Olimlarning fikricha, insonning miyasida milliardlab aql hujayralari bo‘lib, inson o‘qigan sari shu zarrachalar ochilib borarkan. Inson ilmdan uzoqlashib, o‘qimay qo‘ysa, hujayralar o‘lib, aql qorong‘ilashib, johillik botqog‘iga botib borar ekan. Kitobni ko‘p mutolaa qilish qalb oynasini yaltiratib, sayqallaydi. Chunki kitob eng sodiq do‘st, ishonchli sirdosh. Kitob va ilm bois rizq-ro‘zimiz mo‘l bo‘ladi. Pirovardida, yurt va davlat ham kuchli bo‘ladi. Odamlar ichida sadoqat va o‘zaro oqibat rishtalari mustahkam bo‘ladi.
Kitob bilan ongimizni o‘tkirlab, keskir qilib turmasak, aqlimiz borgan sari o‘tmaslashib, zanglab boradi. Zanglagan aql esa hech narsaga yaramaydi.
Bir otaxonni tanirdim, Alloh rahmat qilsin, 85 yoshida vafot etdi, oldimga tinmay kitob so‘rab kelaverardi. Keksaligiga qaramasdan, olti oyda o‘n beshtadan ortiq kitobni boshdan oxirigacha o‘qidi. Kunlarning birida otaxon:
– Yana ham yaxshi kitobingiz bormi? – dedi. U kishiga mos kitob topgunimcha bir oz xijolat chekdim. Ammo yana bir kitob topib, qo‘llariga tutqazdim. To‘g‘risi, otaxonga bergan kitoblarni ko‘pimiz to‘liq o‘qimaganmiz. Bir yil ichida ilmlari, ongi va tushunchalari shu qadar oshdiki, men bilan ilmiy munozaralar qilishga shu qadar shoshdiki, asti so‘ramang. Ilm aqlni tezgir aylashi va ilm izlash qabrgacha bo‘lishining hikmatini ko‘rib, Parvardigor, qudratingga ming tasanno dedim. Otaxon vafotiga qadar kitob o‘qidi.
Aziz kitobxon! Shuni bilingki, kitob insonni ulug‘likka yetaklaydi. Kitob o‘qisangiz, asar qahramoni bilan dildan suhbatlashasiz. Tushlaringizda birga yurib, uning yaxshi fazilatlarini o‘zingizda mujassam aylaysiz. Xato va kamchiliklaringizni tuzatasiz, yashashdan maqsad nimaligini anglaysiz. Bu esa ulkan baxtdir. Shu sabab kitobga oshno bo‘ling, qadrdon!
Aqlni ilmu hikmat aylagay tezgir,
Qilichu xanjardan bo‘ladi keskir.
Fikring daryosini gar bossa loyqa,
Qalbing qorayib, jisming ham eskir.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Robbimga ishonch ila duo etarman,
Ko‘p o‘tmay uning ijobatin ko‘rarman.
Ertalab uyg‘ongan vaqtingizda bir oz o‘ylab ko‘ring. Bugun tong otdi. Ushbu tong qanchadan-qancha faqirlar ustidan nur sochdi, siz esa ne’mat ichidasiz. Bu tong minglab hibsdagilar, qanchadan-qancha ochlar uzra nur sochmoqda, siz esa qorningiz to‘q va ozodlikdasiz. Qanchadan-qancha ayollar musibatga uchragan, yaqinlarini yo‘qotgan, siz esa salomat va baxtiyorsiz. Qancha ayollarning ko‘zida yosh, minglab onalarning qalbida azob va yana qancha go‘daklarning tomog‘ida alam qichqirig‘i bor. Siz esa tabassum bilan yashamoqdasiz. Shunday ekan, Allohning karami va lutfi uchun U zotga hamd ayting.
O‘zingiz bilan yolg‘iz qoling hamda sizda qancha mol-dunyo va ne’matlar borligini bir hisob-kitob qilib ko‘ring: Chiroy, mol-mulk, oila, uy, Vatan, nur, havo, taom, dori-darmon va hokazo... Shunday ekan, xursand bo‘ling va baxtni his eting!
Shu’la: O‘zingizdagi pullar evasizga faqirlar duosi va miskinlar muhabbatini sotib oling.