Oliy mukofot
Keksa otaxon bemor bo‘ldi va uch o‘g‘lini qoshiga chorlab, ularga mol-mulkini taqsimlab bergandan so‘ng:
– O‘g‘illarim, qo‘limda qimmatbaho bir dur qoldi. Bu durni kim oxirgi uch oy ichida eng ulug‘ savob ish qilgan bo‘lsa, shunga beraman, – dedi.
Bu gapni eshitgan to‘ng‘ich o‘g‘il:
– Otajon, bir kun anhor yoqalab ketayotsam, bir ayol u yoqdan-bu yoqqa dod solgancha yig‘lab, yugurar edi. Bilsam, to‘qqiz yoshli farzandi suvga tushib ketib cho‘kayotgan ekan. Anhor chuqur va tez oqayotgan bo‘lsa-da, jonimni xatarga qo‘yib, o‘zimni suvga otdim va bolani qutqardim. Bolasini bag‘riga bosgan ona, xursandligidan haqimga ko‘p duolar qildi, bu haqiqiy mardlik emasmi? – dedi.
– Barakalla o‘g‘lim, katta jasorat ko‘rsatibsan. Bu ulug‘ savob ish, sen haqiqiy botir yigitning ishini qilibsan, – deb maqtab qo‘ydi.
Navbat ikkinchi o‘g‘ilga keldi:
– Do‘konimda savdo-sotiq bilan mashg‘ul edim, notanish bir kishi menga anchagina oltin-kumushni “sizga omonat” deb, tashlab ketdi. Ismini ham, manzilini ham aytmadi. Oradan ancha vaqt o‘tdi. U odamdan darak yo‘q! Kunlarning birida do‘konimga omonatning egasi kirib kelib, tashlab ketgan omonatini so‘radi. Omonatning bir tiyiniga ham xiyonat qilmay, egasiga qaytarib berdim. Bu ishim mardlik emasmi? – dedi.
– Ha, sen ham omonatdor, sodiq mo‘minning ishini qilibsan! Omonatni saqlash va unga xiyonat qilmaslik olijanob ish, – deb o‘rtancha o‘g‘lini alqadi.
Navbat kenja o‘g‘ilga yetdi:
– Mening ashaddiy dushmanim bor edi. Bir kun tongda yonbag‘irda aylanib yursam, bir odam jarlik yoqasida uxlab yotibdi. Ozgina harakat qilsa, jarga qulaydi. Yoniga borsam, dushmanim! Itarib yuborsam, o‘lishi aniq edi. Ammo unga o‘limni istamadim, uni uyg‘otib, “Ehtiyot bo‘l, jarga tushib ketishing mumkin!” deb o‘limdan saqlab qoldim, – dedi.
Ota kenja o‘g‘lini bag‘riga bosib:
– Bolajonim, sen eng ulug‘ savob ishni qilibsan! Dushmaningni o‘ldirishga qodir bo‘la turib, unga yaxshilik qilib, o‘limdan saqlab qolibsan, bu – mard yigitning ishi. Manavi qimmatbaho dur senga, – deb va’da qilingan mukofotni unga berdi.
Haqiqiy mard inson dushmaniga ham yomonlikni ravo ko‘rmaydi. Qo‘lidan kelganicha yaxshilik qiladi. Dono xalqimizda “Yaxshidan bog‘, yomondan dog‘ qoladi», deb bejiz aytilmagan.
Aziz kitobxon! Siz kimlarga yaxshilik qilgansiz? Yaxshilikning mukofoti yaxshilik ekanini bilasizmi?!
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Farzandning otaga imom bo‘lishi
Savol: Men bir hadis o‘qib qoldim. Unda otaga imomlik qilib bo‘lmaydi, deyilgan. Otaga imomlik qilib bo‘lmaydimi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Bu Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytgan hadis emas, balki tobeinlarning ulug‘ olimlaridan bo‘lgan Ato ibn Abu Raboh rahimahullohga mansub gapdir. U zot o‘z so‘zlarini otaga ehtirom ko‘rsatish, uning oldida odob bilan turishga targ‘ib ma’nosida aytganlar. Fiqhiy qoidalarga ko‘ra har bir masjidda unga tayinlangan doimiy imomi eng haqli bo‘ladi. Hatto otasi yoki undan ko‘ra faqih yoki taqvodorroq odam turganda ham u imomlikka o‘tishga haqli bo‘laveradi.
Shuningdek, namoz qoidalari va qiroatni namozni ado etadigan darajada biladigan inson o‘z uyida imomlikka o‘tishda boshqalardan ko‘ra haqli hisoblanadi. Bu holatda ota va boshqalar teng bo‘ladi. Faqatgina sulton yoki uning noibi uy egasi va masjid imomidan ko‘ra haqli sanaladi. Inson yoki doimiy imom o‘zi haqli bo‘lsa-da, o‘sha yerda undan afzalroq odam bo‘lsa, unga imomlikka o‘tishni taklif qilishi mustahab sanaladi.
Demak, farzand o‘z uyida yoki o‘zi imom bo‘lgan masjidda imomlikka o‘tishi otadan ko‘ra haqli bo‘lsa-da, unga taklif qilish yoki uning ruxsati bilan o‘zi o‘tishi afzal va odob hisoblanadi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi