Masjid hovlisi toklardan osilib turgan uzum bilan to‘la. Meni uchrashuvga chaqirgan opani kutib turarkanman, beixtiyor atrofni tomosha qilardim. Qiziq, masjid uzumlarining hech biriga chumchuq tugul mevalarning, ayniqsa, uzumlarning kushandasi bo‘lgan afg‘on qarg‘asi ham tegmabdi. Balki ko‘pning rizqi bo‘lgani uchundir?! Yoki ular ham Xudoyimning uylariga hurmatlari bois bu yerdagi mevalarga nafs panjalarini botirishga jur’at etmaganmikinlar?! Dunyo tafakkurga to‘la. Sir-u sinoat bilan omuxta bu ochun aql egalarining fikrlashi uchun bitmas-tuganmas manbadek go‘yo... Shu fikrlar og‘ushida o‘tirarkanman, kutayotganim otinoyining kelib qolganlarini sezmabman ham.
Salomlashib so‘rashgach, chuqur nafas olgan opa asl muddaoga ko‘cha qoldilar: “Singiljon, sizni ozmi-ko‘pmi bilganimiz bor. Bizga ayrim masalalarda ozroq yordam bersangiz. Rosti, hozir aytmoqchi bo‘lganim so‘zlardan ko‘ngil uyingiz xufton bo‘lsa, ma’zur tutasiz. Bilmadim, hayotingiz davomida hayotning bu taxlit sinovlariga yengilgan hamjinslarimizni ko‘rganmisiz-yo‘qmi?! Xalq xizmatida bo‘lgan otinoyilar xalqning ichida, ularning muammolarini his eta oladigan, kerakli vaqtlarda ma’naviy yordam bera oladigan insonlar – Xudoyimning qul-bandalari bo‘ladi va shu bois boshqalarga nisbatan ko‘proq xalqning nazarida ham bo‘ladi. Buni yaxshi bilasiz. Aytmoqchi bo‘lganim voqealarning qahramonlarini aytmay qo‘ya qolay. Yaqinda mahalla maslahatchisi juda muhim ish chiqib qoldi deb, meni kech bo‘lganiga qaramay qo‘ng‘iroq qilib chaqirib qoldi. Qanday muammo ekanligini bilgach esa, taajjub va taassufdan o‘zimga kelolmadim. 50 yoshli ayolning 38 yoshli erkak oilasiga rahna solib yurgani va bu ishidan zarracha bo‘lsa-da hayo qilmayotgani tomirlarimdagi qonning-da qotib qolishiga olib kelgandek bo‘ldi go‘yo. Bizga shu va shunga o‘xshash masalalarda yordamingiz kerak.
Opa bilan xayrlashar ekanman, masjid hovlisidagi uzumlarga yana bir qur nazar tashladim: pok makonning hosili ham, rizqi ham, nasibadori ham, shukrona keltiruvchisi ham ko‘p bo‘larkan.

Bu voqeaga uch-to‘rt kun bo‘lgan bo‘lsa-da, negadir otinoyi aytgan voqea xayolimdan sira nari ketmadi, savollar esa boshimda g‘ujg‘on o‘ynardi: nega?! Nima uchun?! Bunday holatlarning boshlanishi qayda-yu, oxiri nima bilan tugaydi?! Nahot ayol degan xilqat, mo‘jiza, yaralmish shu qadar tuban ketsa?! O‘zini, o‘zligini shu qadar poymol etsa?! To‘g‘ri, hayotda hamma ham adashishi mumkin. O‘zligidan tonishi, o‘zligiga xiyonat qilishi mumkin. Axir hech kim begunoh farishta emas. Axir hech kim taqdirining yozug‘i nima ekanini bilmaydi. Bu faqat Yaratganning o‘zigagina ma’lum bo‘lgan Uning xazinasidagi ilmi ladunniy xolos. Ammo har qanday osiy, adashgan inson uchun to Qiyomat yopilmaydigan eshik – Tavba eshigi bor. Bu eshik toki insoniyat yashar ekan, rizqi yetib turar ekan, yopilmaydi! Unga yetmoqqa nega jiddu jahd qilmaymiz?! Nega boshimiz gunoh devorlariga qayta-qayta urilsa-da, o‘zimizga kela qolmaymiz?! Nega gunohlarimizga pushaymon bo‘lmaymiz?! Qani hayo? Qani ayollikning ibo pardasi?! Hayosizlik chog‘iridan icha-icha nega qonmaymiz?! Bu chog‘ir qon-qonimizga singib ketdimikan yo?! Qachon Tavbaga kelamiz?!

