, tarqatilayotgan har qanday xabar yoki ma’lumot uchun Qiyomat kuni javob berishni hamda “Kitobat ham xitobat kabidir (yozish – gapirish kabi)”, degan qoidani unutmaslik kerak.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Bugungi kunda ularning og‘izlariga muhr uramiz. Nima kasb qilganlarini Bizga qo‘llari so‘zlar va oyoqlari guvohlik berur” (Yosin surasi, 65-oyat).
Imom Shofi’iy aytadilar: “Vafot etmaydigan yozuvchi yo‘q. Ammo uning qo‘llari yozgan narsalar necha yillar o‘tsada saqlanib qoladi. Shunday ekan, Qiyomatda ko‘rganingizda xursand bo‘ladigan narsadan boshqa hech narsa yozmang!”.
To‘rtinchidan, har bir axborotning ishonchli ekanini tekshirib, keyin tarqatish.
Alloh taolo shunga buyuradi: “Ey, iymon keltirganlar! Agar fosiq xabar keltirsa, aniqlab ko‘ringlar, bir qavmga bilmasdan musiybat yetkazib qo‘yib, qilganingizga nadomat chekuvchi bo‘lmanglar” (Hujurot surasi, 6-oyat).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Bir kishining yolg‘onchi bo‘lishi uchun eshitgan narsasini gapiraverishi kifoya qiladi”, deganlar (Imom Muslim rivoyati).
Beshinchidan, mualliflik huquqiga amal qilish. O‘zgalarning mehnatini ko‘chirib, o‘zlashtirib olmaslik.
Imom Shofi’iy rahimahulloh: “Menga bu so‘zni falonchi aytgan”, deb aytuvchisini aniq shaklda gapirgan kishi haqiqiy marddir”, deganlar.
Abdul Fattoh Abu G‘udda aytadilar: “Jumla yoki so‘zni naql qiluvchiga nisbat berish omonatdir”.
Oltinchidan, har bir kasb egasi o‘z mutaxassisligi doirasida axborot yoki ma’lumot tarqatishi lozim. Bilimi yetmagan, mutaxassisligi bo‘lmagan xabarni tarqatmaslik kerak.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qachon ish o‘z ahlidan boshqaga topshirilsa, qiyomatni kutaver”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD