Olimlarning fikricha, insonning miyasida milliardlab aql hujayralari bo‘lib, inson o‘qigan sari shu zarrachalar ochilib borarkan. Inson ilmdan uzoqlashib, o‘qimay qo‘ysa, hujayralar o‘lib, aql qorong‘ilashib, johillik botqog‘iga botib borar ekan. Kitobni ko‘p mutolaa qilish qalb oynasini yaltiratib, sayqallaydi. Chunki kitob eng sodiq do‘st, ishonchli sirdosh. Kitob va ilm bois rizq-ro‘zimiz mo‘l bo‘ladi. Pirovardida, yurt va davlat ham kuchli bo‘ladi. Odamlar ichida sadoqat va o‘zaro oqibat rishtalari mustahkam bo‘ladi.
Kitob bilan ongimizni o‘tkirlab, keskir qilib turmasak, aqlimiz borgan sari o‘tmaslashib, zanglab boradi. Zanglagan aql esa hech narsaga yaramaydi.
Bir otaxonni tanirdim, Alloh rahmat qilsin, 85 yoshida vafot etdi, oldimga tinmay kitob so‘rab kelaverardi. Keksaligiga qaramasdan, olti oyda o‘n beshtadan ortiq kitobni boshdan oxirigacha o‘qidi. Kunlarning birida otaxon:
– Yana ham yaxshi kitobingiz bormi? – dedi. U kishiga mos kitob topgunimcha bir oz xijolat chekdim. Ammo yana bir kitob topib, qo‘llariga tutqazdim. To‘g‘risi, otaxonga bergan kitoblarni ko‘pimiz to‘liq o‘qimaganmiz. Bir yil ichida ilmlari, ongi va tushunchalari shu qadar oshdiki, men bilan ilmiy munozaralar qilishga shu qadar shoshdiki, asti so‘ramang. Ilm aqlni tezgir aylashi va ilm izlash qabrgacha bo‘lishining hikmatini ko‘rib, Parvardigor, qudratingga ming tasanno dedim. Otaxon vafotiga qadar kitob o‘qidi.
Aziz kitobxon! Shuni bilingki, kitob insonni ulug‘likka yetaklaydi. Kitob o‘qisangiz, asar qahramoni bilan dildan suhbatlashasiz. Tushlaringizda birga yurib, uning yaxshi fazilatlarini o‘zingizda mujassam aylaysiz. Xato va kamchiliklaringizni tuzatasiz, yashashdan maqsad nimaligini anglaysiz. Bu esa ulkan baxtdir. Shu sabab kitobga oshno bo‘ling, qadrdon!
Aqlni ilmu hikmat aylagay tezgir,
Qilichu xanjardan bo‘ladi keskir.
Fikring daryosini gar bossa loyqa,
Qalbing qorayib, jisming ham eskir.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Yurtimizda sportga katta e’tibor qaratilmoqda, alhamdulillah. Shu bilan birga, Islom shariatida ham bunga katta e’tibor berilgan.
Bu haqda Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamning ko‘plab hadislari bor.
Oisha onamiz roziyallohu anho rivoyat qiladilar: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam men bilan musobaqalashgan edilar, men u zotdan o‘zib ketdim. Bir muddatdan so‘ng jismim og‘irlashganida yana men bilan musobaqalashib, mendan o‘zib ketdilar va “haligi bilan biru bir”, dedilar» (Imom Ahmad, Imom Abu Dovud rivoyati).
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ayollari Oisha onamiz roziyallohu anho bilan yugurish musobaqasi o‘tkazgan ekanlar, subhanalloh.
Bu yugurish musobaqasi paytida Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning yoshlari ellik uchdan o‘tgan edi. Oisha onamizdan o‘zib ketgan yugurish musobaqada esa, u zotning yoshlari bundan ham katta bo‘lgan. Bu, oilaviy ravishda badantarbiya bilan shug‘ullanishdir.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam yosh avlodning sog‘lom bo‘lib o‘sishini ta’minlash borasida ota-onalarni farzandlarini badantarbiya bilan shug‘ullantirishga targ‘ib qilganlar.
U zot alayhissalom: “Farzandlaringizga suzishni, otishni va ot minishni ta’lim beringlar”, deganlar.
Yana boshqa bir hadisi sharifda esa: “Yozishni, suzishni va otishni ta’lim berish farzandning ota-onadagi haqqidandir”, deyilgan.
O‘ylab ko‘radigan bo‘lsak, Islom o‘zining butun borlig‘i bilan harakat dinidir. Unda harakatsiz hech narsa bo‘lmaydi.
Bir vaqt namoz o‘qish uchun inson qanchalar harakat qiladi. Saharda uyqusidan turib, tahorat qilib, ikki rakat namoz o‘qigunicha insonning har bir bo‘g‘ini harakatga tushadi.
Ro‘za ham shunga o‘xshash: saharlikka turiladi, harakat qilinadi, xuftonga qo‘shib yigirma rakat taroveh namozi o‘qiladi. Haj va umra ham asosan qattiq jahd va harakatlardan iborat ibodatlar.
Bularning hammasi sog‘liq uchun foydali ekanini hozirgi paytda musulmon bo‘lmagan insonlar ham yaxshi biladi. Ammo afsuski, biz musulmonlar esa ko‘pchiligimiz sportdan uzoqlashib ketmoqdamiz.
Hech bo‘lmasa nafl namozlarni ko‘paytirsak ham tanamizga anchagina harakat qo‘shgan, shu bilan birga ulkan ajrlarga ega bo‘lamiz inshaalloh. Zero, biz musulmonlar barchaga har sohada (Alloh rozi bo‘ladigan ishlarda) namuna va ibrat bo‘lmoqligimiz lozim.
Muhammad Quddus Abdulmannon,
“Yetti chinor” jome masjidi imom noibi.