Kaykovus o‘z “Qobusnoma”sini “Pisaram, man pir shudam”, ya’ni qaridim deb boshlaydi. Endi qaridim, senga nasihat qiladigan yoshga yetdim demoqchi balki. Ammo nahot boshqalarga nasihat beradigan yoshga yetgan ayol har qanday hayosizlikka “qarigani”ni idrok etolmasa?! Umuman olganda, hayosizlikning yoshi bormikan?! Yo‘q axir! Yo‘q! Hayo insonning fitratida yaratilgan bo‘ladi. Fitratidagi hayoni idrok etolmaslik, nafsini tiyolmaslik sharmandali vaziyatlarga yetaklashi tabiiy.
Fariduddin Attorning “Tazkiratul avliyo”sida, Abu Nuaymning “Hulya”, Ibn Javziyning “Sifat us safva”, Imom Sho‘roniyning “At-tabaqot ul kubro”, Abdurahmon Jomiyning “Nafahot ul-uns”, Alisher Navoiyning “Nasoyim ul-muhabbat” asarlarida butun borliq ayollariga o‘rnak bo‘la oladigan, domoni pok, suvrat-u siyrati pokiza avliyo ayollar haqida so‘z yuritiladi. Bahriddin Umrzoqning “Soliha ayollar” kitobida shunday rivoyat keltiriladi:
“Ato ibn Abu Raboh rivoyat qiladilar: Ibn Abbos roziyallohu anhu: “Senga bir jannati ayolni ko‘rsataymi?” dedi. Men: “Ha”, dedim. Ibn Abbos: “Mana shu qora tanli ayol”, dedi. O‘sha xotin Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzuriga borib: “Men (ichda yel to‘plangani bois shifo bersin) goho hushimdan ketib, goho o‘zimga kelib turaman. Alloh taologa iltijo aylab, meni duo qiling, dardimga shifo bersin!” dedi. Janob Rasululloh: “Istasang, sabr-toqat qilgin, jannatga kirursan, istasang duo aylay, Alloh taolo senga shifo ato etgay”, deb javob qildilar. Ayol: “Yaxshisi, sabr qilganim afzal, duo qiling, dardimdan forig‘ bo‘lmay!” deb aytdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam duo qildilar. Ato ibn Abu Raboh ibn Yazidga bunday degan: “Men Ummu Zufarni ko‘rganman, u novcha, qora tanli ayol bo‘lib, o‘shanda Ka’baning devoriga suyanib turgan edi (Imom Buxoriy rivoyati).

Chiroyli yakun uchun ayollarning bu qadar jiddu jahdi nahot bizlarga ibrat bo‘la olmaydi?! Nahot shunday buyuk hamjinslari bor ayol zoti ularning ilm-u ma’rifatidan, ibo-yu hayosidan zarra qadar bo‘lsa-da nasibador bo‘lmasak?! Nahot bosgan har bir qadamimiz, aytgan har bir so‘zimiz, qilgan har bir amalimiz farzandlarimizga tirik o‘rnak, tarbiya ekanini his etmasak?! Nahot birovning oilasi notinchligi evaziga o‘z “tinch” hayoti-yu, “baxti”ni his qila oladigan ayollar safi shunchalar kengaygan bo‘lsa?! Hayosizning oshig‘i olchi, andishaning nomi qo‘rqoqmi?!
Otinoyi opaning taklifiga rozilik bildirish va ular bilan hammaslak, ya’ni ayollar-u oilalar muammolari bilan shug‘ullanmoq maqsadida masjid binosi tomon ketar ekanman, qalbimni chuqur umidvorlik qopladi, unga quyidagi so‘z ilohiy bir nur sungandek bo‘ldi: “Tavba eshiklari hamisha ochiq!”

Gulnoz Sattorova,

Navoiy shahar “Istiqlol” mahallasi “Qaynonalar kengashi” raisi