Olimlarning fikricha, insonning miyasida milliardlab aql hujayralari bo‘lib, inson o‘qigan sari shu zarrachalar ochilib borarkan. Inson ilmdan uzoqlashib, o‘qimay qo‘ysa, hujayralar o‘lib, aql qorong‘ilashib, johillik botqog‘iga botib borar ekan. Kitobni ko‘p mutolaa qilish qalb oynasini yaltiratib, sayqallaydi. Chunki kitob eng sodiq do‘st, ishonchli sirdosh. Kitob va ilm bois rizq-ro‘zimiz mo‘l bo‘ladi. Pirovardida, yurt va davlat ham kuchli bo‘ladi. Odamlar ichida sadoqat va o‘zaro oqibat rishtalari mustahkam bo‘ladi.
Kitob bilan ongimizni o‘tkirlab, keskir qilib turmasak, aqlimiz borgan sari o‘tmaslashib, zanglab boradi. Zanglagan aql esa hech narsaga yaramaydi.
Bir otaxonni tanirdim, Alloh rahmat qilsin, 85 yoshida vafot etdi, oldimga tinmay kitob so‘rab kelaverardi. Keksaligiga qaramasdan, olti oyda o‘n beshtadan ortiq kitobni boshdan oxirigacha o‘qidi. Kunlarning birida otaxon:
– Yana ham yaxshi kitobingiz bormi? – dedi. U kishiga mos kitob topgunimcha bir oz xijolat chekdim. Ammo yana bir kitob topib, qo‘llariga tutqazdim. To‘g‘risi, otaxonga bergan kitoblarni ko‘pimiz to‘liq o‘qimaganmiz. Bir yil ichida ilmlari, ongi va tushunchalari shu qadar oshdiki, men bilan ilmiy munozaralar qilishga shu qadar shoshdiki, asti so‘ramang. Ilm aqlni tezgir aylashi va ilm izlash qabrgacha bo‘lishining hikmatini ko‘rib, Parvardigor, qudratingga ming tasanno dedim. Otaxon vafotiga qadar kitob o‘qidi.
Aziz kitobxon! Shuni bilingki, kitob insonni ulug‘likka yetaklaydi. Kitob o‘qisangiz, asar qahramoni bilan dildan suhbatlashasiz. Tushlaringizda birga yurib, uning yaxshi fazilatlarini o‘zingizda mujassam aylaysiz. Xato va kamchiliklaringizni tuzatasiz, yashashdan maqsad nimaligini anglaysiz. Bu esa ulkan baxtdir. Shu sabab kitobga oshno bo‘ling, qadrdon!
Aqlni ilmu hikmat aylagay tezgir,
Qilichu xanjardan bo‘ladi keskir.
Fikring daryosini gar bossa loyqa,
Qalbing qorayib, jisming ham eskir.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Bismillahir Rohmanir Rohiym
O‘z zamonasining eng katta qasrida, qo‘l ostida ko‘plab joriya va qullari bilan, to‘kis hayot ichida yashaydigan ayol bor edi. U Osiyo binti Muzohim, Fir’avnning ayoli edi. U qasrda osoyishtalikda yashardi, biroq uning qalbida iymon nuri barq urdi. Shundan keyin eri uning boshiga qiyinchiliklar sola boshladi. U o‘tkir nazarli ayol edi, qo‘l ostidagi joriya va qullar hamda shunday to‘kin hayotni tark etib, ularni iymoni yo‘lida fido qila oldi. Shuning uchun ham Alloh taolo O‘z Kitobida zikr etishi va mo‘minlarga namuna qilishiga haqli bo‘ldi. Alloh taolo aytadi:
﴿وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آَمَنُوا اِمْرَأَةَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ﴾
“Alloh iymon keltirganlarga Fir’avnning xotinini misol qilib ko‘rsatdi. U: “Robbim, menga O‘z huzuringda, jannatda bir uy bino qilgin. Menga Fir’avndan va uning ishidan najot bergin va zolim qavmlardan najot bergin, deb aytdi” (Tahrim surasi, 11-oyat).
Ulamolar ushu oyatning tafsirida shunday deyishadi: “Osiyo roziyallohu anho “Uy olishdan oldin qo‘shni tanlash”ga amal qildilar. Shuning uchun ham Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning komillikka erishgan ayollar orasida zikr etishlariga munosib bo‘ldilar. U zot alayhissalom aytadilar:
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: كمل من الرجال كثير. ولم يكمل من النساء غير مريم بنت عمران وآسية امرأة فرعون وإن فضل عائشة على النساء كفضل الثريد على سائر الطعام
“Erkaklardan ko‘pchilik komillikka erishgan. Ayollardan esa faqat Fir’avnning ayoli Osiyo va Imronning qizi Maryamgina komillikka erishgan. Albatta Oishaning boshqa ayollarga nisbatan fazli xuddi sarid (arablarning sevimli taomi)ning boshqa taomlarga nisbatan ustunligi kabidir” (Imom Buxoriy rivoyati).
Bu mo‘mina Fir’avnning zulmatlarga to‘lgan qasrida porlagan chiroq Osiyo onamizdir. Kim biz uchun sabr, sabot va Alloh tomon da’vat etadigan chiroq ila nur sochadi?
Shu’la: Fikringizni boshqaring, baxtli bo‘lasiz.
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Dunyodagi eng baxtli ayol" kitobidan